Ar yr un diwrnod, hysbysodd John Scotram yr aelodau am ei weinidogaeth:
Annwyl Ffrindiau,
Gyda'r neges hon, rwy'n anfon a breuddwyd anarferol iawn a gefais foreu Sabbath diweddaf. Dywedais wrth fy ngwraig cyn yr eglwys, ac fe'i hailadroddais eto yn fy mhregeth fel nad anghofiaf unrhyw fanylion. Ychydig cyn cinio, gadawodd fy ngwraig y tŷ i fwydo'r gwartheg tra roeddwn i'n cynhesu'r bwyd. Pan ddaeth hi’n ôl, fe gawson ni’r newyddion da fod llo tarw hardd wedi’i eni yn ystod ein gwasanaeth addoli. Gan fy mod bob amser yn ysgrifennu dyddiad geni llo, edrychais ar y dyddiad am y tro cyntaf y diwrnod hwnnw a chydnabod mai dyna oedd yr 22ain o Hydref, 2011—sef 167 mlynedd ers dechrau'r dyfarniad ymchwiliol. Rwy'n credu bod hyn yn gwneud y freuddwyd hyd yn oed yn bwysicach. Gelwais y freuddwyd: Neges y Pedwerydd Angel.
Breuddwyd am John Scotram – Saboth, Hydref 22, 2011
Yn fy mreuddwyd, rwy'n gweld fy hun mewn dinas sy'n ymddangos fel pe bai mewn amser gwahanol. Rydw i mewn canol bywiog, bywiog tref fechan, yn atgoffa rhywun o gyfnod ychydig cyn dyfodiad trydan. Rwy'n edrych i lawr ar fy hun ac yn sylweddoli fy mod yn gwisgo dillad rhyfedd. Maen nhw i gyd yn lliw brown hynafol ac mae'r pants ond yn mynd i lawr i ychydig o dan y pen-glin, lle maen nhw wedi'u rhwymo at ei gilydd gan fwcl. Rwy'n gwisgo esgidiau lledr du, caboledig, fel na allwch eu prynu mwyach heddiw. Mae'r lledr yn drwchus iawn, ac mae'r esgidiau o ansawdd crefftwaith cartref. Mae gen i sanau trwchus, gwlân ar sy'n crafu ychydig arnaf. Mae fy nillad uchaf yn debyg i gôt gynffon ac yn mynd i lawr o dan fy mhen-ôl. Rwy'n sylweddoli mai dyma ddillad arferol llawer o bobl o'm cwmpas, ac nid wyf yn cyffroi unrhyw sylw yn y dorf. Rwy’n gweld llusernau nwy ym mhobman ar y sgwâr, ac rwy’n gwbl glir fy mod mewn cyfnod byr cyn cyflwyno goleuadau trydan. Mae'r bobl o fy nghwmpas i gyd yn siarad Saesneg a dwi'n sylwi mai Saesneg yw fy mamiaith. (Roedd popeth a ddywedwyd yn fy mreuddwyd yn Saesneg hynafol, gan nad yw'n cael ei siarad mwyach, ond roeddwn i'n ei ddeall.)
Yna dwi'n teimlo ychydig yn newynog. Penderfynaf ymweld ag un o’r bythau bwyd niferus sydd yma yng nghanol y dref. Mae'r bythau i gyd wedi'u hadeiladu o bren eithaf bras ac maent yn gyntefig iawn. Yna mae fy llygad yn dal un sy'n cario arwydd pren mawr dros y bwth. Mae'r arysgrif yn darllen, "Hamburger." Rwy'n sylweddoli nawr nad yw hyn yn perthyn i'r cyfnod y gwelaf fy hun wedi'i chyfieithu iddi, ond rwy'n dod yn nes at y stondin byrbrydau. Y tu ôl i fwrdd arddangos pren, sy'n cyrraedd uchder y gwerthwr a'm bol, gwelaf ddyn o ymddangosiad rhyfedd. Mae'n wahanol i'r bobl o'm cwmpas, sydd o darddiad Cawcasws fel fi, bron yn ddieithriad. Ar yr olwg gyntaf, nid yw'n gwneud unrhyw argraff ddibynadwy. Ond mae'r argraff hon yn newid yn ddiweddarach pan fydd yn fy ngwasanaethu. Mae ganddo liw croen tywyll iawn, bron yn ddu, ac eto nid oes ganddo unrhyw nodweddion o ddyn du, ond mae'n fy atgoffa'n fwy o Arab. Mae ei wallt yn gyrliog a chigfrain-ddu ac yn disgyn mewn tonnau i lawr i ychydig o dan lefel ei ysgwydd. Nid wyf yn cofio ei wyneb ond yn amwys.
Mae'n cymryd fy archeb o hamburger ac yna'n dechrau gyda'r paratoi, sy'n mynd yn hollol wahanol i'r disgwyl. Yn gyntaf, mae'n cymryd bynsen hamburger crwn enfawr, sydd â diamedr o 12 modfedd o leiaf, ac mae'n ei rannu'n ddau hanner heb ddefnyddio cyllell. Mae'r “toriadau” yn edrych yn hollol lân fel pe baent wedi'u torri â chyllell. Ni allaf esbonio sut y gwnaeth y “tric.” Pan fydd yn gosod y ddau hanner i lawr ar y cownter mawr wedi'i wneud o bren lliw golau, mae eu hochr allanol priodol i lawr, a gwelaf fod gan y ddau hanner siapiau gwahanol. Mae hanner uchaf y bara hamburger yn deneuach, ac mae ei drawstoriad yn debyg i leuad cilgant (mae'n geugrwm), tra bod yr hanner gwaelod yn ddyfnach ac yn debyg i bowlen.
Ar ôl hynny, mae'r dyn yn gosod dwy bowlen fawr ar y bwrdd, y ddau ohonynt yn cyfateb yn fras i faint sylfaen siâp powlen y bara hamburger. Mewn un bowlen, dwi'n gweld saws coch sy'n fy ngwneud ychydig yn ofnus. Mae'r bowlen wedi'i llenwi i'r ymylon â'r saws hwn a bron yn bygwth gorlifo. Rhywsut dwi’n gwybod nad saws tomato cyffredin mo hwn, ond gwaed. Ond nid wyf yn atal y dyn - gwn fod yn rhaid i mi dderbyn yr hamburger hwn. Yn y bowlen arall, mae dau domato mawr, llawer o ddail letys, a rhai pethau gwyrdd, na allaf eu cofio'n fanwl. Ond dwi'n gwybod eu bod nhw i gyd yn gynhwysion llysieuol.
Gyda chyflymder mellt, mae'r dyn yn rhannu'r ddau domato yn bedwar hanner tomato yn feistrolgar, eto gan ddefnyddio ei ddwylo'n unig a heb gyllell, a'u gorchuddio yn hanner gwaelod y bara hamburger fel bod rhywfaint o le yn cael ei arbed yn y canol. Yna, fel corwynt, mae'r dyn yn cymryd y dail letys un-wrth-un o'r bowlen ac yn eu gosod un ar ôl y llall o amgylch yr haneri tomatos i ran isaf y bara Hamburger, fel bod cylch o 24 dail letys yn cael ei ffurfio. Yr unig agoriad sydd ar ôl yw yng nghanol yr haneri tomatos. Mae'r cyfan yn edrych yn addurnol iawn.
Yna dwi'n sylwi bod gan y dyn gril cig o dan y cownter gwerthu. Mae'n blât poeth, lle gallaf weld dim ond un stecen fawr o gig eidion gradd gyntaf. Yn fedrus, mae'n ei fflipio ac mae'n barod. Mae'n rhoi'r darn o gig yng nghanol hanner uchaf y bara hamburger, a nawr dwi'n sylweddoli beth oedd bwriad y gofod rhwng yr haneri tomatos. Wrth gyfuno hanner uchaf y bara hamburger gyda’r hanner gwaelod, byddai’r darn o gig yn ffitio’n union rhwng y pedwar hanner tomato. Mae’r dyn yn dweud wrtha i mai dim ond y saws coch all ddal y ddau hanner bara gyda’i gilydd, a bod angen y bowlen gyfan o saws i’w wneud. Rwy'n gwylio wrth i'r dyn lenwi hanner gwaelod y bara hamburger gyda'r saws a'r bowlen gyfan yn ffitio i mewn. Ni allaf weld y dail letys a'r haneri tomato bellach ac mae'r dyn yn cydosod yr hamburger enfawr yn ffitio'r hanner uchaf gyda'r darn o gig i mewn i ofod y rhan isaf. Mae'n rhoi'r hamburger i mi a tybed beth mae'n ei gostio. Mae'r dyn yn dweud, "Os ydych chi'n ei hoffi, nid yw'n costio dim."
Rwy'n bwyta'r hamburger ac yn sylwi ar flas cryf fel cig amrwd. Tybed fy mod yn ei fwyta oherwydd fy mod yn llysieuwr, fel Adfentydd y Seithfed Dydd. Tra byddaf yn bwyta'r hamburger, mae fy meddwl yn oleuedig. Deallaf ar unwaith, ystyr y symbolaeth yn berffaith glir, a’i fod yn ymwneud â “chyfiawnder trwy ffydd,” sydd â dwy ran. Mae gan un rhan Iesu, ac mae gan y rhan arall ni fel Ei eglwys. (Mae'r cig yn hanner uchaf y hamburger yn cynrychioli Ei gorff, tra bod y rhan llysieuol yn yr hanner gwaelod yn cynrychioli'r neges iechyd Adventist.) Mae'n amlwg yn ymwneud â neges pedwerydd angel, a gefais yn ystod y pythefnos diwethaf mewn dwy ran. Ar ôl bwyta’r hamburger, dwi’n deall ar unwaith, yn berffaith glir fy mod i wedi profi rhywbeth arbennig ac mai nawr yw’r amser y dylwn gael mwy o ddangos.
Eisteddais i fwyta wrth fwrdd yn wynebu'r bar byrbrydau yn yr awyr agored. Yna mi a welaf ddyn yn nesau, yr hwn sydd o darddiad Caucasaidd, ac fel myfi, nid oes ganddo ond ychydig o wallt ar ol ar ei ben, er nad yw eto yn hen iawn. Rwy'n meddwl ei fod tua 35 neu 40 oed. Mae'n dod at fy mwrdd ac rwy'n gweld ei fod yn edrych yn drist iawn, iawn. Teimlaf gydymdeimlad a serch cyfeillgar ato, er nad wyf yn ei adnabod eto. Mae'n dod yn nes ac yn eistedd yn naturiol wrth fy mwrdd heb gwestiwn. Gofynnaf iddo pam ei fod mor drist, ac mae'n dweud wrthyf fod ganddo broblemau gyda'i fywyd ysbrydol. Mae wedi ceisio ei fywyd cyfan dros Iesu ond ni allai byth ddod o hyd i'r gwir cyflawn. Roedd hynny'n ei wneud mor anhapus fel na allai hyd yn oed ddod o hyd i unrhyw gysur o fewn ei deulu mwyach, ac nid oedd yn deall ystyr ei fywyd. Yn syth bin sylweddolaf fod angen y neges yr wyf newydd ei chael ar y dyn hwn. Rwy'n esbonio iddo “cyfiawnder trwy ffydd” ac nad yw'n wir bod popeth wedi'i orffen ar y groes. Tra byddaf yn egluro hyn iddo gyda darluniad o’r hamburger, gan bwysleisio mor fawr yw’r dasg i bob unigolyn yn eglwys Dduw, gwelaf ei wyneb yn dechrau disgleirio. Mae ei ddau lygad yn disgleirio, a gwelaf ei fod yn hapus nawr. Cofleidiwn a gwnawn apwyntiad iddo ddyfod y Sabboth nesaf i'm heglwys i addoli. Gwn nad yw'n Adfentydd, ond mae'n meddwl fel un ac eisiau byw fel un.
Ar y Saboth nesaf, gwelaf fy hun yn sefyll yng nghyntedd eglwys Adventist fawr iawn. Mae yna lawer o bobl sy'n siarad â lleisiau isel. Mae'r dynion a'r merched i gyd wedi'u gwisgo'n dda iawn ac yn barchus. Mae'n llawer tawelach nag yn y cynulleidfaoedd Adventist y dyddiau hyn. Dwi dal mewn oes lle doedd dim trydan. Mae'r neuadd wedi'i goleuo gan lampau nwy. Nawr rwy'n gweld fy ffrind o'r bwyty byrbryd yn dod ataf. Nid yw ei wyneb yn disgleirio, ac mae'n edrych yn drist iawn eto. Rwyf am ei gysuro. Dywed, “Roedd amheuon yn codi ynof a all y neges am ein cenhadaeth fod yn wir. O ble ydych chi'n cael y sicrwydd bod hyn i gyd yn wir?” Edrychaf arno’n gariadus a dywedaf, “Mae’r holl Ysgrythurau Sanctaidd ac ysgrifau Ellen G. White yn llawn cadarnhadau.” Ond dywed, “Rwyf wedi darllen popeth yn ystod y dyddiau hyn, ond ni allaf gadw'r cyfoeth o wybodaeth, mae'r cyfan i'w weld yn fy nrysu'n fwy byth.” Yna gwenaf am fy mod yn ei ddeall, a dywedwch wrtho yn fy hen dafodiaith Saesneg, “Fy ffrind, nid ydych eto wedi deall mai llaeth cywasgedig yw’r Ysgrythur. Sut wyt ti’n teimlo pan wyt ti’n yfed chwart o laeth?” Mae'n ateb, "Da a bodlon." Gofynnaf ymhellach, “Sut ydych chi'n teimlo pan fyddwch wedi yfed chwart o laeth cyddwys?” Mae hefyd yn gwenu nawr ac yn dweud, “Drwg. Mae'n debyg y byddwn i'n taflu i fyny." “Ie,” meddaf, “dyna sydd wedi digwydd i chi. Roeddech chi eisiau yfed mewn ychydig ddyddiau, faint o laeth cyddwys sy'n cyfateb i un neu ddau galwyn o laeth arferol. Mae hyn yn ormod. Weithiau, mae'n rhaid i chi gymryd seibiant i dreulio." Dywedaf wrtho eto symbolaeth yr hamburger a phwysigrwydd ein tasg yn y cynllun iachawdwriaeth. Ei wyneb yn awr yn disgleirio eto.
Tra roeddem yn siarad, ni sylweddolais fod brodyr a chwiorydd eraill yn y cyntedd wedi dod yn ymwybodol ohonom a chlywed ein sgwrs. Yn sydyn gwelaf fy hun wedi fy amgylchynu gan griw eithaf mawr o frodyr. Mae dynion a merched bron â rhuthro arnaf. Mae ganddyn nhw i gyd gymaint o ddiddordeb yn y pwnc fel mai prin y gallaf ei wrthsefyll. Maen nhw'n gwthio a churo fi'n anfwriadol i wasgu popeth allan ohonof i. Er fy mod wedi fy mhoeni'n galed, teimlaf fod hyn yn beth da. Pan fyddaf yn dweud popeth wrthyn nhw, rwy'n gweld eu hwynebau'n goleuo hefyd. I gyd ar unwaith, maen nhw'n llawn llawenydd! Llawer mwy wedi fy synnu, ond yn sydyn fe glywn seiren, a rhaid i bawb fynd i mewn i'r “awditoriwm.” Mae digwyddiad pwysig yn dechrau.
Rwy'n dweud “awditoriwm” oherwydd, wrth i mi fynd i mewn i neuadd yr eglwys Adventist, nid wyf yn gweld fy hun mewn eglwys arferol gyda meinciau pren ar lawr gwastad, ond rwy'n sefyll y tu ôl i'r rhes gefn o seddau, sy'n cael eu trefnu fel bod pob rhes seddi nesaf ar lefel uwch na'r un o'm blaen, fel neuadd ddarlithio mewn prifysgol fawr neu neuadd gynadledda fawr canolfan gynadledda. Rwy'n gweld yr holl seddau wedi'u llenwi, ond dim wynebau, gan fy mod yn sefyll y tu ôl i bawb ac rwyf ar bwynt uchaf yr ystafell. Nawr rwy'n sylweddoli bod fy ffrind yn sefyll i'r chwith i mi, ac i'r chwith iddo mae cyfarwyddwr y gynulleidfa fawr hon. Mae'r seddau'n grwm ac mae dwy lan o feinciau, sy'n cael eu gwahanu yn y canol gan eil grisiau sy'n arwain i lawr at y podiwm. Gwn fod y seddau ar y chwith yn llawn Adfentyddion, ond pan edrychaf yno, ni welaf ond tywyllwch ac ni allaf wahaniaethu rhwng cyrff y bobl. Mewn cyferbyniad, gwelaf gyfuchliniau'r Adfentyddion yn y lan dde yn eithaf clir.
Ar y podiwm, mae menyw yn dechrau siarad. Mae hi'n rhoi pregeth bwysig iawn nad wyf yn ei deall yn fanwl. Ond gwn ei bod yn sôn am yr hyn rydw i wedi'i ddarganfod, mai'r pwnc mawr yw “cyfiawnder trwy ffydd,” ac mai dyma ddechrau goleuni'r pedwerydd angel. Rwyf wrth fy modd gan fy mod yn gweld bod llawer o Adfentyddion yn y seddau cywir yn dechrau disgleirio. Yn sydyn, mae Adventist mewn dillad du iawn eisiau codi yn yr ail reng a dwi'n gwybod ei fod yn “gwrthwynebwr, yn ymyrryd). (Daeth y gair hwn i fy meddwl mor aml yn y freuddwyd yr wyf am ei bwysleisio, gan ei adael hyd yn oed yn y cyfieithiadau yn ei ffurf wreiddiol.) Yna mae rhywbeth yn digwydd sy'n fy nychryn yn fawr. Yn sydyn, mae tri Adfentydd yn eisteddle'r eglwys y tu ôl iddo yn tynnu pistol allan. Gwelaf ei fod yn pistol hynafol gyda dim ond un ergyd. Maen nhw'n dal y gwn i ben y sawl sy'n ennill ac yn saethu. Pan fyddant yn tynnu'r sbardun, nid wyf yn clywed clec ac yn gweld dim tân na mwg. Mae pen yr elw, na allaf ei weld ond o'r tu ôl, yn cwympo i'r dde, ac mae wedi marw. Ni welaf unrhyw waed a dim clwyfau. Nid yw'n symud mwyach. Roedd y fenyw yn siarad drwy'r amser yn ddiarwybod, ac rwy'n gweld sut mae'r Adfentyddion yn y banc seddau cywir yn disgleirio fwyfwy.
Yna tua chanol y rhesi, mae'r un peth yn digwydd eto. Mae rhywun sy'n gwneud elw eisiau codi a thorri ar draws y fenyw a chodi rhai gwrthwynebiadau dwp. Y tu ôl iddo, mae tri Adfentydd yn anelu eu gynnau hynafol ato ac yn tynnu'r sbardun. Dim mwg, dim clec, dim tân, dim clwyfau, ond mae pen yr enillion yn syrthio ar ei ysgwydd dde ac mae'n dawel.
Yna rwy'n gweld enillion yn uniongyrchol o'm blaen. Ar unwaith, mae'r cyfarwyddwr, fy ffrind, a minnau'n dal yr un math o pistol yn ein dwylo ac yn saethu. Eto, dim swn, dim archoll, ond mae'r enillion yn farw. Dyna oedd yr un olaf.
Yna mae'r wraig ar y podiwm yn gwneud galwad i edifeirwch ac ildio o'r newydd i'r Arglwydd Iesu gyda'r wybodaeth newydd am ein tynged. Mae hi'n gofyn i bawb sydd am ildio i Dduw ddod i'r podiwm. Mae'r holl Adfentyddion o'r banc seddau dde yn mynd i lawr - pob un heblaw'r rhai sydd wedi marw. Wrth edrych i'r chwith i'r seddau eraill, dwi'n sylwi fod pawb oedd yn eistedd yno o'r blaen wedi gadael y neuadd. Yn sydyn, mae pob un o'r Adfentyddion yn y podiwm yn troi ataf, ac mae'r fenyw yn dechrau eu harwain. Maent yn dod i fyny'r grisiau tuag ataf gyda wynebau disglair. Sylwaf eu bod yn dymuno dangos eu diolchgarwch i rywun. Ond nid wyf mewn unrhyw ffordd am gael fy addoli ganddynt, felly rwyf am ffoi. Wrth wneud hyn, trof fy mhen ychydig i’r dde ac wrth y wal y tu ôl i mi gwelaf groes anferth, garw, a oedd wedi bod yno drwy’r amser yn ôl pob golwg heb i mi sylwi arni.
Unwaith eto, trof at y dorf a arweinir gan y fenyw, sy'n dal i ddod yn agosach at fy ffrind, y cyfarwyddwr a minnau. Ond yn awr yr wyf yn deall nad ydynt am fy addoli, ond yn syrthio ar eu gliniau o flaen y groes. Rwy'n aros nes eu bod wedi cyrraedd ataf ac mae'r fenyw yn cwympo i lawr yn union o'm blaen. Ar y foment honno, allan o'i llaw llithro pistol gyda'r un cynllun â'r lleill. Yna penliniais o flaen y wraig—nid i dalu gwrogaeth iddi, ond i roi parch ac addoliad i’r Iesu, ynghyd â hi. Rydw i mor isel ar fy ngliniau, fel bod fy nwylo'n cyffwrdd â'r ddaear. Nawr rwy'n gweld bod gen i bistol ym mhob un o'm dwylo ac rwy'n eu rhoi o flaen pistol y fenyw ar y llawr. Mae fy nau bistol bellach reit o flaen pistol y fenyw a gyda'i gilydd, maen nhw'n ffurfio triongl. Mae fy nau bistol yn cael eu gosod mewn ffordd y mae casgen un yn pwyntio at handlen y llall.
Ar ôl i ni gyd benlinio gyda'n gilydd a diolch i Dduw am Ei holl ddysgeidiaeth a'r golau newydd, rydyn ni'n sefyll eto. Dywed y wraig wrthyf fy hun, fy nghyfaill, a'r cyfarwyddwr, fod yn rhaid i ni yn awr wneud cofnod parhaol o'r hyn a brofasom yma heddiw yn y gynulleidfa hon. Rhaid inni fynd yn awr i swyddfa'r cyfarwyddwr a chofnodi popeth sydd wedi digwydd yma yng nghyfnodolyn yr eglwys, felly ni fyddai hyn byth yn mynd ar goll.
Rydym yn mynd i mewn i swyddfa'r cyfarwyddwr gyda'i leinin pren tywyll. Mae'n tynnu'r llyfr eglwys enfawr oddi ar y silff ar y wal ac yn ei agor gyda llawer o anhawster, gan ei fod yn fawr iawn ac yn drwm. Mae'r tudalennau'n ymddangos yn enfawr i mi. Yna mae'n dechrau gwneud ei gofnodion gyda cwils ac inc. Mae popeth yn ddifrifol iawn. Ar ôl peth amser, rydyn ni i gyd yn arwyddo - y cyfarwyddwr, fy hun, fy ffrind, y wraig, a llawer o'r rhai oedd yn bresennol. Mae'r cyfarwyddwr yn rhoi'r llyfr yn ôl ar y silff, ac rydyn ni'n mynd i ffwrdd yn hapus ac â wynebau disglair.
Y Saboth nesaf, yr wyf yn sefyll o flaen y ty eglwys gwyn mawr lie y buaswn y Saboth o'r blaen. Rwy'n dal yn yr un cyfnod o amser ag o'r blaen. Y tro hwn, dydw i ddim yn y cyntedd, ond y tu allan i gysegr enfawr y gynulleidfa. Sylweddolaf ei bod yn eglwys bren gyda phaent gwyn. Nid yw yn newydd, ond nid yn rhy hen; dyw'r gwyn ddim yn wyn iawn, ond ddim yn rhy fudr chwaith.
Mae fy ffrind yno gyda mi, ac rydym yn aros am ddechrau'r gwasanaeth. Yn sydyn, mae drysau dwbl y brif fynedfa yn agor, a daw'r wraig i redeg allan. Mae hi'n wylo'n chwerw a gyda chrychni, yn rhedeg i ffwrdd tuag at goedwig fechan. Mae fy ffrind a minnau yn rhedeg ar ei hôl, gan ei chyrraedd o flaen y goedwig, ac mae fy ffrind yn ei dal yn gariadus. Yn araf a chyda llawer o amynedd, dechreuaf siarad â hi. Mae hi'n crio cymaint fel mai prin y gallaf ddeall yr hyn y mae hi eisiau ei ddweud. Roeddwn i'n gwybod yn barod cyn gynted ag yr agorodd drysau dwbl mawr yr eglwys, fod rhywbeth ofnadwy wedi digwydd. Pan fydd y fenyw yn tawelu ychydig, gallaf ddeall o'r diwedd yr hyn y mae'n ei ddweud: “Y cyfarwyddwr! Mae e wedi marw! Pan ddes i i'r eglwys y bore yma i lanhau popeth a pharatoi ar gyfer addoliad, cefais ef yn gorwedd yn farw yn ei swyddfa ar y llawr. Ni wn a laddodd rhywun ef neu a fu farw o drawiad ar y galon. Ond mae e wedi marw!” Unwaith eto, mae hi'n sobs ac yn wylo'n chwerw. Yn sydyn, mae’n dod i’m meddwl gyda dwyster llosgi: “LLYFR YR EGLWYS! Fy Nuw, efallai eu bod am ddwyn llyfr yr eglwys!”
Yn y cyfamser, mae brodyr eraill yn cyrraedd, ac rydym yn cymryd y wraig o dan ein breichiau ac yn mynd yn ôl i'r eglwys mor gyflym ag y mae ei chrio yn caniatáu. Ar unwaith, gyda chyffro a phryder mawr, rydym yn rhedeg i mewn i swyddfa'r cyfarwyddwr. Yn wir, mae'n gorwedd yn farw ar y llawr. Ond ni allaf weld unrhyw waed. Mae'n gorwedd wyneb i lawr. Mae llyfr yr eglwys yn dal ar y silffoedd. Rydyn ni'n tynnu'r llyfr trwm, wedi'i rwymo â lledr, ac yn ei roi ar ddesg y cyfarwyddwr a dechrau chwilio am y mynediad o'r Saboth saith diwrnod cyn hynny. Mae'n cymryd amser hir i ni droi'r tudalennau mawr, trwm. Ysgrifennir pob tudalen mewn dwy golofn. O'r diwedd rydyn ni'n dod o hyd i ddechrau'r cofnod - mae ar y dudalen dde yn y golofn dde, gan ddechrau tua'r trydydd isaf.
Mae’n darllen “Cynhadledd Eglwys 18XX” mewn llythyrau mawr, du. (Ni allwn weld yr union flwyddyn, oherwydd roedd y cymeriadau yn fath o niwlog. Rwy'n nodi hynny erbyn yr XX yn y flwyddyn.)
O dan y pennawd hwn mae rhestr o enwau'r rhai oedd yn bresennol, pob un ohonynt yr wyf wedi anghofio. Y tu ôl i bob enw mae galwedigaeth y cyfranogwr. Tybed eto pa mor hynafol yw teitlau swyddi. Mae yna gyfreithiwr, gweinidog, saer, a gwraig tŷ. Dwi naill ai ddim yn gweld mwy, neu jyst wedi anghofio fe.
Mae'r rhestr o fynychwyr yn dod i ben ar ddiwedd y dudalen dde yn yr ail golofn lle mae'n dweud: “Ar y diwrnod hwn, digwyddodd y digwyddiadau hynod bwysig canlynol yn y tŷ hwn:”
Rydyn ni'n troi'r dudalen yn gyflym. Ac yna sylweddolwn fod darn hirsgwar mawr wedi'i rwygo allan o'r dudalen nesaf. Mae'r golofn chwith gyfan ar goll, lle cofnodwyd y digwyddiadau a'r golau newydd yr oeddem i gyd wedi'i dderbyn. Rydyn ni i gyd yn ofnus i farwolaeth. Yn sydyn, mae’r wraig yn dweud, “Fy Nuw, gwelais ddarn o bapur o’r siâp hwnnw y bore yma wrth ddrws swyddfa’r cyfarwyddwr, wedi’i daro â hoelen. Efallai ei fod dal yno!” Mae pob un ohonom yn troi at y drws ac yn archwilio'r ddwy ochr. Nid yw'r papur yno bellach. Lle'r oedd yr hoelen, dim ond twll bach a welir ar y tu allan i'r drws i swyddfa'r cyfarwyddwr.
Unwaith eto, trof at y lleill i gyd. Gwelaf nad yw eu hwynebau yn disgleirio mwyach. Mae'r wraig yn wylo'n chwerw eto. Gwn fod yr hyn a ddigwyddodd heddiw wedi ei tharo mor galed, fel na fydd byth yn ei anghofio am weddill ei hoes.
Yna rwy'n edrych i lawr arnaf fy hun ac mae fy nillad yn dechrau newid yn sydyn. Rwy'n gweld popeth fel pe bai'n symud yn araf, pan fydd fy nickerbockers yn newid yn ôl i'm trowsus glas bob dydd ac mae crafu'r sanau gwlân yn stopio. Mae fy sgidiau yn troi yn ôl at fy esgidiau gwaith ar gyfer y fferm a nawr rwy'n gwisgo crys haf ysgafn. Yn sydyn dwi'n clywed llais uchel oddi fry ac ychydig tu ôl i mi. Yn syth bin sylweddolaf mai dyma’r cyfeiriad yr oeddwn wedi gweld y groes bren anferth yn yr awditoriwm. Roedd y llais yn uchel ac yn uchel, ond nid yn annymunol ac yn cyhoeddi'n ddifrifol, "A dyma'ch tro chi nawr!"