Sitili tokha, ngakhale ndife ochepa amene timakhulupirira kuti Mulungu wathu woleza mtima ndi wachikondi akutitumizira uthenga womaliza wochokera ku Orion, womwe ndi chinsinsi cha Bukhu la Zisindikizo Zisanu ndi ziwiri. Nthaŵi zambiri ndinkatumiza mapemphero kwa Ambuye wathu kuti andithandize ndi kundilimbikitsa nthawi iliyonse pamene mdani ndi atumiki ake ankandiukira kwambiri moti ndinkangofuna kusiya utumikiwu. Ndinamupempha kambirimbiri kuti anditumizire nzeru zambiri kuti ndilembe nkhanizo ndi zimene ndapeza m’njira yoti anthu ambiri azimvetsa ndi kuvomereza. Ndinamupemphanso kuti anditumizire angelo m’maonekedwe a anthu kuti andithandize pa ntchito yaikulu yomasulira kuti ndikhale ndi nthawi yochuluka yolemba nkhani zatsopano. Pali zinthu zambiri zofunika pa Clock zomwe sindinanene mpaka pano. Ndipo Iye anatero! Anatumiza mbale wachichepere ku Atlanta amene akuthandiza kutsimikizira kuŵerenga nkhani zachingelezi, ndi abale ena ochokera ku India kupita ku Trinidad ndi Tobago amene ananditumizira maumboni odabwitsa a mmene anadalitsidwira ndi phunziro la Orion ndi mmene miyoyo yawo yauzimu ndi kukonzekera kwawo kwaumwini zasinthira ndi chidziŵitso chakuti Yesu posachedwapa adzabwera m’mitambo.
Ndikufuna kuthokoza onse amene anamva kuitana kwa Mzimu Woyera ndi kunditumizira thandizo ndi maimelo olimbikitsa. Monga momwe mungaganizire, ndizovuta kwambiri kuyimirira kumbuyo kwa uthenga wotsutsana ngati uwu. Chonde musasiye kunditumizira malingaliro ndi mafunso anu. Ndifunika kudziwa kuti pali anthu ochepa amene posachedwapa adzapanga a 144,000, amene amamvetsa mawu a Mulungu ochokera ku Orion. Ndinaphunzira kuti anthu ena ayamba kulalikira kwa mabwenzi ndi achibale padziko lonse lapansi, ndipo ndimawapempherera kuti adaniwo asawaukire kwambiri!
Mzimu wa Uneneri umatilangiza:
Pali zochitika zambiri pamene amuna omwe adateteza Chikhristu kwa anthu okayikira pambuyo pake adataya miyoyo yawo m'mikhalidwe yokayikitsa. Anagwira malungo, ndipo anafa mwauzimu. Anali ndi zifukwa zamphamvu za chowonadi, ndi umboni wochuluka wakunja, koma analibe chikhulupiriro chokhazikika mwa Kristu. O, pali zikwi zikwi za odzitcha Akristu amene samaphunzira konse Baibulo! Phunzirani mawu opatulika mwapemphero, kuti moyo wanu upindule. Mukamva mawu a mlaliki wamoyo, ngati ali ndi chiyanjano chamoyo ndi Mulungu, mudzapeza kuti Mzimu ndi mawu zimagwirizana. {RH Epulo 20, 1897 ndime. 13}
Aliyense ali ndi udindo wodziwerengera yekha Mawu a Mulungu ndi kufufuza ngati zinthu zilidi choncho. Pakadali pano, mwatsoka, ndikuyenera kukudziwitsani nonse kuti palibe chipembedzo cha Adventist chomwe chavomereza mwalamulo uthenga wa Orion, ndipo kumbali ya General Conferences, palibe ngakhale chidwi chophunzira Nkhola ya Mulungu ndi ine kapena ena. Monga ambiri akudziwa, mpingo wa Seventh-day Adventist umaletsa mamembala awo kufalitsa uthenga m’maiko angapo. Ineyo ndikudziwa za Germany ndi Austria.
Kuyambira mu Epulo 2010, ndinachezeredwa ndi m'busa wotsogolera wa Seventh Day Adventist Reform Movement yemwe anandiuza mosabisa kuti General Conference yawo inakana uthengawo ndipo sakufuna nkomwe kuyambitsa kukambirana ndi ine. Mutha kulingalira momwe izi zimandipatula pagulu la kwathu. Chiyembekezo changa chomaliza chapita kuti phunziro la Orion livomerezedwe ndi umodzi mwa mipingo yolinganizidwa ya Seventh-day Adventist. Tiyenera kuvomereza modekha zisankho za Misonkhano Yaikulu kuti zitsekedwe motsutsana ndi zokambirana zilizonse, koma zimasemphana ndi mfundo zachikhristu komanso za m'Baibulo. Sindikufuna kukhazikika pamutuwu; mwa kusonyeza machimo a anthu a Mulungu, zinali zoonekeratu kuyambira pachiyambi pomwe kuti uthengawu udzakhala wotsutsana. Palibe uthenga wa kulapa ndi kudzudzula umene unayamba—kapena udzakhala—kulandiridwa. Mukhoza kuphunzira Baibulo lonse kuchokera kwa Mose mpaka kwa Yesu ndi kupeza zitsanzo zambiri zimene mauthenga a Mulungu kapena amithenga ake ananyozedwa, kutonthozedwa, ndipo potsirizira pake anaphedwa ndi anthu ake odzinenera. (Chonde werengani Zakumapeto E.)
Kotero mbiri ikubwereza, abale okondedwa ndi abwenzi! Mzimu wa Uneneri umalankhula mobwerezabwereza za mfundo iyi:
Chipangano Chakale ndi Chatsopano zimalumikizidwa pamodzi ndi chingwe chagolide cha Mulungu. Tiyenera kudziwa bwino Malemba a Chipangano Chakale. Kusasinthika kwa Mulungu kuyenera kuoneka bwino; kufanana kwa zochita zake ndi anthu ake a m’nyengo yakale ndi ya masiku ano, kuyenera kuphunziridwa. Motsogozedwa ndi Mzimu wa Mulungu, Solomo analemba kuti, “Chimene chinalipo chiripo tsopano; ndipo Mulungu amafuna zomwe zidapita.” Mwachifundo Mulungu amabwereza zochita zake zakale. Iye watipatsa mbiri ya zochita zake m’mbuyomu. Izi tiyenera kuphunzira mosamala; pakuti mbiri ikudzibwereza yokha. Ndife odziŵerengera mlandu kuposa awo amene zochitika zawo zinalembedwa mu Chipangano Chakale; chifukwa cha zolakwa zawo, ndi zotsatira za zolakwazo, zalembedwa kuti zitipindulitse. Chizindikiro changozi chachotsedwa kuti tisakhale pa malo oletsedwa, ndipo tiyenera kuchenjezedwa kuti tisachite monga anachitira, kuopera kuti chilango choipitsitsa chingatigwere. Madalitso operekedwa kwa iwo a mibadwo yakale omwe adamvera Mulungu adalembedwa kuti tilimbikitsidwe kuyenda mosamala, mchikhulupiriro ndi kumvera. Ziweruzo zoperekedwa kwa ochimwa zalongosoledwa kuti tiwope ndi kunjenjemera pamaso pa Mulungu.
Ndi nthawi yogwiritsidwa ntchito bwino kufufuza Malemba; “Pakuti mwa iwo muyesa kuti muli nawo moyo wosatha.” Ndipo Yesu anati, “Iwo ndiwo amene akuchitira umboni za Ine.” Ndi ntchito ya Mzimu Woyera chowonadi chimakokedwa m’maganizo ndi kusindikizidwa mu mtima wa wophunzira wakhama, woopa Mulungu. Ndipo osati kokha kuti amadalitsidwa ndi ntchito yamtunduwu; Miyoyo imene amauzako choonadi, ndi imene tsiku lina adzaiŵerengera mlandu, nayonso imadalitsidwa kwambiri. Awo amene apanga Mulungu kukhala phungu wawo amatuta zotuta zamtengo wapatali pamene akusonkhanitsa njere zagolidi za choonadi kuchokera m’mawu ake; pakuti Mlangizi wakumwamba ali pafupi ndi iwo. Iye amene apeza chiyeneretso chake cha utumiki m’njira imeneyi adzakhala woyenerera dalitso lolonjezedwa kwa iye amene atembenuzira ambiri ku chilungamo. {RH Epulo 20, 1897 ndime. 14-15}
Izi zinalembedwa mu 1897 ndi Ellen G. White. Chaka chimodzi pambuyo pake, mu 1898, analemba kuti:
M’masiku a Khristu atsogoleri ndi aphunzitsi a Israyeli analibe mphamvu zokana ntchito ya Satana. Anali kunyalanyaza njira yokha imene akanatha kulimbana ndi mizimu yoipa. Kunali mwa mau a Mulungu kuti Kristu anagonjetsa woipayo. Atsogoleri a Israyeli anadzinenera kukhala olongosola mawu a Mulungu, koma iwo anali kuwaphunzira kokha kuchirikiza miyambo yawo, ndi kukakamiza zosunga zawo zopangidwa ndi anthu. Mwa kumasulira kwawo iwo anachipanga icho kufotokoza malingaliro amene Mulungu sanaperekepo. Mapangidwe awo achinsinsi adawonetsa zomwe adazifotokoza momveka bwino. Iwo anakangana pazaumisiri wosafunika kwenikweni, ndipo anakana kwenikweni mfundo zofunika kwambiri za choonadi. Motero kusakhulupirika kunafesedwa kuulutsidwa. Mau a Mulungu analandidwa mphamvu, ndipo mizimu yoipa inacita cifuniro cao.
Mbiri ikubwereza. Pokhala ndi Baibulo lotseguka pamaso pawo, ndipo amadzinenera kulemekeza ziphunzitso zake, ambiri a atsogoleri achipembedzo a m’nthaŵi yathu akuwononga chikhulupiriro mwa ilo monga mawu a Mulungu. Iwo amatanganidwa ndi kugawa mawu, ndipo amaika maganizo awo pawokha pamwamba pa mawu omveka bwino. M’manja mwawo mawu a Mulungu amataya mphamvu yake yakubalanso. + Chifukwa chake chigololo chichita chipolowe, + ndipo mphulupulu zachuluka. {DA 257.3-258.1}
Mbusa wa Seventh Day Adventist Reform Movement anandiuza kuti General Conference yawo "inasankha" kuti zisindikizo ndi mipingo zisabwereze pambuyo pa 1844, choncho maphunziro anga analibe maziko. Nditawafunsa ngati anaphunzira Yoswa 5 ndi 6 mwapemphero, iye anayankha kuti anaphunzira mwapemphero, koma sanayankhe funso langa ngati anamvetsa chitsanzo cha kugonjetsedwa kwa Yeriko. Chifukwa chake, ndiyenera kuganiza kuti sanaphunzire kwenikweni maziko a Baibulo a maphunziro onsewa a kubwerezabwereza kwa zisindikizo ndi mipingo. Tiyenera kupemphera kwambiri tisanatsegule Baibulo! Koma ngati tingopemphera osatsegula Baibulo, sitingayembekezere kuti Mulungu atipatse kuwala kudzera m’Baibulolo.
M'nkhaniyi, ndikufuna kusonyeza kugwiritsa ntchito chitsanzo cha Yeriko kuti zisindikizo ndi mipingo zakhala zikubwerezabwereza kuyambira 1844. Ndizosangalatsa kuti Ellen G. White sanalembe zambiri za zisindikizo ndi malipenga. Mukafufuza m'mabuku ake mupeza kuti sanatanthauzirepo zisindikizo, mipingo kapena malipenga koma amawagwiritsa ntchito molingana ndi mawu. Iye anatisiyira ife kumasulira kwa mbali zambiri za Chivumbulutso ndipo anatiuza mobwerezabwereza kuti tiyenera kuphunzira pamodzi Danieli ndi Chivumbulutso mozama. Ndani kwenikweni amene anatsatira malangizo ake pankhaniyi?
Kunena zoona, ndinadabwa kuti gulu la Seventh Day Adventist Reform Movement silinavomereze kubwereza kwa zisindikizo ndi mipingo, chifukwa zaka za 1914 ndi 1936 (ndi chaka china chomwe chidzasonyezedwe m'nkhani yamtsogolo) zimaloza mwachindunji ku zochitika zawo zazikulu kwambiri za mbiri yakale. Koma chodabwitsa kwambiri kwa ine chinali chakuti m’ziphunzitso zawo, iwo eniwo akugwiritsa ntchito mawu a Ellen G. White amene mbiri yakale imabwereza, makamaka mbiri ya mtundu wa Ayuda imene iwo amawona ikubwerezabwereza mu mpatuko wa mpingo wa Seventh-day Adventist. Iwo ayenera kuti anazindikira kuyambira pachiyambi kuti Orion imasonyeza Mpingo “waukulu” wa Seventh-day Adventist ukuchitika pambuyo pa 1914 ndi 1936, ndipo sakufuna kuvomereza zimenezo chifukwa iwo (mosalondola) amaganiza kuti iwo ndiwo mpingo umodzi wokha wa Mulungu.
M’zaka makumi angapo zapitazi iwo anasindikiza mabuku ndi timabuku tosiyanasiyana pankhani imeneyi. Limodzi lomwe ndili nalo m'Chisipanishi choyambirira limatchedwa: “El Israel Antiguo y El Israel Moderno”—“The Ancient Israel and The Modern Israel”. Ndi za kufanana ndi kusiyana pakati pa Aisrayeli m’nthaŵi za Baibulo ndi Israyeli wauzimu amene akupangidwa ndi mpingo wa Mulungu wa masiku athu ano. Kwenikweni ndi kuphatikiza mawu ochokera mu maumboni a Ellen G. White.
Popanda kumasulira kabukhu lonse la masamba pafupifupi 64, ndikungofuna kusonyeza mfundo yaikulu yomwe gulu la Seventh Day Adventist Reform Movement limalankhula kumeneko, chifukwa ndi kufufuza mozama kuti Ellen G. White anali wolondola kwambiri ponena kuti mbiri yakale imabwereza. Tiyeni titsatire mbiri ya Aisraeli onse m'mawu a Mzimu wa Uneneri:
1. Onse awiri anasankhidwa ndi Mulungu.
ISRAELI AKALE:
Yehova anaitana anthu ake a Israyeli ndi kuwalekanitsa ku dziko lapansi kuti apereke kwa iwo chosungira chopatulika. Iye anawapanga iwo kukhala nkhokwe za chilamulo Chake, ndipo anakonza, kupyolera mwa iwo, kusunga mwa anthu chidziwitso cha Iye mwini. Kupyolera mwa iwo, kuunika kwakumwamba kunayenera kuwalira ku malo amdima a dziko lapansi, ndipo mawu anayenera kumveka opempha anthu onse kusiya kupembedza mafano kuti atumikire Mulungu wamoyo ndi woona. Ahebri akanakhala okhulupirika pa chidaliro chawo, akanakhala amphamvu m’dziko. Mulungu akadakhala chitetezo chawo, ndipo akadawakweza pamwamba pa mitundu ina yonse. Kuwala Kwake ndi choonadi zikanawululidwa kupyolera mwa iwo, ndipo akanaima pansi pa ulamuliro Wake wanzeru ndi woyera monga chitsanzo cha kupambana kwa boma Lake pa mtundu uliwonse wa kupembedza mafano.
Koma sanasunge pangano lawo ndi Mulungu. Anatsatira machitachita a kupembedza mafano a mitundu ina, ndipo m’malo mwa kupanga dzina la Mlengi wawo kukhala chitamando pa dziko lapansi njira yawo inali kunyozetsa akunja. Komabe cholinga cha Mulungu chiyenera kukwaniritsidwa. Chidziwitso cha chifuniro Chake chiyenera kufalikira padziko lonse lapansi. {5T 454.2–455.1}
ISRAEL WA MASIKU ANO:
Mulungu waitana mpingo wake masiku ano, monga momwe anatchulira Israeli wakale, kuti uime ngati kuwala pa dziko lapansi. Mwa mtsutso wamphamvu wa chowonadi, mauthenga a angelo woyamba, wachiwiri, ndi wachitatu, Iye wawalekanitsa iwo ku mipingo ndi ku dziko lapansi kuti awabweretse iwo kufupi kopatulika kwa Iye. Iye wawapanga iwo kukhala osungitsa malamulo Ake ndipo wapereka kwa iwo choonadi chachikulu cha uneneri cha nthawi ino. Mofanana ndi maulosi opatulika amene anaperekedwa kwa Israyeli wakale, ameneŵa ndi chuma chopatulika chimene chiyenera kuperekedwa ku dziko. Angelo atatu a pa Chivumbulutso 14 akuimira anthu amene amavomereza kuwala kwa mauthenga a Mulungu ndi kupita monga atumiki Ake kukalengeza chenjezo m’utali ndi m’lifupi mwa dziko lapansi. {Zamgululi}
2. Onse amachedwa.
ISRAYELI WAKALE NDI WA MASIKU ANO:
Sikunali kufuna kwa Mulungu kuti Israyeli ayende m’cipululu zaka makumi anai; anafuna kuwatsogolera molunjika ku dziko la Kanani, ndi kuwakhazikitsa kumeneko, anthu oyera, achimwemwe. Koma “sanathe kulowa chifukwa cha kusakhulupirira.” [AHEB. 3:19.] Chifukwa cha kubwerera kwawo ndi mpatuko, iwo anafera m’chipululu, ndipo ena anaukitsidwa kuti alowe m’dziko lolonjezedwa. Mofananamo, sichinali chifuniro cha Mulungu kuti kubwera kwa Kristu kuchedwetsedwe kwa nthaŵi yaitali chotere, ndipo anthu ake akhalebe zaka zambiri m’dziko lino la uchimo ndi chisoni. Koma kusakhulupirira kunawalekanitsa iwo kwa Mulungu. Pamene iwo anakana kugwira ntchito imene iye anawaika iwo, ena anadzutsidwa kuti alengeze uthengawo. Mwa chifundo ku dziko lapansi, Yesu akuchedwetsa kubwera kwake, kuti ochimwa akhale ndi mwayi wakumva chenjezo, ndi kupeza mwa iye pobisalira mkwiyo wa Mulungu usanatsanulidwe. {GC88 458.1}
3. Onse akung'ung'udza.
ISRAYELI WAKALE NDI WA MASIKU ANO:
Ndinaona kuti ambiri amene amadzinenera kuti amakhulupirira choonadi cha masiku otsiriza ano, amaganiza kuti ndi zodabwitsa kuti ana a Israeli anang'ung'udza pamene anali paulendo; kuti pambuyo pakuchita zodabwitsa za Mulungu pa iwo, akhale osayamika mpaka kuiwala zimene adawachitira. Mngeloyo anati, “Inu mwachita zoipa kuposa iwo.” {Zamgululi}
4. Onse aŵiri akufuna kubwerera ku Igupto.
ISRAELI AKALE:
Ndipo anati wina ndi mnzace, Tipange kapitao; ndipo tibwerere ku Aigupto. ( Numeri 14:4 )
Kwa amene makolo athu sanafune kumvera, koma anamkankha; ndipo m’mitima mwao anabwerera ku Aigupto; (Machitidwe 7: 39)
ISRAEL WA MASIKU ANO:
Ndimadzazidwa ndi chisoni ndikaganizira za mkhalidwe wathu monga anthu. Yehova sanatitsekera kumwamba, koma kubwerera kwathu kosalekeza kwatilekanitsa ndi Mulungu. Kunyada, kusirira, ndi kukonda dziko lapansi zakhala mu mtima popanda kuwopa kuthamangitsidwa kapena kutsutsidwa. Machimo aakulu ndi odzikuza akhala pakati pathu. Ndipo komabe maganizo a anthu onse ndi akuti mpingo ukuyenda bwino ndi kuti mtendere ndi chitukuko chauzimu zili m’malire ake onse.
Tchalitchi chasiya kutsatira Khristu Mtsogoleri wake ndipo chikubwerera ku Iguputo. Komabe ndi ochepa amene amachita mantha kapena kudabwa ndi kusowa kwawo mphamvu zauzimu. Kukayika, ngakhalenso kusakhulupirira umboni wa Mzimu wa Mulungu, zikutupitsa mipingo yathu kulikonse. Satana akanakhala nacho chotero. Atumiki amene amadzilalikira okha m'malo mwa Khristu akanakhala nacho chotero. Maumboni ndi osawerengeka komanso osayamikiridwa. Mulungu walankhula ndi inu. Kuwala kwakhala kukuwalira kuchokera m'mawu Ake ndi kuchokera ku maumboni, ndipo zonse zanyozedwa ndi kunyalanyazidwa. Chotsatira chake chikuwonekera pakusowa chiyero ndi kudzipereka ndi chikhulupiriro chowona pakati pathu. {5T 217.1–2}
Kabukuka kakupitirirabe m’mitu 38 yofanana ndi yomwe ili pamwambayi kuti ifananize zolemba za Ellen G. White pamene ananena momveka bwino kuti Israeli wamakono (mpingo wa Seventh-day Adventist) anachita zolakwa zomwezo monga Israeli wakale.
Cholinga cha Mulungu kwa Aisrayeli akale chinali kumasula Aisrayeli ku goli ndi ukapolo ku Igupto ndi kuwabweretsa mwachindunji ku dziko lolonjezedwa. Uwu ndi mtundu wa Baibulo wa ulendo wathu wopita kumwamba, kuyambira mu 1844 monga Ellen G. White anatifotokozera. N’chifukwa chake kwa nthawi yaitali mu utumiki wake ankaganiza kuti Yesu adzabwera m’nthawi yake. Chonde werengani mawu ake mosamalitsa ponena za kuyembekezera kubwera kwa Yesu posachedwa m’buku la “Zochitika za Tsiku Lomaliza”:
Ellen G. White Ankayembekezera Kubweranso kwa Khristu mu Tsiku Lake
Ndinasonyezedwa kampani yomwe inalipo pa Msonkhano. Mngeloyo anati: “Zakudya zina za mphutsi, ena ogwidwa ndi miliri isanu ndi iwiri yotsiriza, ena adzakhala ndi moyo ndipo adzakhala padziko lapansi kuti adzasandutsidwe pakubwera kwa Yesu.”— 1T 131, 132 .1856). {LDE 36.3}
Popeza kuti nthawi ndi yaifupi, tiyenera kugwira ntchito mwakhama komanso mphamvu ziwiri. Ana athu sangalowe ku koleji.--3T 159 (1872). {LDE 36.4}
Sichanzeru kukhala ndi ana tsopano. Nthaŵi yatsala pang’ono, zoopsa za masiku otsiriza zili pa ife, ndipo ana aang’ono adzasesedwa mokulira izi zisanachitike.— Letter 48 1876. {LDE 36.5}
M’nyengo ino ya dziko, pamene zochitika za m’mbiri ya dziko lapansi zatsala pang’ono kutha ndipo tatsala pang’ono kuloŵa m’nthaŵi ya mavuto aakulu kuposa kale lonse, pamene maukwati ocheperapo amakhala abwino kwa onse, amuna ndi akazi.— 5T 366 ( NW )1885). {LDE 37.1}
Ora lidzafika; sikuli patali, ndipo ena a ife amene tikukhulupirira tsopano tidzakhala ndi moyo padziko lapansi, ndipo tidzawona ulosiwo ukutsimikiziridwa, ndipo tidzamva mawu a mngelo wamkulu ndi lipenga la Mulungu likulira kuchokera kuphiri ndi kuchigwa ndi nyanja mpaka kumalekezero a dziko lapansi. — RH July 31; 1888. {LDE 37.2}
Nthawi ya mayesero yangotsala pang’ono kutigwera, pakuti kulira kwakukulu kwa mngelo wachitatu kunayamba kale pa vumbulutso la chilungamo cha Khristu, Wokhululukira machimo.— 1SM 3631892). {LDE 37.3}
Tiyenera kudzifunsa kuti: Kodi n’chiyani chinalepheretsa maulosi a Ellen G. Whitewa kuti akwaniritsidwe? M'zaka za m'ma 1880 ndi '90s, malamulo a Lamlungu (malamulo a blue) anali kufalikira ku US konse. Kugula Lamlungu kunali koletsedwa kale m'mayiko ambiri, ndipo zinali zoonekeratu kuti masomphenya omwe Ellen G. White anali nawo ponena za izi anali okonzeka kukwaniritsidwa. Komabe, chinachake chinalepheretsa mphepo zinayi kumasulidwa. Tawerenga kale chomwe chinali:
Mofananamo, sichinali chifuniro cha Mulungu kuti kubwera kwa Kristu kuchedwetsedwe kwa nthaŵi yaitali chotere, ndipo anthu ake akhalebe zaka zambiri m’dziko lino la uchimo ndi chisoni. Koma kusakhulupirira kunawalekanitsa iwo kwa Mulungu. Pamene iwo anakana kugwira ntchito imene iye anawaika iwo, ena anadzutsidwa kuti alengeze uthengawo. Mwa chifundo ku dziko lapansi, Yesu akuchedwetsa kubwera kwake, kuti ochimwa akhale ndi mwayi wakumva chenjezo, ndi kupeza mwa iye pobisalira mkwiyo wa Mulungu usanatsanulidwe. {GC88 458.1}
Iye analemba izi m’chaka choipitsitsa cha 1888. Msonkhano Waukulu Wachigawo unabweretsa mikangano mu mpingo. Abusa awiri, Wagoner ndi Jones, adabweretsa uthenga ku Msonkhano Waukulu uwu womwe unagawanitsa mpingo m'magulu awiri. Unali uthenga wa “Chilungamo mwa Chikhulupiriro”. Koma vuto linali chiyani ndi uthengawo? Mipingo yonse yachikristu yakhulupirira “Chilungamo mwa Chikhulupiriro” kuyambira pamene Martin Luther m’zaka za zana la 16. Vuto linali loti iyi ndi theka chabe la uthengawo. Theka lina silimatchulidwa kawirikawiri: "...ndi kumvera mwachikhulupiriro ku malangizo onse ndi malamulo a Khristu". Uthenga wa 1888 unaphatikizapo kumvera kotheratu ku chirichonse chotuluka mkamwa mwa Mulungu ndi aneneri Ake; osati kuti tipulumutsidwe koma chifukwa ndife opulumutsidwa. Ndipo izi zikuphatikizapo kumvera mauthenga omwe Ellen G. White analandira kuchokera kwa Mulungu kwa anthu Ake: uthenga wa thanzi ndi maumboni ake onse. Ndipo mmenemo munali vuto. Anthu omasuka anali atafika kale pa maudindo apamwamba mu tchalitchi panthaŵiyo, ndipo sanafune kutsatira mbali yachiŵiri yosautsa ya uthenga wa 1888 wobweretsedwa ndi Wagoner ndi Jones. Uthengawo unali ngati munga m’thupi mwawo, choncho uthengawo unayenera kuzimiririka.
Mtima wa Uthenga Wotsiriza wa Mulungu
Ambuye mu chifundo chake chachikulu adatumiza uthenga wamtengo wapatali kwa anthu ake kudzera mwa Akuluakulu [EJ] Wagoner ndi [AT] Jones. Uthenga uwu unali woti ubweretse moonekera kwambiri pamaso pa dziko Mpulumutsi wokwezedwa, nsembe ya machimo adziko lonse lapansi. Idapereka kulungamitsidwa kudzera mu chikhulupiriro mwa Chitsimikiziro; idaitana anthu kuti alandire chilungamo cha Khristu, chimene chimaonekera pomvera malamulo onse a Mulungu. {LDE 200.1}
Ambiri anali atasiya kuona Yesu. Anafunikira kuyang’ana maso awo pa umunthu Wake waumulungu, mikhalidwe Yake, ndi chikondi Chake chosasintha pa banja la anthu. Mphamvu zonse zaperekedwa m'manja mwake, kuti Iye akapereke mphatso zamtengo wapatali kwa anthu, kupereka mphatso ya mtengo wapatali ya chilungamo Chake kwa munthu wopanda thandizo. Uwu ndi uthenga umene Mulungu analamula kuti upatsidwe kwa dziko lapansi. Ndiwo uthenga wa mngelo wachitatu, umene uyenera kulalikidwa ndi mawu akulu. ndipo adakhala nawo ndi kutsanulidwa kwa Mzimu Wake mochuluka.--TM 91, 92 (1895). {LDE 200.2}
Uthenga wa chilungamo cha Khristu uyenera kumveka kuchokera kumalekezero a dziko lapansi kupita kumalekezero ena, kukonza njira ya Ambuye. Uwu ndi ulemerero wa Mulungu, umene umatsekereza ntchito ya mngelo wachitatu.--6T 19 (1900). {LDE 200.3}
Uthenga wotsiriza wachifundo woperekedwa ku dziko lapansi ndi vumbulutso la makhalidwe ake a chikondi. Ana a Mulungu ayenera kuwonetsera ulemerero Wake. Mu moyo wawo ndi makhalidwe awo ayenera kuwulula zimene chisomo cha Mulungu chawachitira.--COL 415, 416 (1900). {LDE 200.4}
Unali uthenga wa mngelo wachinayi amene adzaunikira dziko lonse lapansi ndi ulemerero wake:
Nthaŵi ya chiyeso yangotsala pang’ono kutifikira, pakuti kulira kwakukulu kwa mngelo wachitatu kunayamba kale mu vumbulutso la chilungamo cha Khristu, Mombolo wokhululukira machimo. Ichi ndi chiyambi cha kuwala kwa mngelo amene ulemerero wake udzadzaza dziko lonse lapansi. Pakuti ndi ntchito ya aliyense amene uthenga wa chenjezo unadza kwa iye, kukweza Yesu, kumuwonetsa ku dziko lapansi monga momwe zavumbulutsidwa mwa zophiphiritsa, monga momwe zasonyezedwera mu mavumbulutso a aneneri, monga avumbulutsidwa mu maphunziro operekedwa kwa ophunzira ake ndi zozizwitsa zodabwitsa zomwe zinachitidwa kwa ana a anthu. Fufuzani Malemba; pakuti iwo ndiwo amchitira Iye umboni. {RH Novembala 22, 1892 ndime. 7}
Koma uthenga wa 1888 unakanidwa ndi General Conference, ndichifukwa chake Yesu sakanabwera. Ellen G. White akugwiritsanso ntchito chitsanzo cha Israyeli wakale kufotokoza zomwe zinachitika:
Amuna amene apatsidwa udindo waukulus, koma amene alibe ubale wamoyo ndi Mulungu, akhala ndipo akuchitira chipongwe Mzimu Wake Woyera. Ali 16 . . . kukhala ndi mzimu wofanana ndi wa Kora, Datani, ndi Abiramu, ndiponso umene Ayuda a m’masiku a Kristu anachitira. (Wonani Mateyu 12:22-29, 31-37 .) Machenjezo achokera kwa Mulungu mobwerezabwereza kwa amuna ameneŵa, koma awataya kumbali ndi kupitiriza m’njira imodzimodziyo. {TM 78.2 pa}
Zoopsa za masiku otsiriza zili pa ife. Satana amatenga ulamuliro wa malingaliro aliwonse omwe sali pansi pa ulamuliro wa Mzimu wa Mulungu. Ena akulitsa chidani kwa amuna amene Mulungu wawapatsa ntchito yolalikira uthenga wapadera ku dziko. Iwo anayamba ntchito yausatana imeneyi ku Minneapolis. Pambuyo pake, pamene anaona ndi kumva chisonyezero cha Mzimu Woyera kuchitira umboni kuti uthengawo unali wochokera kwa Mulungu, iwo anauda kwambiri, chifukwa unali umboni wowatsutsa. Iwo sakanadzichepetsa mitima yawo kuti alape, kupereka ulemerero kwa Mulungu, ndi kutsimikizira olungama. Iwo anapitirira mu mzimu wao wodzaza ndi kaduka, nsanje, ndi malingaliro oipa, monganso Ayuda. Anatsegula mitima yawo kwa mdani wa Mulungu ndi munthu. Komabe amunawa akhala ali ndi maudindo odalirika, ndipo akhala akuumba ntchitoyi motsatira mafanizo awo, momwe angathere. . . . {TM 79.3 pa}
"Mbiri ikubwereza." Mzimu wa Ulosi umatichenjeza mobwerezabwereza kuti tiphunzirepo kanthu pa zochitika zakale za nthawi yathu ino, koma atsogoleri ambiri safuna kuphunzira chifukwa amangotumikira zofuna zawo. Ellen G. White akuyerekeza atsogoleri amene anakana uthenga wa 1888 ndi kupanduka kwa Kora, Datani, ndi Abiramu, ndipo mapeto awo anali ndi dzanja la Wamphamvuyonse. Kodi mbiri imeneyi idzabwerezedwanso posachedwa?
Zaka zisanu m’mbuyomo, Ellen G. White anali atachenjeza kale kuti cholingacho chinali pafupi kuphonya:
Adakhala ndi Adventist pambuyo pa kukhumudwa kwakukulu mu 1844 adasunga chikhulupiriro chawo ndikutsatira mogwirizana mu makonzedwe otsegulira a Mulungu, kulandira uthenga wa mngelo wachitatu. ndi mu mphamvu ya Mzimu Woyera kulengeza ku dziko lapansi, akadaona chipulumutso cha Mulungu, Ambuye akadachita mwamphamvu ndi zoyesayesa zawo, ntchito ikadatha, ndipo Khristu akadabwera izi zisanachitike kuti alandire anthu ake ku mphotho yawo. . . . Sichinali chifuniro cha Mulungu kuti kubwera kwa Khristu kuchedwe. . . . {LDE 37.5}
Kwa zaka makumi anayi kusakhulupirira, kung’ung’udza, ndi kupanduka kunatsekereza Israyeli wakale m’dziko la Kanani. Machimo amodzimodziwo achedwetsa kuloŵa kwa Israyeli wamakono m’Kanani wakumwamba. Ngakhale zili choncho, malonjezo a Mulungu sanali olakwa. Kusakhulupirira, zadziko, kusadzipatulira, ndi mikangano pakati pa anthu odzitcha a Yehova zomwe zatisunga ife mu dziko lino la uchimo ndi chisoni kwa zaka zambiri..--Ev 695, 696 (1883). {LDE 38.1}
Tsopano popeza tadziwa zifukwa zomwe Israeli wamakono, mpingo wa Seventh-day Adventist, unalephera kulowa mu Kanani (kumwamba) mu nthawi ya Ellen G. White, tikumvetsa kukhumudwa kwake ndi anthu. Iye anaitanidwa ndi Mulungu kuti atumikire monga mthenga wokonzekera njira ya kudza kwachiwiri kwa Ambuye, monga Yohane M’batizi anaitanidwa kukonza njira ya kudza koyamba kwa Khristu. Mose, amene anatsogolera Israyeli wakale, analephera kulowa mu Kanani monga Ellen G. White, amene anatsogolera mpingo wa Seventh-day Adventist wa 1888. Iye analephera kulowa kumwamba monga mwa dongosolo la Mulungu chifukwa cha dziko lawo ladziko.
Kodi sichingakhale chanzeru kuti tiphunzire mozama mmene mtsogoleri wotsatira wa Israyeli wakale analoŵerera m’Kanani? Pambuyo pa kufanana konse pakati pa Israyeli wakale ndi wamakono kumene Mzimu wa Ulosi umatisonyeza, kodi sizingakhale zothekera kwambiri kuti “mbiriyo idzabwerezedwanso,” nayonso?
Kodi ndani amene anali mtsogoleri wa Israyeli amene anakhozadi kuloŵa mu Kanani? Yoswa! Nkhani ya mtsogoleri wopambana wa Israyeli wakaleyu inalembedwa m’buku lotchedwa dzina lake. Pambuyo pa zaka 40 za kuyendayenda m’chipululu, pafupifupi onse amene anaona kupandukira Mulungu atangoyandikira ku Kanani anafa. Kalebe ndi Yoswa okha anatsala. Mose anasanjika manja ake pa Yoswa ndipo mwa Mzimu wa Mulungu anamutsimikizira kukhala wolowa m’malo mwake komanso mtsogoleri wotsatira wa anthu a Mulungu.
Si anthu ambiri amene awerenga mosamala mawu oyambilira a masomphenya oyambirira a Ellen G. White ndi momwe akulumikizitsira Yoswa ndi Kalebe ndi lipoti lawo kuchokera ku Kanani kupita ku masomphenya ake akumwamba:
Monga momwe Mulungu wandionetsera maulendo a anthu a Advent kupita ku Mzinda Woyera ndi malipiro ochuluka operekedwa kwa amene akudikira kubweranso kwa Mbuye wawo kuchokera ku ukwatiwo, ingakhale ntchito yanga kukupatsirani chithunzi chachidule cha zimene Mulungu wandivumbulutsira. Okondedwa oyera mtima ali ndi mayesero ambiri oti adutsemo. Koma masautso athu opepuka, amene ali kwa kamphindi, adzatichitira ife kulemera kopambana ndi kosatha kwa ulemerero - pamene ife sitiyang'ana pa zinthu zooneka, pakuti zinthu zooneka ndi za nthawi, koma zinthu zosaoneka ndi zamuyaya. Ndayesera kubweretsa lipoti labwino ndi mphesa zoŵerengeka zochokera ku Kanani wakumwamba, zimene ambiri akanandiponya miyala, monga momwe mpingo unanenera mwala Kalebe ndi Yoswa kaamba ka mbiri yawo. ( Num. 14:10 . ) Koma ndikuuzani, abale anga mwa Yehova, dzikolo ndi lokoma, ndipo titha kukwera ndi kulilandira. {Mtengo wa EW13.3}
Pali umboni woonekeratu wakuti tiyenera kuyang’anitsitsa zimene zinachitikira Yoswa pa nthawi imene ankagonjetsa dziko la Kanani. Ellen G. White mpaka anatilangiza kuti tichite izi:
Ndidzakhala ndi iwe; sindidzakusiya, sindidzakutaya. Yoswa 1:5.
Phunzirani mosamalitsa zochitika za Israeli paulendo wawo wopita ku Kanani. . . . Tiyenera kusunga mtima ndi maganizo m’chiphunzitso, mwa kutsitsimutsa chikumbukiro ndi maphunziro amene Yehova anaphunzitsa anthu ake akale. Ndiyeno kwa ife, monga momwe anakonzera kuti zikhale kwa iwo, ziphunzitso za Mawu Ake zidzakhala zosangalatsa ndi zogometsa.
Pamene Yoswa anatuluka m’mamawa asanatenge Yeriko, anaonekera pamaso pake munthu wankhondo wokonzekeratu kumenya nkhondo. Ndipo Yoswa anafunsa, “Kodi uli kumbali yathu, kapena kwa adani athu?” ndipo iye anayankha kuti, “Ine ndabwera tsopano monga Kazembe wa gulu lankhondo la Ambuye. Ngati maso a Yoswa anatsegudwa monga anachitira mtumiki wa Elisa ku Dotani, ndipo akanatha kupirira, akanaona angelo a Yehova akuzinga ana a Isiraeli; pakuti gulu lankhondo lakumwamba linadza kudzamenyana ndi anthu a Mulungu. ndipo kapitao wa khamu la Yehova anali komweko kulamulira. Pamene Yeriko unagwa, palibe dzanja la munthu linakhudza malinga a mzindawo, pakuti angelo a Yehova anagwetsa mipanda ya mpanda, nalowa m’linga la adani. Sanali Israeli, koma Kapitao wa khamu la Ambuye amene analanda Yeriko. Koma Israeli anali ndi gawo lawo kuti awonetse chikhulupiriro chawo mwa Kapitawo wa chipulumutso chawo.
Nkhondo ziyenera kumenyedwa tsiku lililonse. Nkhondo yaikulu ikuchitika pa moyo uliwonse, pakati pa kalonga wa mdima ndi Kalonga wa moyo. . . . Monga nthumwi za Mulungu muyenera kudzipereka nokha kwa Iye, kuti Iye akukonzekereni ndikuwongolera ndikukumenyerani nkhondo, pamodzi ndi mgwirizano wanu. Kalonga wa moyo ali mutu wa ntchito Yake. Iye ayenera kukhala nanu pankhondo yanu ya tsiku ndi tsiku ndi inu mwini, kuti mukhale owona pa mfundo; kuti chilakolako, pochita nkhondo yakulakika, chigonjetsedwe ndi chisomo cha Khristu; kuti mutuluka wopambana wopambana mwa Iye amene anatikonda ife. Yesu ali padziko lapansi. Iye amadziwa mphamvu ya mayesero aliwonse. Amadziwa momwe angakumane ndi vuto lililonse, komanso momwe angakutsogolereni panjira iliyonse yangozi. Ndiye bwanji osamukhulupirira Iye? {Chithunzi cha CC 117.1-4}
Tsopano tiyeni tiwerenge nkhani yonse ya kugonjetsedwa kwa Yeriko monga yanenedwa ndi Mzimu wa Ulosi mogwirizana kotheratu ndi Baibulo. Choyamba, tikuphunzira kuti Yoswa anakumana ndi “munthu wapadera kwambiri”:
Pamene Yoswa anatuluka m’magulu ankhondo a Israyeli, kukasinkhasinkha ndi kupempherera kukhalapo kwapadera kwa Mulungu kum’tumikira, anaona munthu wamtali wamtali, atavala zovala zankhondo, ali ndi lupanga lake m’dzanja lake. Yoswa sanam’zindikire kukhala mmodzi wa magulu ankhondo a Israyeli, komabe sanawonekere kukhala mdani. Mu changu chake adamgwira, nati, Kodi uli kumbali yathu, kapena kwa adani athu? Ndipo iye anati, Iyayi; koma ndabwera tsopano monga kazembe wa khamu la Yehova. Ndipo Yoswa anagwa nkhope yake pansi, nalambira, nati kwa iye, Mbuye wanga anenanji ndi kapolo wake? Ndipo kazembe wa khamu la Yehova anati kwa Yoswa, masula nsapato zako ku phazi lako; pakuti malo oyimapo ndi opatulika. Ndipo Yoswa anachita chomwecho.”
Ameneyu sanali mngelo wamba. Anali Ambuye Yesu Kristu, amene anatsogolera Ahebri m’chipululu, atazunguliridwa ndi moto woima njo ngati chipilala usiku, ndi mtambo woima njo usana. Malowo anayeretsedwa ndi kukhalapo kwake, choncho Yoswa analamulidwa kuvula nsapato zake. {1SP 347.3-348.1}
Mngeloyo anali Yesu, ndipo Yoswa analamulidwa kuvula nsapato zake. Kodi izi zikutanthauza chiyani kwenikweni? Mawuwa akupitilira:
Chitsamba choyaka chomwe Mose anachiwona chinalinso chizindikiro cha Kukhalapo Kwaumulungu; ndipo pamene iye anayandikira kuti apenye kupenya kodabwitsa, liwu lomwelo lomwe pano likulankhula kwa Yoswa, linanena kwa Mose, “Usayandikire kuno. vula nsapato zako kumapazi ako; pakuti malo oyimilirapo ndiwo malo opatulika.
Ulemerero wa Mulungu unayeretsa malo opatulika; ndipo pachifukwa ichi ansembe sanalowe m’malo oyeretsedwa ndi kukhalapo kwa Mulungu atanyamula nsapato kumapazi awo. Zidutswa za fumbi zimatha kumamatira ku nsapato zawo, zomwe zingadetse malo opatulika; chifukwa chake ansembe adafunidwa kusiya nsapato zawo kukhoti, asanalowe m’malo opatulika. M’bwalo, pafupi ndi khomo la chihema chopatulika, panali mkhate wamkuwa, mmene ansembe anali kusamba m’manja ndi mapazi awo asanalowe m’chihema chopatulika, kuti zonyansa zonse zichotsedwe, “kuti angafe.” Onse amene anali kutumikira m’malo opatulika anafunikira kwa Mulungu kupanga makonzedwe apadera asanaloŵe kumene ulemerero wa Mulungu unavumbulidwa. {1SP 348.2-3}
Mose ndi Yoswa ndi anthu okhawo otchulidwa m’Baibulo amene analamulidwa kuvula nsapato zawo chifukwa chakuti mophiphiritsa anali kuloŵa m’malo opatulika akumwamba kumene kukhalapo kwa Yesu Kristu kunali. Chonde dziwani kuti nsapato zidasiyidwa kukhoti! Izi zikutanthawuza kuti zinthu zimene Yesu anali pafupi kuuza Yoswa zidzachitika mophiphiritsira m’malo opatulika.
Kuti asonyeze ku maganizo a Yoswa kuti iye sanali wocheperapo kwa Kristu, wokwezedwayo, iye akuti, “Vula nsapato yako kuphazi lako.” Kenako Yehova anauza Yoswa zimene anayenera kuchita kuti akalande Yeriko. Amuna onse ankhondo aulamule kuti azizungulira mzindawo kamodzi patsiku kwa masiku 6, ndipo pa tsiku la 7 azizungulira mzinda wa Yeriko maulendo 7. {Chithunzi cha 1SP348.4}
Yesu mwini akufotokoza kwa Yoswa mmene Yeriko ayenera kugonjetsera. Yeriko akuimira malinga amene amatilekanitsa ndi mzinda wakumwamba, Yerusalemu Watsopano. Ngati khoma la uchimo likanagwa, tikanakhala ndi mwayi wopita kumwamba. Izi zidzachitika pa kubweranso kwachiwiri kwa Yesu. Komabe, zimenezi zisanachitike, Yesu anafotokozera Yoswa mmene Yeriko anazinga, ndipo zimenezi n’zofunika kwambiri kwa ife masiku ano.
“Ndipo Yoswa mwana wa Nuni anaitana ansembe, nanena nao; Nyamula likasa la cipangano, ndipo ansembe asanu ndi awiri anyamule malipenga asanu ndi awiri anyanga za nkhosa zamphongo patsogolo pa likasa la Yehova. Nati kwa anthu, Pitani, nizungulira mzindawo, ndi onyamula zida atsogolere likasa la Yehova. Ndipo kunali, pamene Yoswa ananena ndi anthu, ansembe asanu ndi awiri akunyamula malipenga asanu ndi awiri anyanga za nkhosa zamphongo anapitirira pamaso pa Yehova; naomba malipenga; ndi likasa la cipangano la Yehova linawatsata. Ndi onyamula zida anatsogolera ansembe akuliza malipenga, ndi akumbuyo anatsata likasa, ansembe akuliza malipenga. Ndipo Yoswa analamulira anthu, ndi kuti, Musamafuula, kapena kuphokosera mau anu, asatuluke mawu aliwonse pakamwa panu, kufikira tsiku limene ndidzakuuzani fuulani; pamenepo mudzafuula. Momwemo likasa la Yehova linazungulira mudzi, kuuzungulira kamodzi; nalowa m’cigono, nagona m’cigono. {Chithunzi cha 1SP349.1}
Ellen G. White akulumikiza maulendowa kuzungulira Yeriko, kuwomba kwa malipenga, ndi kunyamula likasa la chipangano mwachindunji ndi ife monga Seventh-day Adventist mu “Umboni kwa Atumiki ndi Ogwira Ntchito za Uthenga”:
Satana wayika muyeso uliwonse kuti palibe chimene chingabwere pakati pathu ngati anthu kuti atidzudzule ndi kutidzudzula, ndi kutilimbikitsa kuchotsa zolakwa zathu. Koma pali anthu amene adzanyamula likasa la Mulungu. Ena adzatuluka pakati pathu amene sadzanyamulanso chingalawa. Koma izi sizingapange makoma olepheretsa choonadi; pakuti idzapitirira m’mwamba kufikira chimaliziro. Kale Mulungu anadzutsa anthu, ndipo Iye akadali ndi amuna oyembekezera mwaŵi, okonzekera kuchita chifuniro Chake—anthu amene adzadutsa mu ziletso zomwe ziri ngati makoma opakidwa ndi matope osatenthedwa. Pamene Mulungu ayika Mzimu Wake pa anthu, iwo adzagwira ntchito. Adzalalikira mawu a Yehova; adzakweza mawu awo ngati lipenga. Choonadi sichidzachepa kapena kutaya mphamvu m’manja mwawo. Iwo adzasonyeza anthu zolakwa zawo, ndi nyumba ya Yakobo machimo awo. {TM 411.1 pa}
Mbiri ya kugonjetsedwa kwa Yeriko ikupitirira:
Gulu lachihebrilo linaguba mwadongosolo langwiro. Choyamba panapita gulu losankhidwa la amuna okhala ndi zida, ovala zovala zawo zankhondo, osati tsopano kuti agwiritse ntchito luso lawo pankhondo, koma kungokhulupirira ndi kumvera malangizo omwe apatsidwa. Kenako anatsatira ansembe 7 okhala ndi malipenga. Kenako panadza likasa la Mulungu, lonyezimira ndi golidi, kuwala kwaulemerero kunkayenda pamwamba pake, onyamulidwa ndi ansembe atavala zovala zawo zamtengo wapatali ndi zachilendo zosonyeza udindo wawo wopatulika. Gulu lalikulu lankhondo la Israyeli linatsatira dongosolo langwiro, fuko lililonse pansi pa muyezo wake. Momwemo anazungulira mzindawo ndi likasa la Yehova. Palibe mau anamveka koma kuponda kwa khamu lamphamvu lija, ndi liu lamphamvu la malipenga, lomveka pamapiri, ndi kuwomba kwa mzinda wa Yeriko. Alonda a mzinda umene wawonongedwawo amazindikira modabwitsa ndiponso modabwitsa, ndipo amauza anthu amene ali ndi ulamuliro. Sangadziwe chomwe chiwonetserochi chikutanthauza. Ena amanyoza lingaliro la kutengedwa kwa mzindawo motere, pamene ena akuchita mantha, pamene akuwona kukongola kwa likasa, ndi maonekedwe aulemu ndi olemekezeka a ansembe, ndi khamu la Israyeli likutsatira, ndi Yoswa patsogolo pawo. Iwo amakumbukira kuti Nyanja Yofiira, zaka 40 m’mbuyomo, inagawanika patsogolo pawo, ndipo anali atangowakonzera kumene njira yodutsa mtsinje wa Yordano. Amachita mantha kwambiri ndi masewera. Aonetsetsa kuti zipata za mzindawo zikhale zotseka kwambiri, ndipo asilikali amphamvu azilondera pachipata chilichonse. Kwa masiku asanu ndi limodzi, magulu ankhondo a Israyeli akuzungulira mzindawo. Pa tsiku la 7, anazungulira Yeriko maulendo 7. Anthu analamulidwa kukhala chete monga mwa nthawi zonse. Liwu la malipenga lokha linali loyenera kumveka. Anthu anayenera kuyang’anitsitsa, ndipo oimba malipenga akaliza nthawi yaitali kuposa masiku onse, pamenepo onse anafuula mokweza, chifukwa Mulungu anawapatsa mzindawu. “Ndipo kunachitika tsiku lachisanu ndi chiwiri, kuti analawira mamawa, mbandakucha, nazungulira mzindawo, monga momwemo, kasanu ndi kawiri; tsiku lomwelo lokha anazungulira mudzi kasanu ndi kawiri. Ndipo kunali nthawi yacisanu ndi ciwiri, ansembe analiza malipenga, Yoswa ananena ndi anthu, Fuulani; pakuti Yehova wakupatsani mudziwo. “Choncho anthu anafuula pamene ansembe analiza malipenga. Ndipo kunali, pamene anthu anamva kulira kwa lipenga, ndipo anthu anapfuula ndi kupfuula kwakukuru, ndipo linga linagwa pansi, kotero kuti anthu anakwera kumka kumudzi, yense molunjika pamaso pake, nalanda mzindawo.
Mulungu ankafuna kusonyeza Aisiraeli kuti sayenera kugonjetsa dziko la Kanani. Kapitao wa khamu la Yehova anagonjetsa Yeriko. Iye ndi angelo ake anali kugonjetsa adaniwo. Kristu analamulira ankhondo a Kumwamba kugwetsa makoma a Yeriko, ndi kukonzekera khomo la Yoswa ndi ankhondo a Israyeli. Mulungu, m’chozizwitsa chodabwitsa’chi, sanangolimbitsa chikhulupiriro cha anthu ake mu mphamvu yake ya kugonjetsa adani awo, koma anadzudzula kusakhulupirira kwawo koyambirira.
Yeriko anali atanyoza ankhondo a Israeli ndi Mulungu wa Kumwamba. Ndipo pamene anaona khamu la nkhondo la Israyeli likuzungulira mudzi wao kamodzi tsiku ndi tsiku, anadabwa; koma iwo anayang’ana pa zotetezera zawo zolimba, makoma awo olimba ndi aatali, ndipo anadziwona kukhala otsimikiza kuti iwo akanatha kukana kuukira kulikonse. Koma pamene makoma awo olimba anagwedezeka mwadzidzidzi ndi kugwa, ndi kugunda kodabwitsa, monga ngati mabingu amphamvu kwambiri, anagwidwa ndi mantha aakulu, ndipo sanathe kukana. {1SP 349.2-351.2}
Tsopano tiyeni tibwerezenso zomwe taphunzira:
Yesu akudziwonetsera Yekha kwa Yoswa ndi lupanga monga Kapitala wa gulu lankhondo lakumwamba ndipo choyamba akuuza Yoswa kuti avule nsapato zake:
Ndipo kunali, pamene Yoswa anali pafupi ndi Yeriko, anatukula maso ake napenya, ndipo taonani, munthu anaima pandunji pake. ndi lupanga lakusolola m’dzanja lake: ndipo Yoswa anapita kwa iye, nati kwa iye, Kodi uli kumbali yathu, kapena kwa adani athu? Ndipo iye anati, Iyayi; koma ndabwera tsopano monga kazembe wa khamu la Yehova. Ndipo Yoswa anagwa nkhope yake pansi, nalambira, nati kwa iye, Mbuye wanga anenanji ndi kapolo wake? Ndipo kazembe wa khamu la Yehova anati kwa Yoswa, Bvula nsapato yako kuphazi lako; pakuti malo oyimapo ndi opatulika. ndipo Yoswa anachita chomwecho. ( Yoswa 5:13-15 )
Kuti timvetsetse nthawi ya eschatological yomwe izi zikunena, tiyenera kupenda zophiphiritsa zonse zomwe zaperekedwa apa. Timamvetsa kuti ndi Yesu amene akulankhula ndi Yoswa, koma akusonyezanso nthawi yapadera kwambiri m’mbiri yonse. Izi zisanachitike, Aisrayeli anali atawoloka Yordano ( Yoswa 5:1 ), anali atangodulidwa kumene ( Yoswa 5:3-8 ), anakonza Paskha, ndi kusintha zakudya zawo kuchokera ku mana kupita ku chimanga ndi zipatso za dziko la Kanani. Zonsezi ndi zizindikiro za kuvomereza kwa nsembe ya Yesu Khristu, imfa yake pamtanda chifukwa cha ife. Lembali silinena kuti padutsa masiku angati Aisiraeli atachita mwambo wa Pasika mpaka Yoswa ataona Yesu ataimirira pafupi ndi Yeriko atanyamula lupanga m’manja, koma tingathe kudziwa kutalika kwa Paskha, yemwe ankaimira imfa ndi kuukitsidwa kwa Yesu. Patadutsa masiku 40 kuti Yesu apite kumwamba. Pamene Yesu anafika kumwamba, anayamba utumiki wake woyamba m’malo opatulika akumwamba m’chaka cha AD 31, ndipo a Adventist onse ayenera kudziwa kuti uku kunali m’malo opatulika a kachisi wakumwamba. Uwu unali utumiki Wake woyamba wansembe wamkulu.
Pamene analamula Yoswa kuvula nsapato zake, Yesu anali kulankhula nafe ndendende pamene ife tiri m’mbiri ya mbiri ya Chikristu. Ansembewo anavula nsapato zawo akamalowa m’malo opatulika, n’kusiya nsapato zawo m’bwalo lamilandu monga tinaonera poyamba. Zimenezi zingangotanthauza kuti zimene Yesu adzanena kuyambira nthawi imeneyo zidzayamba pamene Yesu analowa m’Malo Opatulika m’chaka cha 31. Iyi ndi nthawi imene mtumwi Paulo anafotokozera vesi limodzi m’kalata yake yopita kwa Aheberi.
Osati ndi mwazi wa mbuzi ndi ana a ng'ombe, koma ndi mwazi wa iye yekha analowa kamodzi m’malo opatulika, atalandira chiwombolo chamuyaya kwa ife. (( Ahebri 9:12 )
Nanga Yesu akuuza chiyani Yoswa ndi ife tsopano? Kodi anayenera kuchita chiyani kuti tigonjetse Yeriko ndi kulowa mu Kanani/Kumwamba?
Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Taona, ndapereka m'manja mwako Yeriko, ndi mfumu yake, ndi ngwazi zake. Ndipo muzizungulira mzindawo, amuna nonse ankhondo, ndi kuzungulira mzindawo kamodzi. Uzitero masiku asanu ndi limodzi. Ndipo ansembe asanu ndi awiri azinyamula malipenga asanu ndi awiri a nyanga za nkhosa zamphongo patsogolo pa likasa. ndipo tsiku lachisanu ndi chiwiri muzizungulira mudzi kasanu ndi kawiri; ndipo ansembe aziliza malipenga. Ndipo kudzakhala, kuti akaliza lipenga la nkhosa nthawi yayitali, ndipo pakumva kulira kwa lipenga, anthu onse adzapfuula ndi kupfuula kwakukuru; ndipo linga la mzindawo lidzagwa pansi, ndipo anthu adzakwera, yense molunjika pamaso pake. ( Yoswa 6:2-5 )
Yesu akufotokoza pano mbiri yonse ya anthu ake kuyambira pamene analoŵa m’Malo Opatulika a malo opatulika akumwamba m’chaka cha 31 kupita m’tsogolo mpaka kugonjetsedwa kwenikweni kwakumwamba. Pa masiku asanu ndi limodzi oyambirira payenera kukhala maguba asanu ndi limodzi, kenako maulendo asanu ndi awiri pa tsiku lachisanu ndi chiwiri. Awa ndi maziko a kumvetsetsa konse kwa kubwerezabwereza kwa zisindikizo, mipingo, ngakhale malipenga monga momwe tidzaonera m’nkhani yamtsogolo. Mu kutanthauzira kwachikale kwa Adventist, tangofika kumapeto kwa tsiku lachisanu ndi chimodzi!
Popeza timadziwa chiphunzitso cha malo opatulika, tikumvetsa lero kuti Yesu anachoka ku Malo Opatulika kupita ku Malo Opatulika kwambiri mu 1844. Anayamba utumiki wake wachiwiri ndi utumiki wake m’Malo Opatulikitsa: kuyeretsa kwa malo opatulika akumwamba. Ili ndi tsiku lomaliza la mbiri ya dziko lapansi: tsiku la chiweruzo chofufuza kumwamba; tsiku lachisanu ndi chiwiri pakugonjetsa Yeriko. Yesu akufotokoza kuti kuguba mozungulira Yeriko kuyenera kubwerezedwanso kamodzi patsikulo: ndipo tsiku lacisanu ndi ciwiri muzizungulira mudzi kasanu ndi kawiri.
Chonde pitilizani kuwerenga gawo lachiwiri la Mbiri Yakale Ikubwereza kuti tifanizire mwatsatanetsatane pakati pa kutanthauzira kwakale ndi kwamakono kwa zisindikizo mu kuwala kwa Yeriko ndi kutanthauzira kwamakono kwa mipingo isanu ndi iwiri ndi chifukwa chake uthenga wa Orion suli "kukhulupirira nyenyezi" ...