Алгач жума күнү, 22-жылдын 2010-октябрында, саат 5:51 немис тилинде жарыяланган www.letztercountdown.org
Эгерде мен кичинекей үй тобумдун мүчөлөрүнө Ыйык Китептеги бир нерсени түшүндүргүм келсе, анда мен аларга тексттерди тынымсыз окууга болбойт деп көп кеңеш берем. Биз анда сүрөттөлгөн инсандардын убактысы, маданияты жана абалы жөнүндө ой жүгүртүш үчүн тыныгуу алышыбыз керек. Биз өзүбүздү түздөн-түз оюнчулардын ордуна коюп, бардык нерсеге убакыттын өтүшүнө саякат жасагандай жана түздөн-түз катышуучу каармандардын ордунда тургандай болушубуз керек. Андай кылбагандар 3500 - 2000 жыл мурун жазылган Ыйык Китептин тексттерин түшүнө албай кыйналышат. Байыркы тексттерди окуунун мындай начар ыкмасынан жана өзүбүздүн каада-салттарыбыз жана ой жүгүртүү ыкмаларыбыз менен калыптанган көйгөйдөн улам, чечмелөө каталары биздин чындыкка болгон көз карашыбызды бүдөмүктөйт.
Пасах майрамына байланыштуу көтөрүлгөн маселелерди чечүүнү кааласак биринчи бөлүк -ныкы Кресттин Shadows, биз азыр эле мен түшүндүргөн нерсени так аткарышыбыз керек. Пасах майрамын кантип белгилей турганын эстеп калган маданиятка өзүбүздү кайра артка ташташыбыз керек. Христиан дининин окумуштуулары, эгерде биз Ыйсанын заманына, биздин заманга чейин болжол менен 2000 жыл мурун, акыл-эстүү саякатка барсак, биз "өзүбүздү кайра артка ташып кеттик" деп эсептешет. Алар: «Бизде байыркы жүйүттөрдүн каада-салттарын билбегендигибиз Жакан менен Синоптиктердин бири-бирине карама-каршы көрүнгөн билдирүүлөрүн так шайкеш келтире албаганыбыздын себеби болуп көрүнгөн дагы бир мисал бар» деп моюнга алышат. {Adventist Bible Commentary, 5-том, б. 537, англисче басылышы}
Бирок бул – азыр көрсөтө тургандай – анча алыс эмес. Биз акыл-эс менен көбүрөөк күч-аракет жумшашыбыз керек жана Пасах майрамынын түпкү тамырына, Теңир тарабынан негизделген убакка дагы 1500 жыл артка кайтышыбыз керек жана биз түздөн-түз Иеговадан көрсөтмөлөрдү алган адамдын ордуна кирүүбүз керек. Биз кийишибиз керек...
Мусанын бут кийими
Биздин аалымдарыбыздын чынчыл сөздөрүн окуп, биздин замандын 31-жылдарында эмне болгонун түшүнүүгө тоскоол болуп жаткан байыркы еврейлердин каада-салттарын билбегендик, адегенде биздин Раббибиздин эң негизги кызыкчылыгы ошол кезде эмне болгонун толук түшүнүү экенин түшүнүшүбүз керек. БРИ-комментарийчилерибиз каймана мааниде өздөрүнүн сабатсыздыгын жарыялоосунун аягында жазышкандай: «Ооба, биз муну билбейбиз, андыктан бул биздин куткарылышыбыз үчүн маанилүү эмес» деп, биздин сабатсыздыгыбызды четке кагуу, алардын Ыйык Рухтун жетекчилиги менен көйгөйлөрдү чечүү жолдорун таба албагандыктарын жабуу үчүн жасалган аянычтуу аракет, биз «башкача иш кылып жаткан фактыларды колдонуп». Куткаруучунун айкаш жыгачка кадалганында эмне болгонун чексиз майда-чүйдөсүнө чейин билүүгө жана муну библиялык типтерге шайкеш келтирүүгө аракет кылышы керек, өзгөчө Кудайдын элчиси бизге чындыкты табуу боюнча көптөгөн маалыматтар жана кеңештер менен жардам берип жаткандыктан, бул Кудайдын эли деп эсептелген адамдар үчүн абдан кайгылуу жана шектүү ой жүгүртүү!
Бирок Кудай Өзүнүн камкордугу менен биз качандыр бир күнү Пасах майрамына байланыштуу көйгөйгө туш болорун убакыт жарала электе эле билген, ошондуктан биз Ыйык Китепте Пасах майрамынын так жүрүшү кандай өткөнү жөнүндө бир нече билдирүүлөрдү табабыз. Библиялык билдирүүдө биз сыяктуу эле Пасах майрамы кандай болорун билбеген жана аны Теңир каалагандай өткөрүүгө кызыкдар болгон каарман кирет. Ал Ыйык Китептин биринчи жазуучусу, Муса болгон.
Ал биз менен бир бут кийимде болгон. Ал яхудийлердин практикасы жагынан толук караңгылыкта болчу. Балким, айрымдарыңар: “Эмне үчүн? Ал еврей болгон, туурабы? Мунун баарын жүйүттөр кантип чечкенин ал билиши керек эмес беле?» Эгер сиз ушинтип ойлосоңуз, анда мен жогоруда айткан “ойлонуу үчүн токтоп” калган жоксуз. «Чындыгында Муса ким болгон?», же жок дегенде... «Муса Мисирдин онунчу жазалоосунда, Мисирден чыгуунун так жүрүшү боюнча Кудайдын көрсөтмөлөрүн алган учурда ким болгон?» Эгер биз Иеговадан Пасах майрамына байланыштуу биринчи көрсөтмөлөрдү алган адамдын ордуна кирүүнү кааласак, ушулар бизди тынчсыздандырышы керек.
Муса еврей кулдарынын уулу болгон жана ысрайылдыктардын Мисирде 80 жылдык кулчулукта жашаганына 215 жылдай калганда төрөлгөн. Учурдагы мамлекеттик мыйзамга ылайык, ал, балким, кош жарандуулукка ээ болмок: Израилдик жана Египеттик. Биз өзүбүзгө бере турган кийинки суроо: Муса кандай маданиятта тарбияланган? Ал фараондун буйругу менен эки жашка чейинки бардык балдарды өлтүрүүнү каалаган мисирликтердин куугунтугунан кутулуу үчүн шашылган себетке катылып калганын баарыбыз билебиз. Бирок Кудай Өзүнүн даанышмандыгы менен кулдардын кичинекей баласы бар себетти Нил дарыясынын жээгине ушунчалык жакын жетектегендиктен, аны фараондун кыздарынын бири көрүп калып, ал кичинекей баланы сактап калган. Ал өзү баласын бага албагандыктан, ал еврей аялды чакырып жиберди жана Кудай аны Мусанын энеси деп, баласын эмизүүгө уруксат берди. Бала эмчектен чыккандан кийин фараондун кызына берилип, «анын уулу» болуп калган. Мунун баарын Чыгуу 2:1—10-аяттардан окуй аласыз.
Муса кайда чоңойгон? Ага кандай маданияттар таасир эткен? Биринчиден, Муса пайгамбардын фараондун кызынын уулу жана фараондун небереси катары египеттик аалымдар тарабынан сарайда эң сонун билим алганы анык. Анын негизги калыптанышы египет маданияты аркылуу болгон жана биз билгендей, бул күнгө сыйынуу жана тирүү адамдын Кудай катары фараонго сыйынуусу менен мүнөздөлгөн саясий-диний система болгон.
Бирок көптөр төмөнкү аяттарда Мусанын да биологиялык энеси жана алардын айлана-чөйрөсү тарабынан калыптанганын көрүшөт, анткени ал эврей кулду сабап жаткан мисирликке ачууланып, аны өлтүргөн (Чыгуу 2:11-12). Бул анын еврей кулдарына боор ооруганын жана ага төрөлгөн энеси таасир эткенин көрсөтүп турат. Ал эми азыр болсо, көптөр Муса ысрайылдыктардын ырым-жырымдарын жана динге мүнөздүү өзгөчөлүктөрүн биологиялык үй-бүлөсүнөн үйрөнгөн деп ойлоп, жаңылышат. Демек, алар Муса да, мисалы, ишемби күндү түшүнгөн деп эсептешет жана ысрайылдыктар ишемби күндү сактай алышпайт, анткени мисирликтер ага тыюу салышкан. Алар жөөттөр өздөрүнүн бардык диний жана маданий билимдерин сактап калышат деп ойлошот. Бирок, биз Мусанын өзү Ыйык Китептин биринчи жазуучу экенин эстен чыгарбашыбыз керек, жана ага чейин, Израилдин маданий жана диний мурастары жөнүндө такыр эле жазуу болгон эмес!
Биз карап чыга турган эң маанилүү жана негизги маселе – Муса кайсы календарды түшүнгөн? Күндүн башталышын кандай түшүндү, ал үчүн айдын башы кандай болду, жыл башын кандай түшүндү? Ушул суроолорду чече алсак, анда биз Кудай Мусага Чыгуу китебинин 12-бөлүмүндө сүйлөп, Пасах майрамынын түрүн, тактап айтканда, Мисирден чыгуу аркылуу ритуалдык процесстердин ырааттуулугун үйрөтө баштаганда эмнени айткысы келгенин түшүнө алабыз.
Муну кароого киргизсек гана туура жыйынтык чыгарабыз. Бирок биз бул суроолорду жоопсуз калтырып, кошумча иликтөөсүз Муса ысрайылдык катары байыркы жүйүт календарын толук түшүнүү менен Кудайдын көрсөтмөлөрүн алган деп ойлосок, анда Пасах майрамынын эки көйгөйүнүн башаламан карама-каршылыктарына келебиз.
Көптөр Муса эки календарлык системаны (жүйүт жана египеттик) түшүнгөн деп эсептешет, ошондуктан Кудай аны менен Чыгуу учурунда ысрайылдыктардын убакыт ченемдерин колдонуп сүйлөшмөк. Бирок, биз көрүп тургандай, бул түп-тамырынан бери туура эмес божомол, анткени еврейлер Муса төрөлгөндө эле египеттиктердин, алардын феодалдарынын жеринде 350 жыл жашашкандыгы эске алынбайт. Кудай Муса менен сүйлөшкөндө, атүгүл 215 жыл эң катаал кулчулук ысрайылдыктардын улутуна жана маданиятына өткөн. Мындай шартта эч бир эл өзүнүн маданиятын толук сактап кала алган эмес. Ал эми бул, албетте, өзүнүн маданияты жөнүндө жазуусу жок, өз билимин муундан-муунга оозеки сөз менен гана өткөрүп бере алган эл үчүн андан да жаман болду. 215 жыл бою алар египеттиктер өздөрүнүн календарына ылайык белгилеген жумуш убактысында кызмат кылууга мажбур болушкан. Ысрайылдыктар пирамидаларды күнгө табынуучулардын культу жана кудайлары үчүн курушкан — бул имараттар бүгүнкү күндө да бизди таң калтырууда. Алар жөн гана Египеттин маданияты менен чырмалышкан эмес. Алар мисирликтерге кул катары кызмат кылып жүргөндүктөн, алар бардык диний кызматтарын таштап, мисирликтерге толугу менен көнүүгө аргасыз болушкан. Мисир маданияты, бардык күнгө сыйынуучу маданияттар сыяктуу эле, таза деспоттук маданият болгон жана Даниелдин эстелиги бул маданияттардын бардыгы өздөрүнүн негизги окууларын бир доордон экинчи доорго өткөрүп берерин көрсөтүп турат, ошондуктан Вавилондуктардын күнгө сыйынуусу дагы эле папалык системада өзүнүн «жашыруун» ордун сактап турат.
Жараткан Кудайга сыйынуу үчүн Израилдин ишемби күнү жарлык менен жоюлуп, күндүн кудайына сыйынуу үчүн күн (жекшемби) күнү менен алмаштырылган. Кул эс ала турган күндү тандабайт; Эгер ага бир күн тыныгууга уруксат берилсе, ага шарт коюлган. Кул күнүнүн качан башталаарын тандабайт; Ага шарт кылынган жана кул айлардын, жылдардын башталышын аныктабайт. Алар анын феодалы тарабынан аныкталат. Кул өз элинин мектебинде окубайт, бирок анын феодалынын «мектептеринде» кул эмгеги үчүн билим алат, жок эле дегенде, кирпичти жөн эле тебелеген жок. Кулчулук – бул адам өз алдынчалыгын жана эркин күч менен толук жоготкон шарт.
Бүгүнкү күндө да дүйнөдөгү бардык акчаны көзөмөлдөгөн элиталык кылмышкерлердин чакан тобу жаңы кулчулукту даярдап жатышат. Бул жолу бир аз азчылык үчүн эмес, бүткүл адамзат үчүн. Алар бүтүндөй адамзатты Мисирде ысрайылдыктар менен мурун эле жасалгандай күнгө сыйынуу динин сактоого мажбурлагылары келет. Мындай шартта, өз календарыңарга же ишембидегидей өзгөчө эс алууга орун жок. Бир нече жыл кулчулукта болгондон кийин, ысрайылдыктар, кыязы, өздөрүнүн өзгөчө календарын «унутуп» баштаган жана башкаруучу күчтүн аскерий кысымына баш ийген. Бирок, Кудай бизге, бүгүнкү күндө рухий Израилге, мындай көрүнүш кайталанбашы үчүн, жеке өзү кийлигишээрине кепилдик берет, бирок биз адамзаттын тарыхында болуп көрбөгөндөй катуу кысымга чыдап, ишенимдүү бойдон калышыбыз керек.
Демек, Муса эки маданияттын таасирине кабылса да, ал Жахабанын чыныгы жаратуу календарын эч качан билген эмес. Ал чыныгы жаратуу календарын билбеген эки маданияттын таасиринде болгон. Биринчи маданият ай-күн-жылдыз табиятындагы өтө өзгөчө гибрид календарын сактаган египеттиктердин маданияты болсо, экинчиси жаралуу календарын унутуп калган биологиялык ата-энесинин маданияты болгон. Ошентип, Кудай Муса менен Чыгуу 12де сүйлөшкөндө, биз үчүн кандай болсо, ал үчүн да:байыркы еврейлердин салттары боюнча сабатсыз» эки жагынан:
- Ал чыныгы жаратуу календарын билген эмес жана ага эч качан үйрөтүлгөн эмес.
- Ал жүйүттөрдүн майрамдарын билчү эмес, анткени алар Кудай тарабынан белгилене элек болчу.
Кудай жараткан бир гана өзгөчө күн мурунтан эле жаратуу аркылуу ишемби болгон, ал ар бир жетинчи күндө кайталанып турчу, ал тургай бул кулчулук учурунда унутулуп көмүлгөн. Мисирден чыкканга чейин, жүйүттөрдүн майрамдары алардын түрлөрү боюнча белгиленчү эмес. Ишемби Адам ата жаратылгандан бери 2500 жыл болгон жана Нух менен Ыбрайым сыяктуу патриархтар тарабынан сакталып келген, бирок кулчулуктун башталышынан 215 жыл өткөндөн кийин Израилдин маданияты, кыязы, бир жолу «өзгөчө» нерсе бар экенин билген, бирок алар ишемби күндү сактоону токтотушкан.
Ошондуктан, эгер азыр Чыгуу китебинин 12-бөлүмүндө Кудай бизге эмнени түшүндүргүсү келгенин кайрадан түшүнүүгө аракет кылсак, Мусанын бут кийиминде өзүбүздү ишенимдүү сезе алабыз. Биз эч нерсе билбейбиз; биз еврей маданиятынан эч нерсе түшүнбөйбүз! Биз Муса Пасахтын түрү боюнча көрсөтмөлөрдү алганда ойлогондой ой жүгүртүүгө даяр болушубуз керек. Биз Мусанын бут кийимин кийишибиз керек, ким бир гана календарды түшүнгөн, ал Мисирдики болчу!
Үчүнчү календарь
Каалайбызбы же каалабайбызбы, эгер Мусанын бут кийимин кийүүнү кааласак, үчүнчү календардын негизги өзгөчөлүктөрүн үйрөнүшүбүз керек: байыркы Египет календары, ошол убактагы Мусанын учурдагы жана жарактуу календары болгон.
Бирок кабатыр болбо! Менин окурмандарымдын мээси мурунтан эле ар кандай календарлык системаларда ойлонууга машыккан, андыктан бул өтө татаал Египет календарын түшүнүү сизге кыйын болбойт. Мен маселени биз үчүн маанилүү болгон нерсе менен чектейм. Бактыга жараша, иероглифтер керемет жолу менен табылган Розетта ташы аркылуу чечмеленди, ошондуктан таасирдүү пирамидалардагы жана мүрзөлөрдөгү көптөгөн байыркы египет жазуулары египеттиктер өздөрүнүн календарын кандай түшүнүшкөнүн бүгүн абдан ачык көрсөтүп турат. Чынында, биз бул календар тууралуу Кудайдын жаратуу календарынан алда канча көп билебиз. Тиешелүү терминдер менен Интернетти издеген адам бул календар менен алектенген көптөгөн веб-сайттарды табат.
1. Байыркы Египеттин күндөрү күн чыкканда башталган. Күн алардын эң жогорку кудайы болгон (жарык алып жүрүүчү Люцифердин атасы). Ошентип, эртең менен биринчи таң атканда, Ра, күн падышалык кыла баштады. Бирок, эгер күн толугу менен баткан болсо, алар үчүн коркунучтуу мезгил башталды. Түн коркунучтун жана коркунучтун учуру эле, анткени алардын кудайы «уктап калган». Мен еврейлердин күнү күн батканда эмес, эртең менен эрте башталган деген Айдын ишемби доктринасынын жактоочуларынан ушундай сөздөрдү угам. Ошентип, алар Ыйык Китепти бузуп, шектенүүлөрдү жана белгисиздикти себүү менен жолдоочуларына ээ болушат. Алардын байыркы египеттик ой жүгүртүү ыкмасын колдонуп, өздөрүнүн бутпарастарына сыйынууларын, сыйынуу менен жетишээрлик изилдебеген жана бул “саддукейлердин ачыткысына” каршы чарасы жок адвентисттерге кантип жарнамалашканы кызык. Акыры, алар толугу менен алардын көзөмөлүндө болот.
Күн эртең менен күн чыкканда башталат деген идея адамзат тарыхынын эң башында эле Шайтан өзүнүн атасын, күндү Жаратуучу Аллахка гана таандык абалга койгусу келгенде, эч качан жарык жок кезде караңгылыкта (түндө) жаратууну баштаган. «Жарык болсун» деген биринчи жаратуу аракети болгон жана бул сөздөр жарык жок кезде түндө айтылган. Күнгө табынуучулар гана түндү чындыгында жок аралык абал катары түшүнүшөт жана бул аларга тынчсызданууну жана ыңгайсыздыкты жаратат. Ошентип, алар Ыйсанын Атасы менен байланышкан эң көп саат бою тиленүү менен өткөргөн убактысын, өзүн даярдап, кийинки күндүн ишин карап жана тиленип жаткан учурун, атүгүл Ал Гетсемани багында Өзүнүн кумарлануусун баштаган убакты, ал биздин бардык күнөөлөрүбүздү Анын мойнуна жүктөшүнө шарт түзүп берип, шакирттерине кайра-кайра эскерткен, бирок алар: аралык абал». Ошентип, биз алардын эртең менен башталган күн менен болгон «жаратылышына» ишене алабыз, бул библиялык эсепке таптакыр карама-каршы келет: «Ал эми кечинде жана эртең менен, биринчи күн болду». Шайтан ар дайым өзүнүн кызматташтары аркылуу башаламандык жаратууга аракет кылат, бирок биз байыркы вавилондук диндерди жана алардын Мисирдин күнгө табынуу сыяктуу бутактарын изилдегенибизде анын айла-амалдарын дайыма табабыз.
Эгер кимдир бирөө бизге жүйүттөр күндүн башталышын таң атканда түшүнүшкөнүн жана биз буга макул болушубуз керектигин айткысы келсе, ал бизди жалган тыянак чыгаруу үчүн жаратуу календарын туура эмес чечмелөөнүн тузагына азгыргысы келет, бул болсо акыр-аягы бизди бутпарастардын каада-салттарын сактоого жана Кудайдын осуяттарын бузууга алып келет. Кээ бирөөлөр асманда ар кандай ишеним системалары жанаша жашайт деп ишенишет жана ай ишембисин сактоочулар ал жерде салттуу жетинчи күндүк ишембилер менен кемчиликсиз гармонияда жашашат. Жок, туугандар! Ыйса бизге Ыйык Китепте жалган окутуучулардын алдамчылыгы жана ачыткысы (жалган окуулары) жөнүндө жүздөгөн жолу эскерткен. Ар ким өз илимине жараша өкүм кылынат деген аят чындыкты издеп, адашып, туура эмес жыйынтык чыгаргандардын да кутулуусу деп түшүнүлө турган болсо, анда алдамчылык жөнүндө эскертүүнүн кереги жок болчу, анткени мындай учурда алданган адам да бейиште болуп, жаңылыштык кылган болот. Ошондо Кудайды жана чындыкты издөөнүн зарылчылыгы да калмак эмес, анткени «чыныгы чындыкты» тапкандар менен «жалган чындыкты» тапкандардын ортосунда эч кандай айырма болбойт.
Канча "чындык" бар? Универсал чиркөөсүнүн айтымында, ар кандай диндер жана ишенимдер канчалык көп болсо, ошончо чындык бар. Чынында эле, алар азыр дуйнелук екумдук кыймылга самандай куйуп кетиш учун чогулуп жатышат. Ыйык Китепте Жараткандын, Кудайдын жалгыз Уулу Атанын айткандарына ылайык, бир гана чындык бар: «Мен жолмун, чындыкмын жана өмүрмүн: Мен аркылуу гана Атага эч ким келе албайт». (Жакан 14: 6) "Кудай - Рух. Ага сыйынгандар Ага рух менен жана чындык менен сыйынышы керек". (Жакан 4:24) Эгерде ай ишембиси Кудайдын төртүнчү осуятын туура чечмелесе, ар бир жети күн сайын ишембини «өжөрлөнүп» сактагандардын баары жоголмок. Эгер тескерисинче болсо, ыйман келтиргендерге Аллах ырайым кылсын ай ишемби калп, Жараткан Кудайдын күнүн ай кудайы Шайтандын энесине сыйынуу күнү менен алмаштырып, ошону менен бутпарастардын эс алуу күнүн сактап калган. Ошондуктан чындыктын эмне экенин билүү абдан маанилүү жана биз аны өмүр менен өлүм маселеси катары издешибиз керек. Чынында эле, бул биздин түбөлүк жашообуздун маселеси.
Ыйса шакирттеринин акыр замандын белгилери кандай болот деген суроосуна, аларды эч ким алдабашы үчүн сак болгула деп жооп берди. Бул акыркы күндөрдө алдамчылык өзгөчө күчөйт дегенди билдирет. Ошондуктан, ушул күндөрдө силердин алдыңарга коюлган нерселерди текшергиле! Ориондун билдирүүсүн текшериңиз, ай ишембисин караңыз! Кудайдын элчиси Эллен Г. Уайт аркылуу Кудайдын акыркы чиркөөсүнө берилген окууларга ылайык, анын өзөгүндө эмне бар экенин далилдеңиз! Ыйык Китепти колдон! Сизге Ыйык Китеп аркылуу жиберилген пайгамбарларды текшерип, сыйынгыла, сыйынгыла, жалганды бар жана жалгыз чыныгы чындыктан айырмалоо үчүн силерге Ыйык Рух берилиши үчүн сыйынгыла! Бир маселе боюнча эки башка чындык болушу мүмкүн эмес. "Чындык" деген сөз буга чейин аны жокко чыгарат. Чындыктын көптүк түрү жок! Эч кандай "чындыктар" жок. Алдамчылык аркылуу Кудайдын осуяттарын бузууга алып келинген эч кимдин шылтоосу жок, анткени алар таза идиштер болгондо, алар бардык чындыкка алып баруу үчүн Ыйык Рухту алышмак. Ыйса муну убада кылган. Аны жалганчы кылабызбы?
Еврей улуту күндүн чыгышын күндүн башталышы деп эсептеген адам Египетте 215 жыл кулчулукта болгон мезгил үчүн гана туура болот. Бирок Кудай Мисирден чыккандан көп өтпөй ысрайылдыктарга күндүн туура башталышын үйрөткөн. Бул тууралуу кийинчерээк. Байыркы Египеттин күндөрүн бир топ майда-чүйдөсүнө чейин изилдесе болот Байыркы Египеттин фактылары.
2. Байыркы Египеттин ай айынын башталышы боюнча абдан жакшы түшүндүрүлгөн Wikipedia - Байыркы Египеттин ай календары [ал немис тилинде, андыктан онлайн котормочуну колдонуңуз]. Мен өзүмдү еврей календарына карата негизги айырмачылыктарды чагылдырган резюме менен чектеп жатам, анткени ал Shadow изилдөөнүн биринчи бөлүгүндө аныкталган. Ар кандай миң жылдыктар үчүн маанилүү маданият болгон Байыркы Египетте ар кандай календарь түрлөрү, анын ичинде административдик календар менен диний календардын ортосундагы айырмачылыктар болгон. Мунун баарын биз ийбадаткананын жазуулары аркылуу билдик.
Бул календарлар чындыгында канча жашта экенин жогоруда аталган веб-баракчадан окуй алабыз:
Ай календары боюнча эң байыркы документтештирилген шилтемелерди пирамида тексттеринен биздин заманга чейинки 2350-жылдан тапса болот. Астрономиялык жазууларды колдонуу биздин заманга чейинки 2880-жылы падыша Ваджи тарабынан документтештирилген.
Демек, Муса Жахабадан жаратуу календарын алганга чейин болжол менен 800 жыл мурун, Мисирде, күнгө табынган элде, Шайтандын так календары бар экенине далилдер бар.
Бул ай календары жөнүндө көбүрөөк окуп көрөлү:
Болжол менен биздин заманга чейинки 70-ж. Родос Геминостору сүрөттөлгөн Байыркы Египеттин ай календары "өзгөчө принцип катары, египеттиктер башка маданияттардан айырмаланып, жылды аныктоо үчүн колдонушпайт.. Алар үчүн ыйык майрамдар маанилүү. Алардын календары ушуга багытталган». Geminos декларациясы египеттик ай календарларынын мифологиялык ролун так көрсөтүп турат, алардын борбордук функциясы асмандагы майрамдардын датасын аныктоо менен чектелген, ал эми Египеттин башкаруу календары жыл календары катары иш алып барган.
Дин кызматчылар асмандагы майрамдарды аныктоо милдети болгон. Муну компетенттүү астрономдор жасаган, алар байкоолор жана эсептөөлөр аркылуу «Провост» («Байкоочулардын эң улуусу») тарабынан фестиваль күндөрүн жарыялашкан. Жарыялангандан кийин, иш жүзүндө датасы башкаруу календарында белгиленген жана ийбадаткананын күндөлүгүнө жазылган.
Тексттен биз байыркы Египеттин ай календары жылдарды аныктоого эч кандай тиешеси жок экенин, ал эми асмандагы «ыйык» майрамдарды аныктоо менен байланышы бар экенин көрөбүз. «Асмандагы майрамдар» деген терминден биз асман телолоруна (күн менен айга) сыйынуу жөнүндө болгонун, бул бурканга табынуу, жаратылган нерселерге сыйынуу экенин көрүүгө болот.
Бирок, байыркы мисирликтердин жаңы ай айы кантип башталган?
Башка байыркы Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнөн айырмаланып, ай айы жаңы айдан кийин бир аз убакыт өткөндөн кийин биринчи жарым ай (жаңы жарык) менен эмес, таң атканда айдын көрүнбөгөн биринчи күнү менен башталган. Эски (акыркы азайган) жана жаңы жарыктын (биринчи жарым ай) ортосундагы мезгилдин узактыгы байкоочу жайдын географиялык жайгашуусун камтыган факторлорго көз каранды. Түндүк жарым шардын түштүк кеңдиктеринде айдын көрүнбөө узактыгы түндүк кеңдиктерге караганда кыскараак болот, бул түндүк райондорго салыштырмалуу түштүк райондордо Айга байкоо жүргүзүү фазаларынын узак болушуна алып келет.
Биринчиден, биз байыркы египеттиктер, мурда түшүндүрүлгөндөй, күндүн чыгышынан көп көз каранды болгонун билебиз. Демек, алардын ай айынын логикалык жактан башталышы күн батканда биринчи жарым айдын биринчи көрүнүүсүнө көз каранды эмес, тескерисинче, анын теңдеши, таңга маал азайып бараткан айдын биринчи көрүнбөй калышына көз каранды. Ошентип, байыркы еврейлер айларын биринчи жарым айга ("жаңы жарык") ылайык баштаса, байыркы Египеттин ай айы дайыма таңга маал астрономиялык жаңы ай менен башталган, ал кезде "эски жарык" көрүнбөй калган.
Бул ай айынын башталышынын мисирликтер менен израилдиктердин ортосунда жылышына алып келет, бул астрономиялык жаңы айдын узактыгынын айырмасынан келип чыгат. Бул байыркы мезгилдеги көрүнбөгөндүктүн убакыт диапазону бардык айлар үчүн Википедиядагы макалага тиркелген таблицадан көрүүгө болот. Узактыгы биз үчүн маанилүү болгон айларда (март, апрель) болжол менен 30 - 33 саатты түзөт. Биз майда-чүйдөсүнө чейин бул таблицага кайрылып, биз байыркы Египеттин ай айынын так башталышын жана анын байыркы еврейлердин эсебине кандай тиешеси бар экенин аныктайбыз. Биз дагы эле мунун баарын түшүнгөн Мусанын бут кийимин кийүүнү каалайбыз, анткени аны байыркы египеттиктер фараондун ак сарайындагы мектептен окутушкан.
3. Байыркы Египет жылы бир жылдызга (Сириус) жана Нилдин ташкынынан көз каранды болгон. жана алар биз сыяктуу 365 күндүк цикл менен мурунтан эле тааныш болушкан, бирок аларда эч кандай секирик күн же секирик жылдар болгон эмес. Бул биздин заманга чейинки III кылымда кийинчерээк киргизилген.
At Wikipedia - Байыркы Египет жылы [немец тилинде, Google Translator колдонуңуз] биз бул темага байланыштуу окуйбуз:
Египет календары жылдыз багыты менен табиятка негизделген календарь болгон.
Эң алгачкы мезгилден бери жылдын башталышы Сириус жылдызынын гелиалдык көтөрүлүшү жана Нилдин ташкыны менен аныкталган. Кийинчерээк административдик календарь да киргизилди, ал ошондой эле Сириуска "тентип жыл календары" катары көз каранды. Биздин заманга чейинки 237-жылы Птолемей IIIнин календарлык реформасы ар бир төрт жылда бир секирик күндү киргизүүгө алып келген, ал кадимки жылга кошулган алтынчы Heriu-renpet-күн. Птолемей III каза болгондон кийин, расмий административдик календардагы учурга кибирейик жылдын башкаруусу аяктады. Бирок, Египеттин эки календарь формасы андан кийин да параллелдүү колдонула берген. Ал Юлиан календары боюнча Птолемей IIIнин календарлык формасын калыбына келтирген биздин заманга чейинки 26-жылы биринчи Рим императору болгон Август үчүн сакталышы керек.
Египет календары боюнча Жаңы жыл алгачкы мезгилдеги Египеттин төмөнкү же жогорку бөлүгүндө Нил дарыясынын ташкынына байланыштуу болгон. Мүмкүн болгон мезгилдер Elephantine үчүн BC 4213-4186 жана Мемфис үчүн 2783-2764 BC деп эсептелет. Кошумча критерий катары байыркы Египетте мумиялоо мезгили катары тандалган Сириустун жетимиш күндүк көрүнбөшүнө көңүл буруубуз керек. Пилди байкоо чекити катары алсак, бул окуя биздин заманга чейинки 4280-жылдан 4160-жылга чейинки мезгилде гана болгон, ал эми Мемфис үчүн талап кылынган убакыт Жаңы Падышалыктан бери эле берилген. Байыркы Египеттин тексттери жетимиш күндүк көрүнбөгөндүк 18-династияга чейин эле белгилүү болгонун көрсөтүп турат жана Мемфис шилтеме булагы катары алынып салынышы мүмкүн.
Бул байыркы египет календарында биз дагы бир жолу асман телолорунун кудайлар катары сыйынуусун ачык көрөбүз. Күн күндүн төрөлүшүнө (күн чыгышына) көз каранды болгон. Айдын башталышы айга жана кийинчерээк айкыныраак көрө турганыбыздай, мисирликтердин кудайлары жөнүндөгү уламышка байланган, бул алардын кудайларынын бири Хорустун өлүмү жана тирилүүсү менен байланышкан. Жана жыл Сириус жылдызына көз каранды болгон.
Көптөгөн диндерде күндүн, айдын жана жылдыздын үчилтигин билдирген символ бар...
Байыркы египеттиктердин күнгө сыйынуусу бүгүнкү күнгө чейин уланып келе жаткандыгы планетадагы эң чоң күн саатынан — Сент. Римдеги Пётр аянты, анын «саат жебеси» оригиналдуу египеттик обелиск... Аны интернеттен издеңиз! Ошондой эле YouTube'дан Ватикандын күн саатын көрсөткөн жана ал кылымдар бою 2012-жылы белгилүү бир датага ишарат кылган кээ бир тасмаларды таба аласыз.
Балким, мен бул тууралуу кийинчерээк категорияда жазармын Душман сызыктарынын артында.
Эгер биз Мусанын бут кийимин кийсек, анда Кудайдын Муса менен көйгөйү бар экенин түшүнөбүз. Муса менен туткундагы ысрайылдыктар өздөрүнүн түпкү маданиятын жоготушкан. Эгер Муса Кудай менен жүйүт календарынын номенклатурасы боюнча сүйлөшсө, аны түшүнөт деп ойлой албайбыз, анткени ал эч качан ага үйрөтүлгөн эмес.
Бирок Кудай бизге табышмактар менен сүйлөбөйт. Ал биздин Аны түшүнүшүбүздү каалайт. Кудайдын пайгамбарларга айткандарынын көбү символдордо, атүгүл сүрөттөрдө жашырылган, бирок Кудай Муса менен Чыгуу китебинин 12-бөлүмүндө сүйлөй баштаганда, кеп кылымдар же миңдеген жылдардан кийин кийинки муундар чече турган пайгамбарлыктар жөнүндө болгон эмес; Бул ачык-айкын көрсөтмөлөр жөнүндө болчу, анткени декларация жарыялангандан он күн өткөндөн кийин, козу эчак эле алынып, дагы 4 күндөн кийин ысрайылдыктарга бардык тун балдарын өлтүрүүгө буйрук берилген коркунучтуу өлүм периштесинен качып кутулуу үчүн аны союш керек болчу. Алар кайсы күнү эшиктин кашектерин козунун каны менен боёш керектигин так түшүнүшү керек болчу.
Эгерде Кудай ошол учурда Мусадан адегенде кайсы күн жана убакыт шилтемесин чечмелеп берүүнү талап кылган болсо, анда Кудай чындап эле кайсы календарлык системада сүйлөп жатканын чечмелеп берүүнү талап кылган болсо, кыязы, бул балээ ысрайылдыктардан өтпөй калмак, анткени Муса жүйүт календарын түшүнбөгөндүктөн, ишке ашпай калмак. Бул Ыйык Китептин биринчи бөлүмүндө, анда Кудай Пасах майрамына байланыштуу так көрсөтмөлөрдү берет жана бул айтылгандарды так түшүнүүнү талап кылган жагдайда. Кандайдыр бир түшүнбөстүк өлүмгө алып бармак, ал өмүр же өлүм жөнүндө болчу.
Келгиле, Жахабанын көрсөтмөлөрүнүн айрым аяттарын дагы бир жолу окуп көрөлү жана бул жолу толугу менен Мусанын бут кийимин кийдик:
Кудайдын марш буйруктары
Ошондо Теңир Муса менен Арунга айтты Египет жеринде, деп айткан (Чыгуу 12:1)
Биз карап чыга турган төмөнкү аяттардын баары түздөн-түз Жахабанын оозунан чыккан. Аларды биз мурун туура эмес ойлогондой, жүйүт заманындай убакыттын өлчөмүн түшүнбөгөн Анын кулу Муса укту. Ал жүйүттөрдүн жаралуу календарын, биз азыр билбегендей, билген эмес. Ал Кудайдан келген оозеки маалыматты өзүнүн шилтеме системасына ылайык түшүнгөн. байыркы Египет календары.
Бирок, Кудай Мусаны акырындык менен өзү негиздеген баштапкы жаратуу календарына алып баруу үчүн айрым айырмачылыктарды үйрөтө баштаган. Кудай Мусага жаратуу календарын үйрөткөн жана ал сабактарды Мусанын шилтеме системасынан түшүнсөк, Ал бизди да үйрөтүп жатат.
Биринчиден, Кудай жаратуу календарлык айынын саны азыркы Египеттин календардык айынын санына дал келбей турганын, Муса туура деп эсептегенин жарыялаган. Мисир айлары "Песженет" деп аталып, 1ден 12ге чейин (X) номерленген. Нил менен Сириустун ташкыны биринчи байыркы Египеттин айын аныктагандай, жана жыл календары Кыязы, дагы эле күчүндө болгон, аны Сириус да аныктаган, Жахабанын Муса менен сүйлөшкөн учуру жылдын акыркы да, байыркы Египеттин биринчи айында да болгон эмес. Муса үчүн төмөнкү сөз чоң таң калыштуу болсо керек:
Ушул айда [chôdesh = биринчи жарым ай, жаңы жарык] Силер үчүн айлардын башталышы, ал силер үчүн жылдын биринчи айы болот. (Чыгуу 12:2)
Бул сөздөр менен Кудай б.з.ч. 1500-жылы март айынын аягында же апрелдин башында биринчи көрүнгөн FC айды айткан жана бул жөнөкөй сөз айкашы менен Мусага календарды түшүнүү үчүн эки "жаңылыкты" түшүндүргөн.
- The күн батканда биринчи жарым ай жаңы айдын белгиси болуп саналат.
- Дал ушул ай башталышы керек биринчи ай «жаңы» еврей календарынын. Калган айлардын баары ага көз каранды болчу.
Муну Муса үчүн, атүгүл биз үчүн да түшүнүү оңой. Ошентсе да, Муса үчүн бул өтө адаттан тыш көрүнүш болчу, анткени ал үчүн биринчи жарым ай үчүн күндүн батышын карап көрүү «кадимки» болгон эмес, анткени ал такыр башка календарлык системага көнүп калган. Бул Мусага түшүндүрүлгөн эмес экенин түшүнүү маанилүү кандайдыр бир учурда секирик ай кошулат деп, жана андан тышкары, күндүн башталышы дагы эле калыбына келтирилген эмес. Бул бир топ кийин, Мисирден чыккандан кийин болмок. Биз текстте жок нерсени окубашыбыз керек. Муса үчүн ай сайын эсептөө жана айдын башталышын аныктоо үчүн жаңы ыкманы үйрөнүүгө туура келгенин сиңирүү кыйын болду. Муса дагы эле күндөр таң атканда күндүн чыгышы менен башталып, эртеси таң атканга чейин созулат деген көз карашында өжөр.
Эми биз Жахабанын кийинки көрсөтмөлөрүн окуйбуз:
Ысрайылдын бүт жамаатына мындай деп айткыла: Ушул айдын онунчу куну Алар ар бири өз ата-бабаларынын тукумуна жараша, үйгө бирден козу алышат (Чыгуу 12:3).
Козуңар кемчиликсиз, биринчи жаштагы эркек болсун. ошол эле айдын он төртүнчү күнү: Ошондо Ысрайыл жамаатынын бүт жамааты аны кечинде өлтүрүшөт. (Чыгуу 12:5—6)
Ушул жерден мен жогоруда айтып өткөн “эски жарык” менен “жаңы жарыктын” (ФК ай) биринчи көрүнбөгөнүнүн ортосундагы убакыт айырмаларынын таблицасы жөнүндө айткым келет. Бул кичинекей стол Wikipedia - Байыркы Египеттин ай календары Мемфис чөлкөмүндө биз үчүн кызыктуу болгон айдын ушул эки фазасынын ортосунда март айында 30 саат, апрелде 33 сааттык убакыт айырмасы болгонун айтат. Эми биз эки календарлык системанын айынын ар кандай башталышын салыштырсак, бул канча "күндүн" айырмасы бар экенин аныктоого аракет кылышыбыз керек. Бир караганда, 30-33 саат бирден ашык убакыт айырмасын көрсөтүп тургандай сезилет "дата күнү" (24 саат). Бирок чын эле ушундайбы?
Муну изилдөө үчүн мен эки айдын башталышынын, Египеттик жана Израилдиктердин ортосундагы мамилени көрсөткөн жыйынды таблицаны түздүм.
Таблицадан көрүнүп тургандай, Египеттин жаңы айы ошол күнү эртең менен таң атканда башталган болушу керек, анын кечинде биринчи жарым ай көрүнгөн, азыр биздин маалымдама системабызда айтылат. Бул биздин күн жөнүндөгү түшүнүгүбүздө 12 саатка чейинки убакыт айырмасына, же ошол эле күндүн эртең менен жана кечине туура келет. Бирок, кимдир бирөө 30 - 33 сааттык убакыт айырмасы кээ бир учурларда бүтүндөй бир күндүн айырмасы пайда боло тургандай жылдырылышы мүмкүн деп ырасташы мүмкүн. Биринчиден, мен да ушундай деп ойлогом, мен Египеттин мүрзөлөрүндөгү жазуулар бизге Ай күндөрү жөнүндө көбүрөөк айтып берерин жана эки Жогорудагы диаграммада көрсөтүлгөн атайын ай күндөрү. Көрсөтүлгөн аныктоочу окуялардын ирети гана иш жүзүндө болушу мүмкүн экенин далилдейт. Википедиядагы ошол эле макалада биз окуйбуз:
Айдын биринчи жана экинчи күнү
Байыркы Египеттин ай айы байыркы Египеттин күнүндөй дайыма күн чыкканда башталган. Адатта, акыркы "эски жарыктан" кийин басаңдап бараткан ай биринчи жолу көрүнбөйт, ал мурунку күндүн он экинчи түнүндө болгон. Күн кудайы Ра өзүнүн көрүнбөгөн түнүндө өзүн «жаңырткан» сыяктуу, байыркы египет мифологиясында ай айынын биринчи күнү «Хорустун жаңылануу күнүн» символдоштурган жана андан кийинки «төрөлүү» айдын биринчи күнүнүн биринчи түнүндө башталып, айдын экинчи күнүнүн чыгышында аяктаган.
Эски жарыктын акыркы көрүнүшү, демек, адатта, ар дайым ай айынын акыркы күнүн билдирет. Табыт тексттеринде, ай айынын экинчи күнү катары каралат «ай кичинекей болгон күн». [Астрономиялык жаңы айдан кийинки биринчи кичинекей жарым ай.] Карнактагы Хонсу храмынан алынган птолемейдик текстте айдын алгачкы эки ай күнү сүрөттөлөт: «Айдын түшүнүгү көрүнбөгөн күнү жана ал айдын экинчи күнү төрөлөт». Эски Падышалыктын пирамида тексттеринен көрүнүп тургандай, айдын экинчи күнү «өлгөн падышанын асманга көтөрүлүшү» менен «анын таажы кийүү жана пайда болуу күнү» менен байланыштуу болгон: «Сиздин көрүнүшүңүз ай айынын экинчи күнүнө таандык».
Ал тургай, диний себептерден улам, эки ай күнү ушундай жайгаштырылышы керек болчу биринчи жолу көрүнбөгөндө таң атканда жана экинчи күнү таңга маал биринчи жарым ай көрүнгөндүгү жөнүндө кабарлоого болот. Демек, жогорудагы диаграмманы башка жол менен жайгаштыруу үчүн бардык башка мүмкүнчүлүктөр жокко чыгарылат. Бул гана мүмкүнчүлүк бар болчу. Бул жарым күндүк айырманы түзөт. Байыркы египеттик ай дайыма жүйүттөргө караганда жарым күн эрте, ошол эле күнү эртең менен башталган, ошол эле күнү кечинде — биздин тушунук боюнча — жаңы еврей айы башталган.
Мусанын шилтеме системасында, Кудай аны менен сүйлөшө баштаган учурда, байыркы Мисир айы бир аз эртерээк башталган. Тагыраак айтканда, ал кечинде Жахаба ага биринчи жарым айды көрсөткөн күнү эртең менен башталган. Бирок, эсибизде болсун: күндүн башталышын Кудай али оңдой элек болчу! Бул кийинчерээк, Мисирден чыккандан кийин болушу керек. Биз баарыбыз Лебилер 23:32деги тиешелүү аятты билебиз, алар ишемби күнүн «кечтен кечке чейин» майрамдашы керек жана биз муну ысрайылдыктар Мисирде туткунга түшкөнгө чейин ишемби күнүн кайра киргизүү менен чындап эле байланыштырабыз. Бирок Муса Чыгуу китебинин 12-бөлүмүндө Пасах майрамына даярдык көрүү тартиби жөнүндө Кудайдан көрсөтмөлөрдү алганда, биз Жахабанын «календарлык жолунда» мынчалык алыстай элек болчубуз.
Демек, ал убакта Муса дагы эле күндүн эртең менен башталганына ишенчү. Кудайдын кечинде ага биринчи жарым айды көрсөткөнү ал үчүн мисирликтердин эмнеге ишенерин, тактап айтканда, Иегова аны менен сүйлөшкөн «күн» айдын биринчи күнү экенин ырастады. Мисирликтер жана Муса үчүн бул биринчи күн эртең менен башталган жана Муса али күнү кечинде башталат деген маалымат ала элек болчу. Ал кечинде айдын башын аныктоонун жаңы ыкмасын алганына таң калды, бирок түшүнө да алган жок. неге Кудай ушундай буйруган.
Пасах козусун Муса кайсы күнү ажыратышы керек? Айдын онунчу күнү. Муса үчүн бул онунчу күн качан башталат? Дагы эле эртең менен, кечинде эмес.
Муса Пасах козусун кайсы күнү союш керек эле? Айдын он төртүнчү күнү. Мусанын түшүнүгү боюнча бул он төртүнчү күн качан башталат? Дагы эле эртең менен, кечинде эмес.
Пасах козусун качан жеш керек? Айдын он төртүнчү күнү кечинде. Бул Мусанын түшүнүгү боюнча, ал козуну союш керек болгон күнү эле, али жаңы күн эмес.
Ошондуктан, эгер Жахаба Муса менен сүйлөшүп:
Ошондо силер аны сактагыла ошол эле айдын он төртүнчү күнү: жана Ысрайыл жамаатынын бүт жамааты аны кечинде өлтүрөт. (Чыгуу 12:6)
Демек, кайсы еврей күнү кИЙИН күндүн башталышын кайра аныктоо (бул кийинчерээк жасалган) Пасах козусун союп, даярдаш керекпи? Ал эми жүйүттөрдүн кайсы күнү жеш керек эле?
Мен сизден суранаар элем, адегенде ушул суроолордун үстүнөн ой жүгүртүп коюңузду чечүүнү каалайт элем!
...
Эгерде биз азыр Мусанын байыркы Египет күнүнүн маалымдама системасындагы түшүнүгү менен биздин жаңы табылгаларыбыздын диаграммасын сызсак, анда биз чындап эле укмуштуудай бир нерсени табабыз:
Учурдагы бардык доктриналарга каршы, биз Пасах майрамына даярдыктар Nissan 14 кечинде эмес, Nissan 13 кечинде эле жүргүзүлүшү керек деп таптык, анткени бул байыркы Египеттин айдын 14-күнүнө туура келген (Pesdjenet-X 14). Муса өзүнүн календарлык билиминин ошол баскычында Кудайдын көрсөтмөлөрү жөнүндө ушундай ойлогон жана түшүнгөн. Ошентип, Пасах майрамына карата бүт даярдык туура 24 саатка алдыга жылат.
Акыр-аягы, Пасахтын байыркы түрүн туура чечмелегенден кийин, биз Пасах майрамы жөнүндөгү ойлорубузду оңдоого аракет кылсак болот. Биринчиден, биз Антитиптин тиешелүү иш күндөрүн, биздин замандын 31-жылдарындагы Пасах майрамын, биз Shadow Series II бөлүгүнүн башындагыдай диаграммага кошобуз. Ошондо биз бир эле учурда эки маселени чечкенибизди түшүнөбүз:
Биздин замандын 31-жылынын кайсы иш күнү «типтүү Пасах Козусу» Исаны бөлүп алыш керек деген суроонун жообу бул жаңы таблицаны жөнөкөй окуудан келип чыгат жана мындай: Жекшемби, 20-май, 31-ж.
Мурунку макаланы эстейли. Эллен Г. Уайттын кээ бир билдирүүлөрүндө биз чоң көйгөй бар экенин эртерээк түшүндүк, анда ал Ыйсанын Иерусалимге киришин ушул курмандык козунун бөлүнүшү менен салыштырып, ошол эле учурда Ыйсанын Иерусалимге кирген жекшемби күнү экенин айтты.
Ыйса жердеги жашоосунда мындай демонстрацияга эч качан жол берген эмес. Натыйжа-ны ал ачык эле алдын-ала коруп турду. Бул Аны айкаш жыгачка алып бармак. Бирок Анын максаты — Өзүн Куткаруучу катары көрсөтүү. Ал кулаган дүйнөгө өзүнүн миссиясын тагынуу үчүн болгон курмандыкка көңүл бурууну каалаган. Пасах майрамын белгилөө үчүн эл Иерусалимге чогулуп жатканда, Ал, антитиптик Козу, ыктыярдуу иш менен өзүн тартуу катары бөлүп койгон. Бул дүйнөнүн күнөөлөрү үчүн өлүмүн терең ой жүгүртүүнүн жана изилдөөнүн предмети кылуу үчүн Анын чиркөөсү бардык кийинки доорлордо зарыл болмок. Аны менен байланышкан ар бир факты шексиз текшерилиши керек. Демек, азыр бардык адамдардын көздөрү Ага бурулушу керек эле; Анын улуу курмандыгынан мурда болгон окуялар курмандыктын өзүнө көңүл бура тургандай болушу керек. Анын Иерусалимге кириши сыяктуу демонстрациядан кийин, бардык көздөр Анын акыркы көрүнүшкө карай ылдам жүрүшүнө көз салып турчу. {DA 571.2}
Ал эле жуманын биринчи күнү Машаяктын Иерусалимге салтанаттуу кириши. {DA 569.3}
Бирок бул Пасах козусу жума күнү, Ниссан 14 күнү кечинде союлуу керек деген доктринага дал келген жок, анткени анда Ыйсанын Иерусалимге кирүүсүндө антитиптик бөлүнүшү Ниссан 10 дүйшөмбү күнү болушу керек эле. Nissan 14 (жума), бирок Nissan 13 (бейшемби). Жекшемби бул учурда гана жалпы сүрөткө толук дал келет. Бул салтанаттуу кириши Анын өлүм жазасына тартылаарын билип, Ыйса жуманын биринчи күнү Өз элинен туура антитиптик жол менен бөлүнгөн. Мурунку макалада айтылган Эллен Уайт көйгөйү ошондуктан эң сонун чечилди!
Эмне үчүн синоптикалык евангелисттердин бири Матай, Марк жана Лука Ыйса жана Анын шакирттери кандайдыр бир ырым-жырымдарды 24 саатка чейин улантып, элдин же дин кызматчылардын айыптоосуна каршы бир күн мурун курмандык козусун союшканы же жешкени жөнүндө эч кандай конкреттүү сөз кылбаганын эми түшүнөбүз. Биз логикалык жактан Ыйсанын убагындагы жүйүттөр дагы эле типтерди туура түшүнүшкөн жана каада-салттар таза бойдон калган деп ойлошубуз керек.
Биз өзүбүзгө беришибиз керек болгон дагы бир суроо бар. Пасах козусун союш жана жеш кандай антитипти көрсөткөн? Буга чейин, доктрина дайыма Пасах козусун союунун жана жешинин антитипи Ыйсанын айкаш жыгачта өлгөнү, болжол менен тогузунчу сааттарда болуп келген. Бирок бул окуялардын жаңы тартибине туура келбейт. Ошондуктан, биз азыр процессти түшүнгөндөй, биз Пасах окуяларынын баштапкы диаграммасын Машаяктын азаптарына жана иш-аракеттерине карата оңдошубуз керек.
Эми биз кайсы аземдик ырым-жырымдардын Машайактын чыныгы иш-аракеттери жана азаптары менен дал келерин көрүп жатабыз:
Үч окуя жана иш-аракеттер дал келет:
1. Жүйүттөрдүн Пасах тамагын жеши жана Ыйсанын шакирттери менен Пасах тамагын жеши. Демек, Пасах козусун жеген убактысы Ыйсанын айкаш жыгачта өлгөнүн эмес, дагы бир маанилүү окуяны билдирет: Теңирдин Кечки Тамагынын институту. Пасах козусунун денеси нанды, жакында курмандыкка чалына турган Машаяктын денесин билдирет. Ал эми Пасах козусунун каны биз үчүн жакында төгүлө турган шарапты, Ыйсанын канын символдоштурган.
Дагы, бул көз караш толугу менен Эллен G. White тарабынан тастыкталган. Мен мурунку макалада Shadow сериясынын II бөлүгүн тексттерди канчалык тез карап жатканыбызды жана аларды туура түшүнбөгөнүбүздү көрсөтүү үчүн анын тиешелүү цитатасынан баштадым:
Бул түрлөр иш-чарага гана эмес, убакытка карата аткарылган. Биринчи жүйүт айынын он төртүнчү күнү, он беш кылымдар бою Пасах козусу союлган күн жана айдын, Машайак шакирттери менен Пасахты жеп, «дүйнөнүн күнөөсүн алып салган Кудайдын Козусу» катары өзүнүн өлүмүн эскерүү үчүн майрамды негиздеди. Ошол эле түнү Ал айкаш жыгачка кадалган жана өлтүрүлүшү үчүн каардуу колдор тарабынан колго түшүрүлгөн. Жана үчүнчү күнү Теңирибиз өлгөндөрдүн арасынан тирилтилген толкун боосунун антитипи катары, «уйкудагылардын биринчи жемиштери», «жаман денеси» өзгөрүп, «Өзүнүн даңктуу денесиндей модаланган» бардык тирилтилген адил адамдардын үлгүсү. Verse 20; Филипиликтер 3:21.
Ушул сыяктуу эле экинчи келүүгө тиешелүү түрлөр символикалык кызматта көрсөтүлгөн убакта аткарылышы керек. {GC 399.3–4}
Ал мындай деди ошол эле күнү Пасах козусу 1500 жыл бою союлган. Ал бул жерде кайсы календарлык маалымдама системасын колдонот? Албетте, иудейлердики эмес. Ал жүйүттөр менен эмес, биз менен сүйлөшөт. Бул жерде ал биздин күндөр жөнүндөгү түшүнүгүбүздү колдонот жана өзүнүн маалымдама системасын колдонот. Албетте, жөөт Nissan 14 бейшемби күнү кечинде башталып, бейшемби күнү түштөн кийин козулар союлган. Эллен Г. Уайт жана биз үчүн бул ошол эле күнү, жана Ыйса Теңирдин кечки тамагынын майрамын так жүйүт Nissan 14 башында негиздеген. Баары ынтымакта!
2. Биринчи түшүмдүн боосу жуманын биринчи күнүндө Ыйсанын тирилгенине дал келген. Эллен Г. Уайт дагы мурунку цитатада типтин антитипи менен дал келүүсүн ырастады: Жана үчүнчү күнү Теңирибиз өлгөндөрдүн арасынан тирилтилген толкун боосунун антитипи катары, «уйкудагылардын биринчи жемиштери», «жаман денеси» өзгөрүп, «Өзүнүн даңктуу денесиндей модаланган» бардык тирилтилген адил адамдардын үлгүсү. Verse 20; Филипиликтер 3:21. {GC 399.3}
Ошентип, Ыйса ибадаткананы үч күндүн ичинде кайра кура аларын айткан Өзүнүн пайгамбарлыгын ишке ашырды. Ал өзүнүн Денесинин ийбадатканасы жөнүндө мындай деди:
Анан: «Бул киши мындай деди: Мен Кудайдын ийбадатканасын талкалап, үч күндө кура алам. (Матай 26: 61)
Жүйүттөрдүн убакыт эсеби камтылган. Башкача айтканда, бир күндүн бир аз гана бөлүгү тийсе да, бүт күн эсептелет. Иса жума күнү тогузунчу саатта (саат 15:00 чамасында) айкаш жыгачта каза болгон. Бул Nissan 14, "кыйратылган" ийбадаткананын биринчи күнү болгон. Жердеги иштеринен эс алып, Ыйса бүт ишемби күндү Nissan 15 мүрзөдө өткөргөн. Ааламдын Жаратуучусу жетинчи күндүк ишембиде дагы бир жолу эс алды! Бул жолу ал «Жогорку ишемби» болгон (Жакан 19:31), анткени ачыткысыз нан майрамынын биринчи күнүнүн салтанаттуу ишемби жетинчи күндүк ишембиге туура келген. Бул "кыйратылган" ийбадаткананын экинчи күнү болчу. Бирок Ыйса дагы эле Nissan 16 түнү бою дээрлик эс алды. Ал эң караңгы саатта таң атканга чейин турду. Бул Ыйык Китепте бир нече жолу айтылгандай, жуманын биринчи күнү (жекшемби) болгон. Ал эми башка күндүн бир бөлүгү тийгендиктен, бул жарым күн "кыйратылган" ийбадаткананын үчүнчү күнү катары эсептелген.
Менден Исанын сарптаганы эмнени билдирет деп көп сурашат үч күн жана үч түн киттин курсагындагы Жунус сыяктуу жердин жүрөгүндө...
Анткени Жунус кандай болгон үч күн, үч түн киттин курсагында; Ошентип, Адам Уулу жердин жүрөгүндө үч күн, үч түн болот. (Матай 12:40)
Сураныч, жогорудагы диаграмманы жакшылап карап көрүңүз. Ниссан 14 түнүндө Ыйсанын азап-тозогу башталды. Пасах тамагынан кийин Ал шакирттери менен Гетсемани багына барып, биздин бардык күнөөлөрүбүздү Өз мойнуна алды. Муну Ал пайгамбарлык түрдө киттин курсагында болуу менен салыштырган, анда Жунус күнөөнүн чоң жүгүн сезип, Кудай же адам менен эч кандай байланыштан ажыратылган. Кандайдыр бир даражада Жунус күнөөнүн жүгү менен караңгылыкка капталган. Ошондой эле Иса. Бул Ыйса үчүн жердин жүрөгүндөгү биринчи түн болгон. Андан кийин Nissan 14 күнү келди. Түнкү сыноолор күндүзгү сыноолор, соккулар, шылдыңдоо менен коштолду, бирок эң чоң жүк биздин күнөөлөрүбүз болчу. Ал биз үчүн бардыгына, атүгүл айкаш жыгачка кадалганга да, өлүмгө да чыдаган. Бул жердин жүрөгүндө биринчи күн болду. Андан кийин, Ыйса түзмө-түз мүрзөдө жердин жүрөгүндө эс алды, дагы бир түн (түнкү 2, Nissan 15), дагы бир күнү (күн 2, Nissan 15) жана дагы бир түн (түн 3, Nissan 16) Ал Nissan 16 эртең мененки чейин туруп, бир күн дагы эле аткарылышы үчүн жок болчу. Магдалалык Мариямга мүрзөнүн жанында таң атканда Ыйса мындай деди:
«Мага тийбе; Анткени мен али Атама көтөрүлгөн жокмун, бирок менин бир туугандарыма барып, аларга айткыла: “Мен Атама жана силердин Атаңарга кетем. жана менин Кудайым, сенин Кудайың». (Жакан 20:17)
Пайгамбарлыктын Руху бизге түшүндүрөт Кылымдардын каалоосу 790-бетте:
Мариям шакирттерине кубанычтуу кабар менен жөнөдү.
Ыйса Өз элинин сыйын алуудан баш тарткан Анын курмандыгын Атасы кабыл алганына ишенгенге чейин. Ал асмандагы короолорго көтөрүлүп, Анын каны аркылуу бардыгы түбөлүк өмүргө ээ болушу үчүн, Анын адамдардын күнөөлөрү үчүн тазалануусу жетиштүү болгондугуна ишендирүүнү Кудайдын Өзүнөн укту. Атасы Машаяк менен түзүлгөн келишимди бекитти, Ал тобо кылган жана тил алчаак адамдарды кабыл алып, Өз Уулун сүйгөндөй, аларды да сүйөрүн билдирген. Машаяк Өзүнүн ишин бүтүрүп, «адамды таза алтындан да кымбат кылуу» жөнүндөгү убадасын аткарышы керек болчу; Ал тургай, Офирдин алтын кынасынан да адам». Иса. 13:12. Асмандагы жана жердеги бардык бийлик Өмүр Төрөсүнө берилди жана Ал Өзүнүн күчү менен даңкын аларга берүү үчүн, күнөө дүйнөсүндө Өзүнүн жолдоочуларына кайтып келди. {DA 790.2–3}
Ыйсанын азаптуу кызматы Ал жуманын биринчи күнү эртең менен асманга көтөрүлүп, адамзаттын күнөөсүнүн бүт жүгүн асмандагы ыйык жайга алып келип, аны ыйык жайдын көшөгөсүнө чачканга чейин бүтпөйт. Ошондо Ал Атасынан Анын каны кабыл алынганын ырастоосун алууга даяр болгон. Ошентип, ал күнөө жүгүнөн кутулду жана Анын миссиясы ийгиликтүү болгонуна ишенди. Жоголгон үчүнчү күн Ыйсанын жерге кайтып келгенге чейин асмандагы Атасына кыска сапары болчу. Ал шакирттери менен дагы 40 күн болуп, акыры асманга көтөрүлүп, экинчи жолу келгенге чейин биздин Башкы Дин кызматчыбыз катары ал жерде арачылык кылат.
Көптөр асмандагы ыйык жай эмне үчүн 1844-жылдан бери тазаланышы керек деп таң калышат. Алар ал эч качан булганган эмес деп ойлошот. Типтердин жана антитиптердин так түшүнүгү бизди асмандагы ыйык жай адамзаттын өткөн же келечектеги бардык күнөөлөрү менен булганган учурду түшүнүүгө алып барат: Тирилгенден көп өтпөй, Ыйса Өзү ал жерге күнөөлөрдү алып келип, ыйык жайды кийинчерээк (1844-ж. Асмандагы сот күнү жана ийбадаткананын көшөгөсүн биздин бардык күнөөлөрүбүздөн тазала.
Жана дагы бир жолу биз Кудайдын убакыт графиги түрлөрдүн жана антитиптердин аткарылышына келгенде канчалык так экенин көрөбүз. Биринчи жемиштердин боосу ийбадатканада таң атканда эмес, таң атканда гана сермелчү. Демек, биз Ыйсанын тирилүүсү боонун булгалоосу менен символдоштурулган деп айтсак, бул негизинен туура, бирок бул түргө так жооп бербейт. Ыйса бардык тирилгендердин алгачкы жемиштери болгон жана Анын ишинин жактыруусуна ээ болуу үчүн Ал Өзүн асмандагы ыйык жайда Атасынын алдына көрсөтүшү керек болчу. Ал таң атканда магдалалык Мариямга тийүүдөн баш тарткан, бирок кийинчерээк элчилерге уруксат берген. Айырмачылыгы, Ал Атасына мурунтан эле көрүнгөндүгүндө болгон: бардыгынын биринчи жемиштерин Ата Асмандагы ыйык жайдын тактысынын бөлмөсүндө алган. Биринчи жемиш боосу дал ушуну билдирет жана ал жердин жүрөгүндө үч күн, үч түн жөнүндөгү пайгамбарлыкты аткарат; Ыйсанын Гетсеманиден тартып, Атасынын курмандыгынын акыркы жактыруусуна чейинки бүт кумарлануусу.
3. Ыйсанын айкаш жыгачка кадалышы кечки курмандыктын күнүмдүк союусуна туш келди. Мен жогоруда айткандай, жума күнү Пасах майрамына даярдануу күнү болушу мүмкүн эмес болчу, анткени ишембиге даярдануу күнү менен Пасах майрамына даярдануу күнү дал келип калса, курмандык чалуу убактысы жылдырылып, күнүмдүк курмандык тогузунчу саатта болбошу керек. Мишна боюнча (Песахим 5:1), бул учурда кечки курмандык кечки саат 12:30дан (союу) жана 1:30га чейин (курмандык чалуу) болуп өтмөк жана бул төмөнкүдөй үзүндүгө көйгөй жаратмак. Кылымдардын каалоосу:
Машаяктын оозунан: «Бүттү» деген катуу үн чыкканда, дин кызматчылар ийбадатканада кызмат кылып жатышкан. Бул кечки курмандык чалынуучу саат болчу. Машаякты билдирген козу союлуу үчүн алынып келинген. Ыбрайым уулун өлтүрмөкчү болгон сыяктуу, өзүнүн маанилүү жана кооз кийимин кийип алып, бычак көтөрүп турду. Эл катуу кызыгуу менен карап турушту. Бирок жер титиреп, титирейт; Анткени Теңир Өзү жакындап жатат. Катуу үн менен ийбадаткананын ички көшөгөсү көзгө көрүнбөгөн кол менен өйдөдөн ылдыйга чейин жыртылып, бир кезде Кудайдын катышуусуна толгон жер элдин көз алдында ачылат. Бул жерде Шекина жашаган. Бул жерде Кудай өзүнүн даңкын кайрымдуулук отургучунун үстүндө көрсөттү. Башкы ыйык кызмат кылуучудан башка эч ким бул батирди ийбадаткананын калган бөлүгүнөн бөлүп турган парданы көтөргөн эмес. Ал элдин күнөөлөрүн жууш үчүн жылына бир жолу кирчү. Бирок мына, бул парда экиге бөлүнгөн. Жердеги ыйык жайдын эң ыйык жери ыйык болбой калды.
Мунун баары террор жана баш аламандык. Ыйык кызмат кылуучу курмандыкты өлтүргөнү жатат; бирок бычак анын нервсиз колунан түшүп, Ал эми козу качып кетет. Тип Кудайдын Уулунун өлүмүндө антитипке жолуккан. Улуу курмандык жасалды. Эң ыйыкка жол ачылды. Баары үчүн жаңы жана тирүү жол даярдалган. Мындан ары күнөөкөр, кайгыга баткан адамзат башкы дин кызматчынын келишин күтүүгө муктаж эмес. Мындан ары Куткаруучу ыйык кызмат кылуучу жана асмандын асманында жактоочу катары кызмат кылышы керек болчу. Тирүү үн сыйынуучуларга: «Эми бардык курмандыктардын жана күнөө үчүн чалынуучу курмандыктардын аягы бар» дегендей болду. Кудайдын Уулу өзүнүн сөзү боюнча келди: «Мына, мен (Китептин томунда Мен жөнүндө жазылган) Сенин эркиңди аткаруу үчүн келдим, оо, Кудай». «Өз каны менен» Ал «ыйык жерге бир жолу кирип, биз үчүн түбөлүктүү кунду алган». Heb. 10:7; 9:12. {DA 756.5–757.1}
Бул жума, 25-май, AD 31, жаз майрамдары жана Nissan 14 учурунда ишемби үчүн кадимки даярдоо күнү болгон. Бул дайыма Nissan 13 боюнча жасалышы керек болгон Пасах үчүн даярдыктар менен дал келген эмес, Мен үмүт менен бул макалада көрсөтө алган. Эллен Уайттын бул билдирүүсү чындык жана дагы бир жолу реалдуу окуяларга дал келет. Ыйса тогузунчу саатта өлдү жана бул күнүмдүк кечки курмандыкты союунун так убактысы болгон. Эми Исанын айкаш жыгачтагы өлүмүнүн түздөн-түз символу Пасах козусу эмес, элдин күнөөлөрү үчүн чалынууга тийиш болгон күнүмдүк курмандык козу экендиги айкын болду. Курмандык чалуу системасы Исанын айкаш жыгачта өлгөнү менен дароо жок кылынган. Көшөгө экиге бөлүнүп, жогорудан Кудай Атанын Өзүнүн колу менен талкаланган. Төрт миң жылдыкка созулган пайгамбарлыктын түрү менен антитипи кездешип, пайгамбарлык аткарылды. Күнүмдүк курмандык чалуунун кереги жок болчу.
Ичинде кийинки макалада, Мен эки Пасах көйгөйүн чечүүнүн башка маанилүү аспектилерин изилдеп, Ай ишемби күнүн сактоочулардан менин окуума каршы каршы чабуулга жооп берем...