E ere o tatou ana‘e, noa ’tu e mea iti tatou o te tiaturi nei e te hapono mai nei to tatou Atua faaoromai e te here i te hoê poroi hopea no Orion, o te taviri ïa no te Buka o te mau tapao taati e hitu. E mea pinepine au i te tono i te mau pure i to tatou Fatu no te tauturu e no te faaitoito i te mau taime atoa e aro mai te enemi e to ’na mau tia ia ’u e ua mana‘o vau e faaea i teie taviniraa. He maha nga wa i tono ahau ki a ia kia nui ake te mohio ki te tuhi i nga tuhinga me nga kitenga hou i roto i te huarahi ka nui ake te mohio me te whakaae. I tono ano ahau ki a ia kia tonoa mai he anahera ki ahau i te ahua o te tangata hei awhina i ahau ki te nui o nga mahi whakamaori kia nui ake taku wa ki te tuhi tuhinga hou. He nui tonu nga ahuatanga nui o te Karaka kaore ano kia ripoatahia e au i tenei wa. Na ka mahi ia! Ua tono mai oia i te hoê taea‘e apî i Atlanta o te tauturu nei i te tai‘o i te mau papa‘iraa reo Beretane, e te tahi mau taea‘e no Inidia e tae atu i Trinidad e Tobago o tei hapono mai ia‘u i te mau iteraa papû faahiahia no ni‘a i to ratou haamaitairaahia na roto i te haapiiraa i Orion e te tauiraa o to ratou oraraa pae varua e to ratou faaineineraa ia ratou iho na roto i te iteraa e, e fatata o Iesu i te haere mai na roto i te ata.
Te hinaaro nei au e haamauruuru i te mau taata atoa tei ite i te piiraa a te Varua Maitai e tei hapono mai i te tauturu e te mau i-mera faaitoito. Ka taea e koe te whakaaro, he tino uaua te tu i muri i tetahi korero tautohetohe penei i tenei. Tena koa kaua e mutu te tuku mai i o whakaaro me o patai. E ti'a ia'u ia ite e, te vai mau ra te tahi mau taata i reira o te riro mai ei 144,000, o tei maramarama i te reo o te Atua mai Orion mai. Ua ite au e ua haamata te tahi mau taata i te faaite i te poroi i te mau hoa e te utuafare na te ao atoa nei, e te pure nei au no ratou ia ore te enemi e aro rahi roa ia ratou!
Te a‘o nei te Varua o te Poropiti ia tatou:
He maha nga take i pa ai nga tangata i tiaki i te Karaitiana ki te hunga whakaponokore i muri iho ka ngaro o ratou wairua i roto i te marumaru o te whakaaro. Ua roohia ratou i te malaria, e ua pohe i te pae varua. He kaha to ratou tautohetohe mo te pono, me te maha o nga taunakitanga o waho, engari kaore o ratou whakapono pumau ki a te Karaiti. Auê, te vai ra te mau tausani i nia i te mau tausani taata e parau ra e e Kerisetiano o te ore roa e haapii i te Bibilia! A tuatapapa i te parau mo‘a na roto i te pure, no to oe iho maitai. Ka rongo koe i te kupu a te kaikauwhau ora, ki te mea he hononga ora tona ki te Atua, ka kitea e koe e rite ana te Wairua me te kupu. {RH Aperira 20, 1897 par. 13}
E hopoia ta te taata atoa no te haapii i te Parau a te Atua no ’na iho e no te ite mai te peu e te vai mau ra anei te mau mea. I tenei wa, he pouri, me whakaatu atu ahau ki a koutou katoa, karekau he hahi Adventist i whakaae mana ki te korero a Orion, a, i runga i te taha o nga Huihuinga Nui, kaore rawa he hiahia ki te ako i te Karaka a te Atua ki ahau, ki etahi atu ranei. Kei te mohio te tokomaha, kei te opani te hahi Adventist o te ra whitu i o ratou mema ki te hora i te korero ki nga whenua maha. E mohio ana ahau mo Germany me Austria.
I timata mai i te marama o Aperira 2010, ka tae mai te minita kawenga o te Seventh Day Adventist Reform Movement i korero pono mai ki a au ko ta ratou Huihuinga Nui i paopao ki te panui me te kore rawa ratou e pai ki te timata i tetahi korero ki ahau. Ka taea e koe te whakaaro me pehea te wehe i ahau i roto i taku roopu kaainga. Kua ngaro taku tumanako whakamutunga mo te ako Orion kia whakaaetia e tetahi o nga hahi Adventist Ra-Hitu. Me whakaae marie tatou ki nga whakatau a nga Huihuinga Nui kia kati ki nga korero katoa, engari kei te whakahee i nga tikanga Karaitiana me te Paipera. Kare au e pai ki te noho korero mo tenei kaupapa; na roto i te faaiteraa i te mau hara a te nunaa o te Atua, ua ite-maitai-hia mai te taime matamua e e riro teie poroi ei mârôraa. Aore roa e poro'i no te tatarahapa e te faahaparaa i farii-maitai-hia—aore ra e ore roa. Ka taea e koe te ako i te katoa o te Paipera mai i a Mohi tae atu ki a Ihu ka kitea he maha nga tauira i whakahaweatia ai nga karere, i nga karere ranei a te Atua, i whakamutua, i te mutunga ka patua e tona iwi e kii ana. (Panuihia ano te Apitihanga E.)
No reira ka hoki ano te hitori, e oku teina me nga hoa aroha! Ka korero ano te Wairua o te Poropiti mo tenei mea:
Ko te Kawenata Tawhito me te Kawenata Hou e honoa ana e te awhi koura a te Atua. E tia ia tatou ia haamatau i te mau Papai o te Faufaa Tahito. Ko te kore whakarereketanga o te Atua kia tino kitea; Ko te ahua o ana mahi ki tona iwi o mua me o naianei, me ako. I raro a‘e i te faaururaa a te Varua o te Atua, ua papa‘i Solomona e, “O tei vai na i mutaa ihora; e te titau nei te Atua i tei mutaa ihora ». Na roto i te aroha ka whakahoki ano te Atua i ana mahi o mua. Kua homai e ia he rekoata mo ana mahi i mua. Ko tenei me ata ako tatou; no te mea kei te hoki ano te hitori. Ua hau a‘e to tatou haavaraa i to te feia tei papaihia i roto i te Faufaa Tahito; mo o ratou he, me nga hua o aua he, kua tuhia hei painga mo tatou. Kua tangohia te tohu morearea kia kore ai tatou e haere i te whenua kua araia, me whakatupato tatou kia kaua e pena, kei pa mai he whiunga kino atu ki a tatou. Ua papaihia te mau haamaitairaa i horoahia no te mau u‘i tahito o tei auraro i te Atua ia faaitoitohia tatou ia haere ma te haapao maitai, ma te faaroo e ma te haapao. Ua faataahia te mau haavaraa i faataehia i nia i te feia rave hara ia mǎta‘u tatou e ia rurutaina i mua i te aro o te Atua.
He wa pai ki te rapu i nga Karaipiture; « no te mea te mana‘o na outou e roaa i te reira te ora mure ore ». E ua parau Iesu, “O ratou tei faaite mai ia ’u.” Na te mahi a te Wairua Tapu ka mau te pono i roto i te hinengaro, ka taia ki roto i te ngakau o te akonga kaha, wehi ki te Atua. A ehara i te mea anake e manaakitia ana e tenei momo mahi; ua haamaitai-rahi-atoa-hia te mau varua o ta ’na e faaite atu i te parau mau, e o ratou hoi e tia ia ’na ia faaite i te hoê mahana. Te feia o te faariro i te Atua ei a‘o no ratou, e ooti ratou i te auhune faufaa roa a‘e ia ooti ratou i te mau huero auro o te parau mau no roto mai i ta ’na parau; e tata ana hoki te Kaiwhakaako o te rangi ki a ratou. O tei noaa ia ’na ta ’na mau tapao no te taviniraa mai teie te huru, e tia ïa ia ’na ia fana‘o i te haamaitairaa i fafauhia no ’na o te faafariu e rave rahi i te parau-tia. {RH Aperira 20, 1897 par. 14-15}
I tuhia tera i te tau 1897 e Ellen G. White. Kotahi tau i muri mai, i te tau 1898, ka tuhia e ia:
I nga ra o te Karaiti kahore he kaha o nga rangatira me nga kaiwhakaako o Iharaira ki te tu atu ki te mahi a Hatana. Kua wareware ratou ki te huarahi anake e taea ai e ratou te tu atu ki nga wairua kino. Na te kupu a te Atua i hinga ai te Karaiti i te wairua kino. I kii nga rangatira o Iharaira ko ratou nga kaiwhakaatu o te kupu a te Atua, engari i ako ratou ki te pupuri i a ratou tikanga, me te whakamana i nga mahi a te tangata. Na roto i ta ratou tatararaa ua faaite ratou i te mau mana‘o ta te Atua i ore i horoa. Ko ta ratou hangahanga ngaro i tino marama ai nga mea i mahia e ia. I tohetohe ratou mo nga hangarau iti, me te whakahē i nga tino pono. Koia i ruia ai te whakaponokore. Ua haruhia te mana o te parau a te Atua, e ua haa te mau varua iino i to ratou hinaaro.
Kei te hoki ano nga hitori. Ma te matara noa te Bibilia i mua ia ratou, e te parau nei e te faatura nei ratou i ta ’na mau haapiiraa, e rave rahi mau raatira faaroo o to tatou nei tau o te faaino nei i te faaroo i te reira ei parau na te Atua. Ka mahi ratou ki te wetewete i te kupu, ka whakanoho i o ratou ake whakaaro ki runga ake i nga korero marama. I roto i o ratou ringa ka ngaro te mana whakaora o te kupu a te Atua. Na konei ka ngangau ai te puremu, a ki tonu te kino. {DA 257.3–258.1}
I kii mai te minita o te Seventh Day Adventist Reform Movement ki a au ko ta ratou Huihuinga Nui i "whakatau" kia kaua e hoki ano nga hiri me nga hahi i muri i te tau 1844, no reira kaore he turanga o aku akoranga. I to ’u aniraa e ua haapii anei ratou na roto i te pure i te Iosua 5 e te 6, ua pahono mai oia e ua haapii ratou na roto i te pure, aita râ oia i pahono i ta ’u uiraa mai te peu e ua taa ia ratou te hi‘oraa i horoahia na roto i te haruraa ia Ieriko. No reira, me whakaaro ahau kaore rawa ratou i tino ako i te turanga o te Paipera mo enei rangahau katoa mo te tukurua o nga hiri me nga hahi. Me inoi nui tatou i mua i te whakatuwhera i te Paipera! Mai te peu râ e e pure noa tatou e e ore e iriti i te Bibilia, eita ïa tatou e tiai e e horoa mai te Atua i te maramarama na roto i te reira.
I roto i tenei tuhinga, e hiahia ana ahau ki te whakaatu ma te whakamahi i te tauira o Heriko ko nga hiri me nga whare karakia kua mau tonu mai i te tau 1844. He mea whakamiharo kaore a Ellen G. White i tuhi nui mo nga hiri me nga tetere. Ki te rapu koe i ana tuhinga ka kitea kaore ia i whakamaori i nga hiri, i nga whare karakia, i nga tetere ranei engari i whakamahia e ia i te nuinga o te waa. Ua vaiiho mai oia i te tatararaa o te mau tuhaa e rave rahi o te Apokalupo ia matou e ua parau tamau mai ia matou e e tia ia matou ia tuatapapa hohonu ia Daniela e ia Apokalupo. Na wai i whai i ana tohutohu mo tenei kaupapa?
Ma te pono, i miharo ahau i te mea kaore te Seventh Day Adventist Reform Movement i whakaae ki te tukurua o nga hiri me nga hahi, no te mea ko nga tau 1914 me 1936 (me tetahi atu tau ka whakaatuhia i roto i te tuhinga a muri ake nei) e tohu tika ana ki o raatau huihuinga nui o mua. Engari ko te mea tino miharo ki ahau ko te mea i roto i a raatau whakaakoranga, ko ratou ano kei te whakamahi i nga korero a Ellen G. White e korerotia nei e te hitori, ina koa ko te hitori o te iwi Hurai e kite ana ratou e mahi tonu ana i roto i te taivaraa o te hahi Adventist Ra-Hitu. Ua taa paha ia ratou mai te omuaraa mai â e te faaite ra o Orion i te Ekalesia “rahi” no te mau mahana hitu o te Adventist e tupu ra i muri a‘e i te matahiti 1914 e 1936, e aita ratou e hinaaro ra e farii i te reira no te mea te mana‘o ra ratou (ma te hape) e o ratou ana‘e te ekalesia a te Atua.
I roto i nga tekau tau tata nei ka whakaputahia e ratou nga momo pukapuka me nga pukapuka iti mo tenei kaupapa. Te hoê o ta ’u i roto i to ’na huru reo Paniora tei piihia: “El Israel Antiguo y El Israel Moderno”—“The Ancient Israel and The Modern Israel”. No nia ïa i te mau aifaitoraa e te mau taa-ê-raa i rotopu ia Iseraela i te tau Bibilia e te Iseraela i te pae varua i hamanihia e te ekalesia a te Atua o to tatou nei tau. Ko te tikanga he kohinga korero mai i nga whakaaturanga a Ellen G. White.
Ma te kore e whakamaoritia te katoa o te pukapuka iti tata ki te 64 nga wharangi, ka hiahia noa ahau ki te whakaatu i te kaupapa taketake e korerohia ana e te Seventh Day Adventist Reform Movement i reira, no te mea he rangahau tino tika te korero a Ellen G. White i te korero ka hoki ano te hitori. E pee tatou i te aamu o na Iseraela e piti i roto i te mau parau a te Varua o te Poropiti:
1. Na te Atua raua i whiriwhiri.
Īharaira tawhito:
Ua pii te Fatu i To'na mau taata ia Iseraela e ua faataa ê ia ratou i te ao nei ia horo'a Oia ia ratou i te hoê ti'aturiraa mo'a. Ua faariro Oia ia ratou ei mau haaputuraa no Ta'na ture, e ua opua Oia, na roto ia ratou, ia faaherehere i te taata i te ite Ia'na iho. Na roto ia ratou i tiaho ai te maramarama o te ra‘i i roto i te mau vahi pouri o te fenua nei, e ua faaroohia te hoê reo e tiaoro ra i te mau taata atoa ia fariu ê i ta ratou haamoriraa idolo no te tavini i te Atua ora e te Atua mau. Ahiri te mau ati Hebera i haapao maitai i to ratou tiaturiraa, e riro ïa ratou ei mana no te ao nei. E riro te Atua ei paruru no ratou, e ua faateitei oia ia ratou i nia i te mau fenua atoa. E heheuhia mai To’na maramarama e To’na parau mau na roto ia ratou, e e tia mai ratou i raro a‘e i To’na faatereraa paari e te mo‘a ei hi‘oraa no te teitei o To’na faatereraa i te mau huru haamoriraa idolo atoa.
Otiia kihai ratou i pupuri i ta ratou kawenata ki te Atua. Ua pee ratou i te mau peu haamori idolo a te tahi atu mau nunaa, e aita ratou i faariro i te i‘oa o to ratou Poiete ei haapopouraa i nia i te fenua nei, ua faahapa râ ratou i te reira i te mau etene. Heoi me tutuki te whakaaro a te Atua. Ko te matauranga o tona hiahia kia horahia ki te whenua. {5T 454.2–455.1}
Īharaira o nāianei:
Ua pii te Atua i Ta’na Ekalesia i teie anotau, mai Ta’na i pii ia Iseraela i tahito ra, ia ti‘a mai te hoê maramarama i ni‘a i te fenua nei. Na te kaha o te kaipahua o te pono, nga karere a te tuatahi, te tuarua, me te tuatoru o nga anahera, kua wehea ratou e ia i roto i nga hahi me te ao ki te kawe i a ratou ki te tata mo te tapu ki a ia. Ua faariro oia ia ratou ei mau tiai no Ta'na ture e ua tuu atu ia ratou i te mau parau mau rahi o te tohuraa no teie nei tau. Mai te mau oro'a mo'a tei horo'ahia ia Iseraela i tahito ra, e ti'aturiraa mo'a teie no te faaitehia i to te ao nei. Te mau melahi e toru o te Apokalupo 14 e faahoho‘a ra i te mau taata o te farii i te maramarama o te mau poroi a te Atua e o te haere nei ei mau tia no ’na no te faatae i te faaararaa na te roa e te aano o te fenua. {5T 455.2}
2. Ka roa te roa o te tokorua.
ISRAEL TAMUA ME NEI:
Ehara i te pai o te Atua kia wha tekau nga tau i haereere ai a Iharaira i te koraha; i hiahia ia ki te arahi tika ia ratou ki te whenua o Kanaana, ki te whakatu i a ratou ki reira, hei iwi tapu, harikoa. Tera râ, “aore i tia ia ratou ia tomo i roto no te faaroo ore”. [HEB. 3:19.] No to ratou taivaraa e to ratou taivaraa, ua pohe ratou i roto i te medebara, e ua faatiahia te tahi atu mau taata no te tomo i te fenua i parauhia ra. Waihoki, ehara i te hiahia o te Atua kia roa te taenga mai o te Karaiti, kia maha nga tau e noho ai tona iwi ki tenei ao hara me te pouri. Ua faataa ê râ te faaroo ore ia ratou i te Atua. I a ratou kihai i pai ki te mahi i te mahi i whakaritea e ia ki a ratou, ka whakatika ake etahi hei kauwhau i te kupu. I roto i te aroha o te ao, ka whakaroa a Ihu i tona haerenga mai, kia whai waahi ai te hunga hara ki te whakarongo ki te whakatupato, kia kitea ai he piringa i roto i a ia i mua i te ringihia o te riri o te Atua. {GC88}
3. Ka amuamu raua.
ISRAEL TAMUA ME NEI:
I kite ahau i te tini o te hunga e kii ana kei te whakapono ratou ki te pono mo enei ra o muri nei, he mea whakamiharo ki te amuamu nga tamariki a Iharaira i a ratou e haere ana; e i muri a‘e i te mau ohipa faahiahia a te Atua i nia ia ratou, ia ore roa ratou e mauruuru e ia mo‘ehia ta ’na i rave no ratou. Ua parau te melahi, « Ua ino ta outou ohipa i ta ratou ». {1T 129.1}
4. E hiahia ana raua tokorua ki te hoki ki Ihipa.
Īharaira tawhito:
A ka mea ratou tetahi ki tetahi, Me whakatu he rangatira mo tatou. ka hoki ki Ihipa. (Numera 14:4)
Kihai nei o tatou matua i pai ki te whakarongo ki a ia, heoi peia atu ana ia e ratou; a hoki ana o ratou ngakau ki Ihipa; (Nga Mahi 7: 39)
Īharaira o nāianei:
Ki tonu ahau i te pouri ina whakaaro ahau ki to tatou ahuatanga hei iwi. Aita te Fatu i opani i te ra‘i no tatou, ua faataa ê râ to tatou iho haerea taiva ore i te Atua. Te te'ote'o, te nounou, e te here i te ao nei, ua ora ïa i roto i te aau ma te mata'u ore i te tiavaruhia e te faahaparaa. Ko nga hara kino me nga hara whakakake e noho ana i roto ia tatou. Heoi ano ko te whakaaro nui kei te tipu haere te hahi me te rangimarie me te oranga wairua kei ona rohe katoa.
Kua tahuri ke te hahi i te whai i a te Karaiti i tona Kaihautu, kei te hoki haere ki Ihipa. Heoi ano, he iti noa te hunga e mataku ana, e miharo ana ranei mo to ratou kore mana wairua. Te feaa, e tae noa’tu i te ti‘aturi ore i te mau iteraa papû o te Varua o te Atua, te faahopue nei i ta tatou mau ekalesia i te mau vahi atoa. Ka pena a Hatana. Ko nga minita e kauwhau ana i a ratou ano hei utu mo te Karaiti ka pera. Ko nga whakaaturanga kaore i panuihia, kaore i te maioha. Kua korero te Atua ki a koe. Ua anaana mai te maramarama no roto mai i Ta’na parau e no roto mai i te mau iteraa papû, e ua vahavahahia raua toopiti atoa ra, e ua vahavahahia. Ko te hua ka kitea i roto i te kore o te ma me te pono me te whakapono pono i waenganui ia tatou. {5T 217.1–2}
Kei te haere tonu te pukapuka iti i roto i nga upoko 38 e rite ana ki nga korero o runga ake nei hei whakataurite i nga tuhinga a Ellen G. White i kii marama ai ia ko Iharaira o enei ra (te Haahi Adventist Ra Whitu) he rite tonu nga he ki a Iharaira o mua.
Te faanahoraa a te Atua no Iseraela i tahito ra o te faatiamâraa ïa i te mau ati Iseraela mai roto mai i te zugo e te faatîtîraa o Aiphiti e ia afa‘i ti‘a’tu ia ratou i te fenua i parauhia ra. Koinei te tauira o te Paipera mo to tatou haerenga ki te rangi, ka timata i te tau 1844 i ta Ellen G. White i whakamarama mai ki a tatou. No reira oia i mana‘o ai no te hoê tau roa i roto i ta ’na taviniraa e e haere mai Iesu i to ’na tau. A taio maite i ta ’na mau parau no nia i to ’na tiairaa i te taeraa mai o Iesu i roto i te buka “Te mau ohipa i tupu i te mau mahana hopea”:
I tumanako a Ellen G. White ki te hokinga mai o te Karaiti i ona ra
I whakaaturia mai ki ahau te kamupene kei te Huihuinga. Ua parau te melahi e: “Te tahi maa na te i‘o, te tahi pae no na ati hopea e hitu, e ora vetahi e e vai noa i nia i te fenua ia iritihia i te taeraa mai o Iesu.”—1T 131, 132.1856). {LDE 36.3}
No te mea he poto te wa, me mahi maatau me te kaha rua. E kore pea a tatou tamariki e uru ki te koroni.--3T 159 (1872). {LDE 36.4}
Ehara i te mea whakaaro nui te whanau tamariki inaianei. He poto te taima, kei runga i a tatou nga mate o nga ra whakamutunga, a ka ngaro te nuinga o nga tamariki i mua i tenei.—Rata 48, 1876. {LDE 36.5}
I roto i teie tau o te ao nei, i te mea e ua fatata roa te mau hi‘oraa o te aamu o te fenua nei i te opani e ua fatata tatou i te tomo atu i roto i te anotau o te peapea mai tei ore i itehia a‘enei, te iti a‘e o te mau faaipoiporaa te maitai a‘e no te taata atoa, te tane e te vahine.—5T 366 (1885). {LDE 37.1}
Ka tae mai te haora; kare i matara atu, ko etahi o tatou e whakapono nei ka ora i runga i te whenua, ka kite i te whakapumautanga o te poropititanga, ka rongo hoki i te reo o te tino anahera me te tetere a te Atua e haruru ana i te maunga, i te mania, i te moana ki nga pito o te whenua.--RH Hurae 31, 1888. {LDE 37.2}
Ko te wa whakamatautau kei runga i a tatou, no te mea kua timata ke te tangi a te toru o nga anahera i te whakakitenga mai o te tika o te Karaiti, te Kaiwhakaora muru hara.--1SM 363 (1892). {LDE 37.3}
Me whakaaro tatou: He aha te mea i aukati i enei matapae a Ellen G. White kia kore e puta? I nga tau 1880 me te 90, ka horapa nga ture o te Ratapu (nga ture puru) puta noa i te US. Ko te hoko i te Rātapu kua araitia i roto i nga whenua maha, a kua kitea kua rite nga kitenga a Ellen G. White mo tenei ki te whakatutuki. Heoi, he mea i aukati i nga hau e wha kia kore e tukuna. Kua panuitia e matou he aha tena:
Waihoki, ehara i te hiahia o te Atua kia roa te taenga mai o te Karaiti, kia maha nga tau e noho ai tona iwi ki tenei ao hara me te pouri. Ua faataa ê râ te faaroo ore ia ratou i te Atua. I a ratou kihai i pai ki te mahi i te mahi i whakaritea e ia ki a ratou, ka whakatika ake etahi hei kauwhau i te kupu. I roto i te aroha o te ao, ka whakaroa a Ihu i tona haerenga mai, kia whai waahi ai te hunga hara ki te whakarongo ki te whakatupato, kia kitea ai he piringa i roto i a ia i mua i te ringihia o te riri o te Atua. {GC88}
I tuhia e ia tenei i te tau kino o te tau 1888. Na te Huihuinga Nui o te Huihuinga i kawe nga tautohetohe ki roto i te hahi. E rua nga minita, a Wagoner raua ko Jones, i kawe mai he korero ki tenei Huihuinga Nui i wehewehea te hahi ki nga roopu e rua. Ko te karere o "Te Tika na te Whakapono”. Engari he aha te raruraru o te karere? Ko nga hahi Karaitiana katoa kua whakapono ki "Te Tika i runga i te Whakapono" mai i a Martin Luther i te rautau 16. Ko te raruraru ko tenei ko te haurua noa o te karere. Ko tetahi atu haurua kaore i te whakahuahia: «... e te haapa‘oraa ma te faaroo i te mau parau e te mau faaueraa atoa a te Mesia ». I roto i te karere o te tau 1888, ko te tino ngohengohe ki nga mea katoa e puta mai ana i te mangai o te Atua me ana poropiti; ehara i te mea kia ora engari no te mea kua ora tatou. E tei roto atoa te haapa‘oraa i te mau poro‘i ta Ellen G. White i farii no ô mai i te Atua no To’na mau taata: te poro‘i no te oraora-maitai-raa e to’na mau iteraa papû atoa. Na i reira te raruraru. Kua eke kē te hunga Rīpera ki ngā tūranga teitei i roto i te hāhi i taua wā, ā, kīhai rātou i pai ki te ū ki te tuarua o ngā wāhanga whakararuraru o te karere 1888 i kawea mai e Wagoner raua ko Jones. Ko te karere he tara i roto i to ratou kikokiko, no reira me ngaro te karere.
Te ngakau o te Karere Whakamutunga a te Atua
Na roto i to'na aroha rahi, ua tono te Fatu i te hoê poro'i faufaa roa i To'na mau taata na roto ia Elders [EJ] Wagoner e [AT] Jones. Ko tenei korero he kawe mai ki te aroaro o te ao te Kaiwhakaora i whakaarahia, te patunga tapu mo nga hara o te ao katoa. Ua horo'a mai te reira i te parau-ti'a na roto i te faaroo i te ti'aturiraa; na te reira i ani i te taata ia farii i te parau-tia a te Mesia, e kitea ana i runga i te ngohengohe ki nga whakahau katoa a te Atua. {LDE 200.1}
E rave rahi tei mo‘e ia Iesu. E mea ti'a ia ratou ia hi'oi to ratou mata i ni'ai To'na taata hanahana, To'na maitai, e To'na here taui ore no te utuafare taata. Ua horo'ahia te mana atoa i roto i To'na rima, ia horo'a Oia i te mau tao'a tao'a rahi na te taata, ma te horo'a i te horo'a faufaa rahi no To'na iho parau-ti'a i te taata tauturu ore. Ko te korero tenei i whakahaua e te Atua kia hoatu ki te ao. Ko te toru o nga kupu a te anahera, me kauwhau ma te reo nui; e ua amui atu i te niniiraa o To'na Varua i roto i te hoê faito rahi.--TM 91, 92 (1895). {LDE 200.2}
Ko te karere o te tika o te Karaiti ko te tangi mai i tetahi pito o te whenua ki tetahi pito hei whakarite i te huarahi o te Ariki. Ko te kororia tenei o te Atua, nana nei i kati te mahi a te tuatoru o nga anahera.--6T 19 (1900). {LDE 200.3}
Te poro'i hopea no te aroha e horo'ahia i to te ao nei, o te heheuraa ïa no To'na huru aroha. Ko nga tamariki a te Atua hei whakaatu i tona kororia. I roto i to ratou ake oranga me o ratou ahua me whakaatu e ratou nga mahi a te aroha noa o te Atua mo ratou.--COL 415, 416 (1900). {LDE 200.4}
Ko te korero a te wha o nga anahera, nana e whakamarama te whenua katoa i tona kororia:
Ko te wa whakamatautau kei runga i a tatou, no te mea kua timata ke te tangi a te toru o nga anahera i roto i te whakakitenga o te tika o te Karaiti, te Taraehara faaore hara. Ko te timatanga tenei o te marama o te anahera, ka kapi te whenua katoa i tona kororia. Ko te mahi hoki ma nga tangata katoa i tae atu ai te kupu whakatupato ki a ia, he whakaara ake i a Ihu, hei whakaatu i a ia ki te ao e whakaatuhia ana i roto i nga tohu, i roto i nga tohu, i whakaaturia mai i roto i nga whakakitenga a nga poropiti, i hurahia nei i roto i nga akoranga i homai ki ana akonga me nga merekara whakamiharo i mahia mo nga tama a te tangata. Rapua nga Karaipiture; ko ratou hoki nga kaiwhakaatu mona. {RH Noema 22, 1892 par. 7}
Engari ko te korero o te tau 1888 i whakakahoretia e te Huihuinga Nui, na reira i kore ai a Ihu e tae mai. Ua faaohipa faahou o Ellen G. White i te hi‘oraa o Iseraela i tahito ra no te faahoho‘a i te ohipa i tupu:
Ko nga tane kua whakawhiwhia ki nga kawenga taumahas, engari karekau he hononga ora ki te Atua, kua noho, kei te mahi noa ratou ki tona Wairua Tapu. Ko ratou ma te faatupu i te hoê â varua mai ia Kora, Datana, e Abirama, e mai te ati Iuda i te anotau o te Mesia. (Hi‘o Mataio 12:22-29, 31-37 .) Ua tae mai te mau faaararaa no ǒ mai i te Atua ra no ǒ mai i teie mau taata, tera râ, ua faarue ratou ia ratou i te hiti e ua rave i te hoê â haerea. {TM 78.2}
Ko nga mate o nga ra whakamutunga kei runga i a tatou. Ka mau a Hatana ki te whakahaere i nga hinengaro katoa kaore i tino whakatauhia i raro i te mana o te Wairua o te Atua. Te faatupu nei vetahi i te riri i te mau taata ta te Atua i faaue no te afai i te hoê poroi taa ê i te ao nei. I timata ratou i tenei mahi a Hatana i Minneapolis. Muri iho, i to ratou kitenga, i rongo hoki i te whakakitenga mai a te Wairua Tapu e whakaatu nei no te Atua te kupu, ka nui noa atu to ratou kino, no te mea hei whakaatu ki a ratou. Eita ratou e faahaehaa i to ratou aau no te tatarahapa, no te horoa i te hanahana i te Atua, e no te faatia i te parau-tia. I haere ratou i runga i o ratou ake wairua, ki tonu i te hae, i te hae, i nga whakaaro kino, pera me nga Hurai. Ua iriti ratou i to ratou aau i te enemi o te Atua e te taata. Heoi kei te mau nga tangata nei i nga turanga whakawhirinaki, kei te hanga i te mahi kia rite ki o ratou ahua, ki ta ratou e taea ai. . . . {TM 79.3}
"Ka hoki ano nga hitori." Te faaara faahou nei te Varua o te Poropiti ia tatou ia haapii mai roto mai i te mau ohipa i tupu i tahito ra no to tatou nei tau, tera râ, e rave rahi feia faatere o te ore e hinaaro i te haapii no te mea te tavini noa nei ratou i to ratou iho mau maitai. Te faaau ra Ellen G. White i te feia faatere o tei patoi i te poroi o te matahiti 1888 i te orureraa hau a Kora, Datana, e Abirama, e to ratou hopea tei te rima o te Manahope. Ka hoki ano ano tenei hitori i te wa poto?
E pae matahiti na mua ’tu, ua faaara a‘ena o Ellen G. White e ua fatata te opuaraa e erehia:
Ahiri te mau Adventist i muri a‘e i te peapea rahi i te matahiti 1844 ra, ua mau papu to ratou faaroo e ua pee ma te tahoê i roto i te omuaraa o te Atua, ma te farii i te poroi a te toru o te melahi. i runga ano i te kaha o te Wairua Tapu ma te kauwhau ki te ao, kua kite ratou i te whakaoranga a te Atua, kua kaha te mahi a te Ariki me a ratou mahi, kua oti te mahi, kua tae mai ano a te Karaiti ki mua i tenei ki te tango i tana iwi ki to ratou utu. . . . Ehara i te mea i pai te Atua kia whakaroa te taenga mai o te Karaiti. . . . {LDE 37.5}
E wha tekau nga tau i tutakina ai e te kore whakapono, te amuamu, me te tutu a Iharaira onamata i te whenua o Kanaana. Na aua hara ano i whakaroa te tomokanga o Iharaira o enei ra ki te Kanaana i te rangi. I roto i tetahi take kaore i he nga kupu whakaari a te Atua. Na te whakaponokore, na te ao, te whakatapu, me te ngangare i roto i te hunga e kii ana i te Ariki, nana tatou i pupuri i tenei ao hara me te pouri mo nga tau maha..--Ev 695, 696 (1883). {LDE 38.1}
I tenei wa ka mohio tatou ki nga take i kore ai a Iharaira o enei ra, te hahi Adventist o te ra Hitu, i uru ki Kanaana (te rangi) i te wa o Ellen G. White, ka mohio tatou ki tana pouri ki te iwi. Ua piihia oia e te Atua no te tavini ei ve‘a no te faaineine i te e‘a no te tae-piti-raa mai o te Fatu, mai ia Ioane Bapetizo i piihia no te faaineine i te e‘a no te tae-matamua-raa mai o te Mesia. Ko Mohi, nana nei i arahi a Iharaira o mua, kaore i eke ki roto ki a Kanaana pera ano me Ellen G. White, nana i arahi te hahi Adventist o te ra Hitu o te tau 1888. Kare ia i eke ki te rangi kia rite ki ta te Atua mahere mo to ratou ake ao.
E ere anei i te mea paari no tatou ia tuatapapa hohonu atu â mea nafea to muri iho aratai o Iseraela i tahito ra i te tomoraa ’tu i Kanaana? I muri a‘e i te mau tuearaa atoa i rotopu ia Iseraela i tahito ra e i teie anotau ta te Varua o te Poropiti e faaite mai nei ia tatou, e ere anei i te mea papu e “e tupu faahou â te aamu”?
Ko wai te rangatira o Iharaira i uru ki Kanaana? Joshua! Ua papaihia te aamu o teie taata faatere manuïa o Iseraela i tahito ra i roto i te buka tei tapaohia i to ’na i‘oa. I muri a‘e e 40 matahiti to ratou haere-noa-raa i roto i te medebara, fatata te feia atoa i ite i te orureraa hau i te Atua i te taime matamua i tae ai ratou i Kanaana, ua pohe. Ko Karepe raua ko Hohua anake i toe. Ua tuu o Mose i to ’na rima i nia ia Iosua e na roto i te Varua o te Atua i haamauhia ’i oia ei mono no ’na e ei aratai no te nunaa o te Atua.
He iti noa nga tangata i ata panui i te timatanga o te kitenga tuatahi a Ellen G. White me tana hono i a Hohua raua ko Karepe me ta raua ripoata mai i Kanaana ki tana whakakitenga i te rangi:
I te mea kua whakakitea mai e te Atua ki ahau nga haerenga o te iwi o te taenga mai ki te Pa Tapu me te nui o te utu ka hoatu ki te hunga e tatari ana ki te hokinga mai o to ratou Ariki mai i te marenatanga, tera pea taku kawenga ki te hoatu ki a koe tetahi waahanga poto o nga mea kua whakakitea mai e te Atua ki ahau. He maha nga whakamatautauranga a te hunga tapu aroha. Engari ko o tatou mamae mama, he mea poto nei, ka nui ke atu te taimaha o te kororia e mau tonu ana mo tatou - i a tatou kahore nei e titiro ki nga mea e kitea ana, he mea nonaianei noa hoki nga mea e kitea ana, engari he mea mau tonu nga mea kahore e kitea. I whai ahau ki te whakahoki mai i te rongo pai me etahi karepe no te rangi o Kanaana, he tokomaha hoki hei aki i ahau ki te kohatu, pera me ta te whakaminenga i ki ai kia aki a Karepe raua ko Hohua ki te kohatu. (Num. 14:10.) Te parau atu nei râ vau ia outou, e au mau taeae e au mau tuahine i roto i te Fatu, e fenua maitai te reira, e e nehenehe tatou e haere i nia no te parahi i reira. {EW13.3}
Te vai ra te mau haapapuraa papu e e tia ia tatou ia hi‘opoa maite i tei tupu i nia ia Iosua i te haruraa mau o Kanaana. Ua a‘o atoa mai o Ellen G. White ia tatou ia na reira:
kei a koe ahau: e kore ahau e whakarere i a koe, e kore hoki e mawehe atu i a koe. Iosua 1:5.
A tuatapapa maite i te mau tupuraa o Iseraela i to ratou tere i Kanaana. . . . E ti'a ia tatou ia tamau noa te aau e te feruriraa i roto i te haapiipiiraa, na roto i te faahaamana'o i te haamana'oraa na roto i te mau haapiiraa ta te Fatu i haapii i To'na mau taata i tahito ra. No tatou, mai ta ’na i opua no ratou, e riro te mau haapiiraa o ta ’na Parau ei mea anaanatae e te faahiahia.
¶ A, i te putanga o Hohua i te ata i mua o te horonga o Heriko, na ka puta ki tona aroaro tetahi tangata marohirohi, ko nga mea katoa mo te whawhai. Na ka mea a Hohua, Mo matou ranei koe, mo o matou hoa whawhai ranei? a ka whakahokia e ia, He rangatira no te ope a te Ariki ahau i tae mai nei. Me i kite nga kanohi o Hohua, me te mea ko nga kanohi o te pononga a Eriha i Rotana, me i ata titiro ano ia, kua kite ia i nga anahera a Ihowa e noho ana i te taha o nga tama a Iharaira; kua tae mai hoki te ope o te rangi ki te whawhai mo te iwi o te Atua. kei reira ano te Kapene o te ope a Ihowa ki te whakahau. I te hinganga o Heriko, kihai tetahi ringa tangata i pa ki nga taiepa o te pa, no te mea ka hurihia e nga anahera a Ihowa nga pa kaha, ka tomo ki te pa o te hoariri. Na ehara i a Iharaira, engari na te rangatira o te ope a Ihowa i horo a Heriko. Tei ia Iseraela râ ta ratou tuhaa i te rave no te faaite i to ratou faaroo i te Kapene o to ratou whakaoranga.
Ko nga pakanga me whawhai ia ra. He nui te whawhai e pa ana ki nga wairua katoa, i waenganui o te rangatira o te pouri me te Rangatira o te ora. . . . Ei mau ti'a no te Atua e ti'a ia outou ia horo'a ia outou iho Ia'na, ia nehenehe Oia e opua e e arata'i e e aro i te aroraa no outou, na roto i to outou apitiraa. Ko te Rangatira o te ora te upoko o tana mahi. Ka noho ia ki a koe i roto i to pakanga i ia ra ki a koe ano, kia pono ai koe ki te kaupapa; na te aroha noa o te Karaiti ka pehia ki raro i te weriweri, ina whawhai ana mo te wikitoria; kia nui atu ai te wikitoria i a koutou, he mea nana i aroha nei ki a tatou. Kua a Ihu i runga i te whenua. Ua ite Oia i te mana o te mau faahemaraa atoa. E mohio ana ia ki te whakatutuki i nga ohorere katoa, me te arahi ia koe i roto i nga huarahi katoa o te raru. No te aha e ore ai e ti'aturi Ia'na? {QC 117.1-4}
I teie nei, e taio tatou i te taatoaraa o te aamu no nia i te haruraa o Ieriko mai tei faaitehia e te Varua o te Poropiti ia au roa i te Bibilia. A tahi, ua ite tatou e ua farerei Iosua i te hoê “taata taa ê roa”:
A matara atu ai o Iosua i te mau nuu a Iseraela, no te feruri hohonu e no te pure ia tae mai te aro o te Atua ia ’na, ua ite atura oia i te hoê taata teitei roa, tei ahuhia i te ahu tama‘i, e ta ’na ‘o‘e i roto i te rima. Kihai a Hohua i mohio ko ia tetahi o nga ope o Iharaira, heoi kahore he ahua o tona hoariri. I tona ngakau hae ka ui atu ki a ia, ka mea, No matou ranei koe, no o matou hoa whawhai ranei? A ka mea ia, Kahore; engari he rangatira no te ope a Ihowa kua tae mai nei ahau. Na ka tapapa a Hohua ki te whenua, ka koropiko, ka mea ki a ia, E pehea mai ana toku ariki ki tana pononga? Na ka mea te rangatira o te ope a Ihowa ki a Hohua, Wetekina tou hu i tou waewae; he tapu hoki te wahi e tu na koe. Na ka pera a Hohua.
Ehara tenei i te anahera noa. Ko te Ariki, ko Ihu Karaiti, nana i arahi nga Hiperu i te koraha, i hipoki ki te pou kapura i te po, ki te pou kapua i te awatea. I whakatapua taua wahi i tona aroaro, na ka whakahaua a Hohua kia wetekina ona hu. {1SP 347.3–348.1}
O Iesu te melahi, e ua faauehia Iosua ia tatara i to ’na tiaa. He aha te tikanga o tenei? Ka haere tonu te tuhinga:
Ko te rakau tahu ahi i kitea e Mohi he tohu ano no te Atua; a ka whakatata atu ia ki te matakitaki i taua mea whakamiharo, na ko taua reo i korero nei ki a Hohua, ka mea ki a Mohi, Kaua e whakatata mai ki konei; Wetekina ou hu i ou waewae; he whenua tapu hoki te wahi e tu na koe.
Na te kororia o te Atua i whakatapua te wahi tapu; no reira kare rawa nga tohunga i tomo ki te wahi i whakatapua e te aroaro o te Atua me nga hu ki o ratou waewae. Ka piri pea nga matūriki puehu ki o ratou hu, ka whakanoatia te tapu; no reira i hiahiatia ai nga tohunga waiho o ratou hu ki te kooti, i mua i to urunga ki te wahi tapu. I roto i te marae, i te taha o te whatitoka o te tapenakara, te takotoranga wai parahi, i horoia ai o ratou ringa me o ratou waewae e nga tohunga i mua i to ratou haerenga ki roto ki te tapenakara, kia nekehia atu ai nga poke katoa, kei mate. Ko te hunga katoa e mahi ana i roto i te whare tapu i whakaritea e te Atua kia mahia he whakaritenga motuhake i mua i te tomo ki te wahi i whakakitea ai te kororia o te Atua. {1SP 348.2–3}
Ko Mohi raua ko Hohua anake nga tangata i roto i te Paipera i whakahaua kia wetekina o raua hu no te mea e uru ana raua ki roto ki te wahi tapu i te rangi kei reira te aroaro o Ihu Karaiti. Kia mahara ko nga hu i waiho ki te kooti! Ko te tikanga o tenei ko nga mea e tata ana a Ihu ki te korero ki a Hohua ka mahi tohu i roto i te wahi tapu.
No te faaite i te mana‘o o Iosua e aita oia i iti a‘e i te Mesia, tei faateiteihia, te na ô ra oia e, “A tatara i to tiaa i to avae.” I muri iho, ua haapii te Fatu ia Iosua i te e‘a e rave no te haru ia Ieriko. Me whakahau nga tangata whawhai katoa kia taiawhiotia te pa kia kotahi ano te ra i te ra, mo nga ra e ono, a i te whitu o nga ra me taiawhio ratou i Heriko, kia whitu nga taiawhiotanga. {1SP 348.4}
Te faataa ra o Iesu iho ia Iosua e nafea ia haruhia o Ieriko. Te faahoho‘a ra o Ieriko i te mau patu o te faataa ê ia tatou i te oire i te ra‘i, te Ierusalema Apî. Mena ka hinga tenei taiepa o te hara, ka whai waahi noa tatou ki te rangi. Ka tupu tenei i te taenga tuarua mai o Ihu. Na mua ’‘e râ, ua faataa Iesu ia Iosua e nafea ia haaatihia o Ieriko, e te reira te mea faufaa roa ’‘e no tatou i teie mahana.
Na ka karanga a Hohua, te tama a Nunu, ki nga tohunga, ka mea ki a ratou, Hapainga te aaka o te kawenata, a ma nga tohunga tokowhitu e mau nga tetere haona hipi e whitu ki mua i te aaka a Ihowa. A i mea ia ki te iwi, Haere, taiawhiotia te pa, a ko nga tangata hapai patu e haere i mua i te aaka a Ihowa. Na, i te korerotanga a Hohua ki te iwi, na ka mau nga tohunga tokowhitu ki nga tetere haona hipi e whitu, ka haere i te aroaro o Ihowa; a whakatangihia ana nga tetere; a haere ana te aaka o te kawenata a Ihowa i muri ia ratou. A ko nga tangata hapai patu i haere i mua i nga tohunga e whakatangi ana i nga tetere, ko te hiku i haere i muri i te aaka, haere ana nga tohunga me te whakatangi ano i nga tetere. A i whakaako a Hohua i te iwi, i mea, Kaua e hamama, kaua o koutou reo e rangona, kei puta hoki tetahi kupu io koutou waha, a tae noa ki te ra e mea ai ahau ki a koutou, kia hamama; katahi koutou ka hamama. Na taiawhiotia ana te pa e te aaka a Ihowa, haere ana a tawhio noa, kotahi ano taiawhiotanga; a haere ana ratou ki te puni, moe ana ki te puni. {1SP 349.1}
E hono ana a Ellen G. White i enei hikoi huri noa i a Heriko, te whakatangihanga o nga tetere, me te kawe tika mai i te aaka o te kawenata ki a tatou hei Adventist-Ra Whitu i roto i nga "Whakaaturanga ki nga Minita me nga Kaimahi Rongopai":
Ua rave o Satane i te mau rave‘a atoa e ore roa e tae mai i rotopu ia tatou ei nunaa no te faahapa e no te faahapa ia tatou, e no te a‘o ia tatou ia haapae i ta tatou mau hape. Engari tera ano tetahi iwi hei mau i te aaka a te Atua. Ka haere atu etahi i roto i a tatou e kore e mau i te aaka. Engari e kore e taea e enei te hanga taiepa hei arai i te pono; ka haere tonu hoki ki runga, taea noatia te mutunga. I nga ra o mua kua whakaarahia e te Atua nga tangata, a kei te tatari ano ia mo nga tangata whai waahi, kua rite ki te mahi i tana i kii ai - nga tangata ka haere i roto i nga here e rite ana ki nga pakitara kua pania ki te paru kore. Ia tuu te Atua i To'na Varua i nia i te taata, e ohipa ïa ratou. Ma ratou e whakapuaki te kupu a Ihowa; ka ara to ratou reo ano he tetere. Eita te parau mau e faaitihia aore ra e ere i to ’na mana i roto i to ratou rima. Ma ratou e whakaatu o ratou he ki te iwi, o ratou hara ki te whare o Hakopa. {TM 411.1}
Ko te hitori o te wikitoria o Heriko kei te haere tonu:
Ko te ope Hiperu i hikoi ma te tino raupapa. A tahi, ua haere te hoê pŭpŭ taata mauhaa tama‘i ma‘itihia, tei ahu i to ratou ahu tama‘i, eiaha i teie nei no te faaohipa i to ratou aravihi i te pae no te mauhaa tama‘i, no te ti‘aturi noa râ e no te haapa‘o i te mau arata‘iraa i horo‘ahia ia ratou. I muri mai ka whai nga tohunga tokowhitu me nga tetere. Na ka tae mai te aaka a te Atua, kanapa tonu ki te koura, he kouru nui e pa ana ki runga, mauhia ana e nga tohunga i roto i o ratou kakahu whakapaipai e tohu ana i ta ratou mahi tapu. Ua pee te nuu rahi o Iseraela ma te nahonaho maitai roa, te mau opu taitahi i raro a‘e i to ratou iho faito. Na taiawhiotia ana e ratou te pa ki te aaka a te Atua. Kare he reo i rangona, ko te takahanga anake o taua ope nui, me te tangi o nga tetere, e haruru ana e nga pukepuke, e haruru ana ki te pa o Heriko. Ma te miharo me te ohooho nga kaitutei o taua pa kua mate, ka titiro ratou ki nga nekehanga katoa, ka whakaatu ki te hunga whai mana. Kaore e taea e ratou te korero he aha te tikanga o enei whakaaturanga katoa. Ko etahi kei te tawai ki te whakaaro kua riro taua pa i tenei tikanga, ko etahi e wehi ana, i te mea ka kite ratou i te ataahua o te aaka, i te ahua nui, i te kororia o nga tohunga, me te ope o Iharaira e whai ana, me Hohua i to ratou upoko. Te haamana‘o ra ratou e ua amaha te Miti Uteute, e maha ahuru matahiti na mua ’tu, i mua ia ratou, e ua faaineinehia te hoê e‘a no ratou na roto i te anavai Ioridana. He tino mataku ratou ki te takaro. He kaha ta ratou ki te pupuri i nga keti o te pa, me nga tangata marohirohi ki te tiaki i ia kuwaha. E ono mahana, e haaati te mau nuu Iseraela i te oire. I te whitu o nga ra, e whitu nga taiawhiotanga i Heriko. Ka whakahaua te iwi, kia noho puku. Ko te tangi o te tetere anake te mea i rangona. Na ma te iwi e titiro, a ka whakatangihia e nga tetere te tangihanga roa atu i to mua, ka hamama te katoa kia nui te reo: kua homai hoki e te Atua te pa ki a ratou. “Na i te whitu o nga ra ka maranga wawe ratou i te puaotanga o te ra, ka taiawhio hoki i te pa, ko taua ritenga ra ano, e whitu nga taiawhiotanga; otiia i taua ra e whitu a ratou taiawhiotanga i te pa. Na i te whitu o nga taiawhiotanga, ka whakatanga nga tohunga i nga tetere, ka mea a Hohua ki te iwi, Hamama; kua homai hoki e Ihowa te pa ki a koutou. Heoi hamama ana te iwi i te whakatangihanga a nga tohunga i nga tetere. A, i te rongonga o te iwi i te tangi o te tetere, ko te hamamatanga o te iwi, he nui te hamama, na ka hinga te taiepa ki raro, a ka piki atu te iwi ki roto ki te pa, ia tangata, ia tangata, i mua tonu i a ia, a horo ana te pa i a ratou.
Ua opua te Atua e faaite i te mau ati Iseraela e e ere te haruraa o Kanaana i nia ia ratou. I patua a Heriko e te rangatira o te ope a Ihowa. Ko ia me ana anahera i uru ki te raupatu. Na te Karaiti i whakahau nga ope o te rangi ki te turaki i nga taiepa o Heriko, me te whakarite i te tomokanga mo Hohua me nga ope o Iharaira. Ko te Atua, i roto i tenei merekara whakamiharo, kihai i whakapakari noa i te whakapono o tona iwi ki tona kaha ki te pehi i o ratou hoariri, engari i riria ano to ratou whakaponokore o mua.
I whakatara a Heriko ki te ope o Iharaira, ki te Atua hoki o te rangi. I kite ano ratou i te ope a Iharaira e haereere ana i nga taha katoa o to ratou pa, kotahi i ia ra, i ia ra, na ka ohorere ratou; engari i titiro ratou ki o ratou parepare pakari, ki o ratou pakitara maro me te teitei, me te tino mohio ka taea e ratou te tu atu i nga whakaeke katoa. Heoi ka pakaru ohorere o ratou pakitara, ka hinga, he tukinga whakamataku, ano he whatitiri nui rawa atu, ka pararutiki ratou i te wehi, kihai hoki i kaha ki te tu atu. {1SP 349.2–351.2}
Inaianei ka whakahoki ano i nga mea i akohia e tatou:
Ka whakaatu a Ihu i a ia ki a Hohua me te hoari hei Kapene o te ope o te rangi me te korero tuatahi ki a Hohua kia tangohia ona hu:
Ā, i a Hohua i Heriko, ka anga akeōna kanohi, ka titiro, nāko tētahi tangata e tūana mai i tōna aroaro me tana hoari i tona ringa, unu rawa: a ka haere a Hohua ki a ia, ka mea ki a ia, Mo matou ranei koe, mo o matou hoa whawhai ranei? A ka mea ia, Kahore; engari he rangatira no te ope a Ihowa ahau i tae mai nei. Na ka tapapa a Hohua ki te whenua, ka koropiko, ka mea ki a ia, E pehea mai ana toku ariki ki tana pononga? A ka mea te rangatira o te ope a Ihowa ki a Hohua, Wetekina tou hu i tou waewae; he tapu hoki te wahi e tu na koe. A pera ana a Hohua. (Iosua 5:13-15)
Kia mohio ai ko tehea wa eschatological e tohu ana tenei, me tirotiro e tatou nga tohu katoa e hoatu ana i konei. Te taa ra ia tatou e o Iesu iho tei paraparau ia Iosua, tera râ, ua tapao atoa oia i te hoê taime taa ê roa i roto i te roaraa o te aamu. Hou teie huru tupuraa, ua haere te mau ati Iseraela ia Ioridana (Iosua 5:1), ua peritome-apî-hia (Iosua 5:3-8), ua faaineine i te Pasa, e ua taui i ta ratou maa mai te mana mai te sitona e te mau hotu o te fenua Kanaana. He tohu enei katoa mo te whakaaetanga o te patunga tapu a Ihu Karaiti, tona matenga i runga i te ripeka mo tatou. Aita te irava e parau ra ehia mahana i mairi i muri a‘e i to te mau ati Iseraela faatupuraa i te Pasa e tae roa ’tu i te taime a ite ai Iosua ia Iesu i te tia-noa-raa i mua i Ieriko ma te ‘o‘e i roto i te rima, e nehenehe râ tatou e hi‘o mai te aha te roa o te huru o te Pasa, tei faataipe i te poheraa e te tia-faahou-raa o Iesu. E 40 mahana hou to Iesu haereraa i nia i te ra‘i. I to Iesu taeraa mai i nia i te ra‘i, ua haamata o ’na i ta ’na taviniraa matamua i roto i te vahi mo‘a i te ra‘i i te matahiti 31 AD, e ia ite te mau Adventist atoa e tei roto teie i te vahi mo‘a o te vahi mo‘a i te ra‘i. Teie Ta'na taviniraa tahu'a rahi matamua.
I tana whakahau ia Hohua kia wetekina ona hu, kei te korero a Ihu ki a tatou kei hea tatou i roto i te rerenga o te hitori Karaitiana. Me tango e nga tohunga o ratou hu ina tomo ki te wahi tapu, ka waiho o ratou hu ki roto i te marae pera i ta matou i kite ai i mua. E nehenehe te reira e parau e e haamata ta Iesu e parau mai taua taime ra i to Iesu tomoraa i roto i te Vahi Mo‘a i te matahiti 31. Teie te taime i faataahia i roto i te hoê irava e te aposetolo Paulo i roto i te rata i te mau Hebera:
Ehara i te mea ma nga toto koati, ma nga kuao kau, engari ma ona toto ake ano kotahi tonu tona haerenga ki roto ki te wahi tapu, i te mea ka riro mai he utu mo tatou ake ake. (Hiperu 9:12)
E eaha ta Iesu i parau ia Iosua e ia tatou i teie nei? He aha tana mahi kia raupatuhia a Heriko ka uru ki Kanaana/Rai?
A ka mea a Ihowa ki a Hohua, Titiro, kua hoatu e ahau ki tou ringa a Heriko, me tona kingi, ratou ko nga marohirohi. Na taiawhiotia te pa e koutou, e nga tangata hapai patu katoa, me haere a tawhio noa te pa, kia kotahi ano awhiotanga. Kia penei tau e mea ai e ono nga ra. A kia tokowhitu nga tohunga e mau i nga tetere haona hipi e whitu ki mua i te aaka: a i te whitu o nga ra me taiawhio e koutou te pa, kia whitu nga taiawhiotanga. a ma nga tohunga e whakatangi nga tetere. A, ko roa te tangi o te haona hipi, a ka rangona e koutou te tangi o te tetere, me hamama katoa te iwi, kia nui te hamama; a ka hinga te taiepa o te pa ki raro, papa rawa ki raro, a ka piki te iwi, tera, tera, i tona aroaro. (Iosua 6:2-5)
Te faataa ra Iesu i ǒ nei i te taatoaraa o te aamu o to ’na mau taata mai te taime a tomo ai Oia i roto i te Vahi Mo‘a i te vahi mo‘a i te ra‘i i te matahiti 31 e tae noa ’tu i te haruraa mau o te ra‘i. Kia ono nga hikoi i nga ra tuatahi e ono, ka whitu nga hikoi i te ra tuawhitu. Ko te turanga tenei mo te mohiotanga katoa mo te tukuruatanga o nga hiri, o nga whare karakia, tae noa ki nga tetere ka kitea e tatou i roto i te tuhinga a muri ake nei. I roto i te whakamaoritanga a Adventist, kua tae noa ki te mutunga o te ra tuaono!
I te mea hoi e ua ite tatou i te haapiiraa no nia i te vahi mo‘a, te taa ra ia tatou i teie mahana e ua haere Iesu mai te vahi mo‘a mai i roto i te vahi mo‘a roa i te matahiti 1844. Ua haamata oia i te piti o ta ’na taviniraa e ta ’na taviniraa i roto i te vahi mo‘a roa: te tamâraa i te vahi mo‘a i te ra‘i. Ko te ra whakamutunga tenei o te hitori o te whenua: te ra o te haavaraa i te ra‘i; te ra tuawhitu i te wikitoria o Heriko. Te faataa ra Iesu e e tia ia rave-faahou-hia te mau haereraa na pihai iho ia Ieriko i taua mahana ra: a i te whitu o nga ra me taiawhio e koutou te pa, kia whitu nga taiawhiotanga.
Tena koa panuihia te waahanga II o Ka Whakahokihia nga hitori mo te whakatauritenga taipitopito i waenga i nga whakamaoritanga tawhito me nga tikanga hou o nga hiri i runga i te marama o Heriko me te whakamaoritanga hou o nga hahi e whitu me te aha te karere a Orion ehara i te "astrology"...