Nid ydym ar ein pennau ein hunain, er ein bod yn brin sy'n credu bod ein Duw amyneddgar a chariadus yn anfon neges derfynol atom oddi wrth Orion, sef allwedd Llyfr y Saith Sêl. Anfonais weddïau at ein Harglwydd yn aml am help ac atgyfnerthiad pryd bynnag y byddai'r gelyn a'i asiantau yn ymosod arnaf mor galed fel fy mod yn teimlo fel atal y weinidogaeth hon. Gofynnais iddo gymaint o weithiau i anfon mwy o ddoethineb ataf i ysgrifennu'r erthyglau a'r canfyddiadau newydd mewn ffordd y byddai mwy o bobl yn ei ddeall a'i dderbyn. Gofynnais iddo hefyd anfon angylion ataf ar ffurf bodau dynol i'm helpu gyda'r swm mawr o waith cyfieithu fel y byddai gennyf fwy o amser i ysgrifennu erthyglau newydd. Mae yna lawer o agweddau pwysig ar y Cloc o hyd nad wyf wedi adrodd amdanynt hyd yn hyn. Ac fe wnaeth! Anfonodd frawd ifanc yn Atlanta sy’n helpu i brawf ddarllen yr erthyglau Saesneg, a rhai brodyr o India i Trinidad a Tobago a anfonodd dystiolaethau hyfryd ataf yn nodi sut y cawsant eu bendithio gan astudiaeth Orion a sut mae eu bywydau ysbrydol a’u paratoad personol wedi newid gyda’r wybodaeth y bydd Iesu yn dod yn y cymylau yn fuan.
Rwyf am ddiolch i bawb a deimlodd alwad yr Ysbryd Glân ac a anfonodd e-byst calonogol a chymorth ataf. Fel y gallwch ddychmygu, mae'n anodd iawn sefyll y tu ôl i neges mor ddadleuol â hon. Peidiwch â rhoi'r gorau i anfon eich syniadau a'ch cwestiynau ataf. Mae angen i mi wybod bod yna'r ychydig hynny allan yna yn fuan iawn a fydd yn ffurfio'r 144,000, sy'n deall llais Duw o Orion. Dysgais fod rhai pobl wedi dechrau rhannu’r neges gyda ffrindiau a theulu ar draws y byd, a gweddïaf drostynt na fydd y gelyn yn ymosod yn rhy drwm arnynt!
Mae Ysbryd Proffwydoliaeth yn ein cynghori:
Mae yna lawer o achosion lle mae dynion sydd wedi amddiffyn Cristnogaeth yn erbyn amheuwyr wedi colli eu heneidiau eu hunain wedi hynny yn y drysfeydd o amheuaeth. Daliasant y malaria, a buont farw yn ysbrydol. Yr oedd ganddynt ddadleuon cryfion dros y gwirionedd, a llawer o dystiolaeth allanol, ond nid oedd ganddynt ffydd barhaus yn Nghrist. O, mae miloedd ar filoedd o Gristnogion proffesedig nad ydyn nhw byth yn astudio'r Beibl! Astudiwch y gair cysegredig yn weddigar, er lles eich enaid eich hun. Pan glywch air y pregethwr byw, os oes ganddo gysylltiad bywiol â Duw, chwi a gewch fod yr Ysbryd a'r gair yn cytuno. {RH Ebrill 20, 1897 par. 13}
Mae pawb yn gyfrifol am astudio Gair Duw drosto'i hun a darganfod a yw pethau'n wir. Ar y pwynt hwn, yn anffodus, mae'n rhaid i mi hysbysu pob un ohonoch nad oes unrhyw enwad Adventist wedi derbyn y neges Orion yn swyddogol, ac ar ran y Cynadleddau Cyffredinol, nid oes hyd yn oed unrhyw ddiddordeb mewn astudio Cloc Duw gyda mi neu eraill. Fel y mae llawer yn gwybod, mae eglwys Adventist y Seithfed Diwrnod yn gwahardd eu haelodau i ledaenu'r neges mewn sawl gwlad. Rwy'n gwybod yn bersonol am yr Almaen ac Awstria.
Gan ddechrau ym mis Ebrill 2010, ymwelwyd â mi gan weinidog cyfrifol Mudiad Diwygio Adfentydd y Seithfed Diwrnod a ddywedodd wrthyf yn gwbl onest fod eu Cynhadledd Gyffredinol wedi gwrthod y neges ac nad ydynt hyd yn oed yn barod i ddechrau deialog gyda mi. Gallwch ddychmygu sut mae hyn yn fy ynysu yn fy ngrŵp cartref. Mae fy ngobaith olaf wedi diflannu i astudiaeth Orion gael ei derbyn gan un o'r eglwysi Adventist Seithfed Diwrnod a drefnwyd. Mae'n rhaid i ni dderbyn yn bwyllog benderfyniadau'r Cynadleddau Cyffredinol i gael eu cau yn erbyn unrhyw ddeialog, ond mae yn erbyn safonau Cristnogol a Beiblaidd. Nid wyf am drigo ar y pwnc hwn; trwy ddangos pechodau pobl Dduw, roedd yn amlwg o'r eiliad cyntaf un y byddai'r neges hon yn ddadleuol. Ni chafodd unrhyw neges o edifeirwch a cherydd erioed - ac ni fydd byth - i'w chroesawu. Gallwch astudio’r Beibl cyfan o Moses i Iesu a dod o hyd i lawer o enghreifftiau lle cafodd negeseuon neu negeswyr Duw eu dirmygu, eu tawelu, ac o’r diwedd eu lladd gan Ei bobl broffesedig. (Darllenwch hefyd Atodiad E.)
Felly mae hanes yn ailadrodd, frodyr a ffrindiau annwyl! Mae Ysbryd y Darogan yn siarad dro ar ôl tro am y ffaith hon:
Mae'r Hen Destament a'r Newydd wedi'u cysylltu â'i gilydd gan glasp aur Duw. Mae angen inni ddod yn gyfarwydd â'r Ysgrythurau Hen Destament. Dylid gweled anghyfnewidioldeb Duw yn eglur ; dylid astudio tebygrwydd ei ymwneud â'i bobl o'r gollyngiad gorffennol a'r presennol. Dan ysbrydoliaeth Ysbryd Duw yr ysgrifenodd Solomon, “Yr hyn a fu sydd yr awr hon : a’r hyn sydd i fod a fu eisoes; ac y mae Duw yn gofyn yr hyn a aeth heibio.” Mewn trugaredd mae Duw yn ailadrodd ei ymwneud yn y gorffennol. Mae wedi rhoi cofnod inni o'i ymwneud yn y gorffennol. Mae angen inni astudio hyn yn ofalus; canys y mae hanes yn ailadrodd ei hun. Yr ydym yn fwy atebol nag oedd y rhai y mae eu profiad yn cael ei gofnodi yn yr Hen Destament; canys y mae eu camgymeriadau, a chanlyniadau y camgymeriadau hyny, wedi eu croniclo er ein lles ni. Mae'r arwydd perygl wedi ei godi i'n cadw oddi ar dir gwaharddedig, a dylem gael ein rhybuddio i beidio â gwneud fel y gwnaethant, rhag i gosb waeth ddod arnom. Mae’r bendithion a roddwyd i genedlaethau’r gorffennol a ufuddhaodd i Dduw yn cael eu cofnodi er mwyn inni gael ein hannog i gerdded yn ofalus, mewn ffydd ac ufudd-dod. Mae'r barnau a ddygir yn erbyn drwgweithredwyr wedi'u hamlinellu fel y gallwn ofni a chrynu gerbron Duw.
Y mae yn hen bryd i chwilio yr Ysgrythyrau ; “Oherwydd yr ydych yn meddwl bod gennych fywyd tragwyddol ynddynt.” Ac mae Iesu'n dweud, “Dyma'r rhai sy'n tystiolaethu amdana i.” Trwy waith yr Ysbryd Glân y mae'r gwirionedd yn cael ei rwygo ym meddwl, a'i argraffu yng nghalon y diwyd, sy'n ofni Duw yn fyfyriwr. Ac nid yn unig y mae efe yn cael ei fendithio gan y math hwn o lafur ; mae yr eneidiau y mae yn cyfleu gwirionedd iddynt, ac y mae yn rhaid iddo ryw ddydd roddi cyfrif am danynt, hefyd yn fendigedig iawn. Mae'r rhai sy'n gwneud Duw yn gynghorydd iddynt yn medi'r cynhaeaf gwerthfawrocaf wrth iddynt gasglu grawn aur y gwirionedd o'i air; canys y mae y Hyfforddwr nefol yn agos wrth eu hochr. Bydd gan yr hwn sydd yn cael ei gymhwysder i'r weinidogaeth fel hyn hawl i'r fendith a addawyd i'r hwn sydd yn troi llawer at gyfiawnder. {RH Ebrill 20, 1897 par. 14-15}
Ysgrifennwyd hwnnw yn 1897 gan Ellen G. White. Flwyddyn yn ddiweddarach, ym 1898, ysgrifennodd:
Yn nyddiau Crist roedd arweinwyr ac athrawon Israel yn ddi-rym i wrthsefyll gwaith Satan. Roeddent yn esgeuluso'r unig fodd y gallent fod wedi gwrthsefyll ysbrydion drwg. Trwy air Duw y gorchfygodd Crist yr un drygionus. Proffesai arweinwyr Israel fod yn ddatguddiad i air Duw, ond dim ond i gynnal eu traddodiadau yr oeddent wedi ei astudio, ac i orfodi eu defodau dynol. Trwy eu dehongliad fe wnaethant fynegi teimladau nad oedd Duw erioed wedi'u rhoi. Gwnaeth eu gwneuthuriad cyfriniol yr hyn a eglurasai Efe yn aneglur. Roeddent yn dadlau ynghylch materion technegol di-nod, ac yn gwadu i bob pwrpas y gwirioneddau mwyaf hanfodol. Felly darlledwyd anffyddlondeb. Ysbeiliwyd gair Duw o'i allu, ac ysbrydion drwg a weithiodd eu hewyllys.
Mae hanes yn ailadrodd. Gyda’r Beibl agored o’u blaen, ac yn proffesu parchu ei ddysgeidiaeth, y mae llawer o arweinwyr crefyddol ein hoes ni yn difa ffydd ynddo fel gair Duw. Maent yn brysur yn rhannu'r gair, ac yn gosod eu barn eu hunain uwchlaw ei osodiadau plaenaf. Yn eu dwylo nhw mae gair Duw yn colli ei allu adfywio. Dyma paham y mae anffyddlondeb yn rhedeg terfysg, ac anwiredd yn rhemp. {DA 257.3–258.1}
Dywedodd gweinidog Mudiad Diwygio Adventist y Seithfed Diwrnod wrthyf fod eu Cynhadledd Gyffredinol wedi “penderfynu” nad yw’r seliau a’r eglwysi yn ailadrodd ar ôl 1844, ac felly nid oedd sylfaen i’m hastudiaethau. Pan ofynnais a oeddent wedi astudio Josua 5 a 6 yn weddigar, atebodd eu bod wedi astudio'n weddigar, ond nid atebodd fy nghwestiwn os oeddent wedi deall y model a roddir gan goncwest Jericho. Felly, mae'n rhaid i mi gymryd yn ganiataol na wnaethant erioed astudio'r sylfaen feiblaidd ar gyfer yr holl astudiaethau hyn o ailadrodd seliau ac eglwysi. Mae’n rhaid i ni weddïo llawer cyn agor y Beibl! Ond os gweddïwn yn unig a pheidio ag agor y Beibl, ni allwn ddisgwyl i Dduw roi goleuni inni drwyddo.
Yn yr erthygl hon, rwyf am ddangos gan ddefnyddio model Jericho bod y seliau a'r eglwysi yn wir wedi bod yn ailadrodd ers 1844. Mae'n ddiddorol na ysgrifennodd Ellen G. White lawer am y morloi a'r trwmpedau. Os chwiliwch yn ei hysgrifau fe welwch nad oedd hi erioed wedi dehongli'r seliau, yr eglwysi na'r trwmpedau ond yn eu defnyddio'n homoletaidd yn bennaf. Gadawodd ddehongliad sawl rhan o'r Datguddiad i ni a dywedodd wrthym dro ar ôl tro y dylem astudio Daniel a Datguddiad gyda'n gilydd yn fanwl. Pwy mewn gwirionedd a ddilynodd ei chyfarwyddiadau yn hyn o beth?
Yn onest, roeddwn yn synnu nad oedd Mudiad Diwygio Adventist y Seithfed Diwrnod yn derbyn ailadrodd y seliau a'r eglwysi, oherwydd bod y blynyddoedd 1914 a 1936 (a blwyddyn arall a fydd yn cael ei dangos mewn erthygl yn y dyfodol) yn cyfeirio'n uniongyrchol at eu digwyddiadau hanesyddol mwyaf. Ond y ffaith fwyaf syndod i mi oedd eu bod nhw eu hunain, yn eu dysgeidiaeth, yn defnyddio dyfyniadau Ellen G. White y mae hanes yn eu hailadrodd, yn enwedig hanes y genedl Iddewig y maen nhw'n ei gweld yn ailadrodd yn apostasy eglwys Adventist y Seithfed Dydd. Mae'n debyg eu bod wedi sylweddoli o'r cychwyn cyntaf bod Orion yn dangos yr Eglwys Adfentydd Seithfed Diwrnod “fawr” yn mynd ymlaen ar ôl 1914 a 1936, ac nid ydyn nhw am dderbyn hynny oherwydd eu bod (yn anghywir) yn meddwl mai nhw yw unig eglwys Dduw.
Yn ystod y degawdau diwethaf cyhoeddwyd nifer o lyfrau a llyfrynnau ar y pwnc hwn. Enw un sydd gennyf yn ei ffurf Sbaeneg wreiddiol yw: “El Israel Antiguo y El Israel Moderno”—“Yr Israel Hynafol a’r Israel Fodern”. Mae'n ymwneud â'r tebygrwydd a'r gwahaniaethau rhwng Israel yn oes y Beibl a'r Israel ysbrydol sy'n cael ei ffurfio gan eglwys Dduw ein dyddiau ni. Yn y bôn, mae'n gasgliad o ddyfyniadau o dystiolaeth Ellen G. White.
Heb gyfieithu’r llyfryn cyfan o ryw 64 tudalen, dymunaf ddangos y cysyniad sylfaenol y mae Mudiad Diwygio Adfentydd y Seithfed Diwrnod yn mynd i’r afael ag ef yno, oherwydd mae’n astudiaeth drylwyr o’r ffaith bod Ellen G. White yn llygad ei lle wrth ddweud bod hanes yn ailadrodd. Gadewch inni ddilyn hanes y ddau Israel yn y datganiadau o Ysbryd y Proffwydoliaeth:
1. Dewiswyd y ddau gan Dduw.
ISRAEL HYNAFOL:
Galwodd yr Arglwydd ei bobl Israel allan a'u gwahanu oddi wrth y byd er mwyn iddo ymrwymo iddynt ymddiried cysegredig. Efe a'u gwnaeth hwynt yn gadwolion ei gyfraith, ac a gynlluniodd, trwyddynt hwy, i gadw ym mysg dynion y wybodaeth o'i Hun. Trwyddynt yr oedd goleuni y nef i dywynu allan i dywyll leoedd y ddaear, a llais i'w glywed yn apelio at yr holl bobloedd i droi oddi wrth eu heilunaddoliaeth i wasanaethu y bywiol a'r gwir Dduw. Pe buasai yr Hebreaid yn driw i'w hymddiried, buasent yn allu yn y byd. Buasai Duw yn amddiffynfa iddynt, a buasai Efe wedi eu dyrchafu uwchlaw pob cenedl arall. Buasai ei oleuni a'i wirionedd wedi eu datguddio trwyddynt, a buasent yn sefyll allan o dan Ei lywodraeth ddoeth a sanctaidd Ef fel esiampl o oruchafiaeth Ei lywodraeth ar bob ffurf ar eilunaddoliaeth.
Ond ni chadwasant eu cyfamod â Duw. Dilynasant arferion eilunaddolgar cenhedloedd eraill, ac yn lle gwneud enw eu Creawdwr yn fawl ar y ddaear daliodd eu cwrs ef i ddirmyg y cenhedloedd. Ac eto mae'n rhaid cyflawni pwrpas Duw. Rhaid lledaenu gwybodaeth Ei ewyllys Ef ar y ddaear. {5T 454.2–455.1}
ISRAEL MODERN:
Mae Duw wedi galw Ei eglwys yn y dydd hwn, fel y galwodd Israel hynafol, i sefyll fel golau yn y ddaear. Trwy ryfyg nerthol y gwirionedd, negesau yr angylion cyntaf, ail, a thrydydd, y mae Efe wedi eu gwahanu oddiwrth yr eglwysi ac oddiwrth y byd i'w dwyn i agosrwydd cysegredig ato Ei Hun. Mae wedi eu gwneud yn adneuon ei gyfraith ac wedi ymrwymo iddynt wirioneddau mawr proffwydoliaeth am yr amser hwn. Fel yr oraclau sanctaidd sy'n ymroddedig i Israel hynafol, mae'r rhain yn ymddiriedaeth gysegredig i'w chyfleu i'r byd. Mae tri angel Datguddiad 14 yn cynrychioli'r bobl sy'n derbyn golau negeseuon Duw ac yn mynd allan fel Ei asiantau i seinio'r rhybudd ar hyd a lled y ddaear. {5T 455.2}
2. Mae'r ddau yn profi oedi.
ISRAEL HYNAFOL A MODERN:
Nid ewyllys Duw oedd i Israel grwydro am ddeugain mlynedd yn yr anialwch; dymunai eu harwain yn uniongyrchol i wlad Canaan, a'u sefydlu yno, yn bobl sanctaidd, ddedwydd. Ond “ni allent fynd i mewn oherwydd anghrediniaeth.” [HEB. 3:19.] Oherwydd eu gwrthgiliad a'u gwrthgiliad, hwy a fu farw yn yr anialwch, a chodwyd eraill i mewn i wlad yr addewid. Yn yr un modd, nid ewyllys Duw oedd i fod i ddyfodiad Crist gael ei oedi cyhyd, a'i bobl i aros cymaint o flynyddoedd yn y byd hwn o bechod a thristwch. Ond anghrediniaeth a'u gwahanodd hwynt oddi wrth Dduw. Gan eu bod yn gwrthod gwneyd y gwaith a bennodasai efe iddynt, codwyd eraill i fyny i gyhoeddi y genadwri. Mewn trugaredd i'r byd, mae'r Iesu yn oedi ei ddyfodiad, er mwyn i bechaduriaid gael cyfle i glywed y rhybudd, a chael lloches ynddo cyn i ddigofaint Duw gael ei dywallt. {GC88}
3. Y ddau grwgnach.
ISRAEL HYNAFOL A MODERN:
Gwelais fod llawer sydd yn proffesu credu y gwirionedd am y dyddiau diweddaf hyn, yn meddwl yn rhyfedd fod meibion Israel yn grwgnach wrth fyned ar eu taith ; fel ar ol ymwneyd hyfryd Duw â hwynt, y dylent fod mor anniolchgar fel ag i anghofio yr hyn a wnaeth Efe drostynt. Meddai'r angel, "Gwaethoch chwi na hwythau." {1T 129.1}
4. Mae'r ddau eisiau dychwelyd i'r Aifft.
ISRAEL HYNAFOL:
A hwy a ddywedasant wrth ei gilydd, Gwnawn gapten, a dychwelwn i'r Aipht. (Rhifau 14:4)
I'r hwn ni wrandawai ein tadau [Moses], eithr ei wthio ef oddi wrthynt, ac yn eu calonnau a drodd yn ol i'r Aifft, (Deddfau 7: 39)
ISRAEL MODERN:
Rwy'n llawn tristwch pan fyddaf yn meddwl am ein cyflwr fel pobl. Nid yw'r Arglwydd wedi cau'r nefoedd i ni, ond mae ein cwrs ein hunain o wrthgiliad parhaus wedi ein gwahanu oddi wrth Dduw. Mae balchder, trachwant, a chariad at y byd wedi byw yn y galon heb ofn alltudiaeth na chondemniad. Y mae pechodau blin a rhyfygus wedi trigo yn ein plith. Ac eto y farn gyffredinol yw, fod yr eglwys yn ffynu a bod heddwch a ffyniant ysbrydol yn ei holl derfynau.
Mae'r eglwys wedi troi yn ôl rhag dilyn Crist ei Harweinydd ac yn cilio'n raddol i'r Aifft. Ac eto ychydig sy'n dychryn neu'n rhyfeddu at eu diffyg pŵer ysbrydol. Mae amheuaeth, a hyd yn oed anghrediniaeth o dystiolaethau Ysbryd Duw, yn gadael ein heglwysi ym mhobman. Byddai Satan yn ei gael felly. Byddai gweinidogion sy'n pregethu eu hunain yn lle Crist yn ei chael felly. Mae y tystiolaethau heb eu darllen ac heb eu gwerthfawrogi. Mae Duw wedi siarad â chi. Y mae goleuni wedi bod yn llewyrchu o'i air ac o'r tystiolaethau, ac y mae y ddau wedi eu bychanu a'u diystyru. Mae'r canlyniad yn amlwg yn y diffyg purdeb a defosiwn a ffydd daer yn ein plith. {5T 217.1–2}
Mae'r llyfryn yn mynd ymlaen ac ymlaen mewn 38 penodau tebyg i'r uchod i gymharu ysgrifau Ellen G. White lle datganodd yn glir bod Israel fodern (eglwys Adventist y Seithfed Dydd) wedi gwneud yr un camgymeriadau ag Israel hynafol.
Cynllun Duw ar gyfer Israel hynafol oedd rhyddhau'r Israeliaid o iau a chaethiwed yr Aifft a'u dwyn yn uniongyrchol i wlad yr addewid. Dyma’r math Beiblaidd ar gyfer ein taith i’r nefoedd, gan ddechrau yn 1844 fel yr eglurodd Ellen G. White inni. Dyna pam y bu’n meddwl am amser hir yn ystod ei gweinidogaeth y byddai Iesu’n dod yn ei dydd. Darllenwch ei datganiadau yn ofalus ynglŷn â’i disgwyliad y bydd Iesu’n dod yn fuan iawn yn y llyfr “Last Day Events”:
Ellen G. White yn Disgwyl Dychweliad Crist yn Ei Dydd
Dangoswyd i mi y cwmni oedd yn bresenol yn y Gynadledd. Meddai’r angel: “Peth o fwyd i fwydod, rhai gwrthrychau’r saith pla diwethaf, bydd rhai yn fyw ac yn aros ar y ddaear i’w cyfieithu ar ddyfodiad Iesu.”-1T 131, 132 (1856). {LDE 36.3}
Oherwydd bod amser yn brin, dylem weithio gyda diwydrwydd ac egni dwbl. Ni chaiff ein plant byth fynd i'r coleg.--3T 159 (1872). {LDE 36.4}
Nid yw'n ddoeth cael plant nawr. Y mae amser yn brin, y mae peryglon y dyddiau diweddaf ar ein gwarthaf, a bydd y plant bychain yn cael eu hysgubo ymaith i raddau helaeth cyn hyn.--Llythyr 48, 1876. {LDE 36.5}
Yn yr oes hon o'r byd, gan fod golygfeydd hanes y ddaear ar fin cau, a ninnau ar fin myned i mewn i amser helbul fel na bu erioed, goreu po leiaf oll o'r priodasau a gyfangodd, yn wŷr a gwragedd.--5T 366 (1885). {LDE 37.1}
Fe ddaw'r awr; nid yw ymhell, a bydd rhai ohonom sydd yn awr yn credu yn fyw ar y ddaear, ac yn gweld y rhagfynegiad yn cael ei wirio, ac yn clywed llais yr archangel ac udgorn Duw yn atseinio o fynydd a gwastadedd a môr i eithafoedd y ddaear.--RH Gorffennaf 31, 1888. {LDE 37.2}
Y mae amser y prawf arnom ni yn gyfiawn, canys y mae llef uchel y trydydd angel eisoes wedi cychwyn yn y datguddiad o gyfiawnder Crist, y Gwaredwr maddeuant pechod.-- 1SM 363.1892). {LDE 37.3}
Mae'n rhaid i ni feddwl tybed: Beth rwystrodd y rhagfynegiadau hyn o Ellen G. White rhag dod i ben? Yn y 1880au a'r 90au, roedd cyfreithiau dydd Sul (deddfau glas) yn ymledu ledled yr Unol Daleithiau. Roedd siopa ar y Sul eisoes wedi'i wahardd mewn llawer o daleithiau, ac roedd yn amlwg bod y gweledigaethau oedd gan Ellen G. White am hyn yn barod i'w cyflawni. Fodd bynnag, roedd rhywbeth yn atal y pedwar gwynt rhag cael eu rhyddhau mewn gwirionedd. Rydym eisoes wedi darllen beth ydoedd:
Yn yr un modd, nid ewyllys Duw oedd i fod i ddyfodiad Crist gael ei oedi cyhyd, a'i bobl i aros cymaint o flynyddoedd yn y byd hwn o bechod a thristwch. Ond anghrediniaeth a'u gwahanodd hwynt oddi wrth Dduw. Gan eu bod yn gwrthod gwneyd y gwaith a bennodasai efe iddynt, codwyd eraill i fyny i gyhoeddi y genadwri. Mewn trugaredd i'r byd, mae'r Iesu yn oedi ei ddyfodiad, er mwyn i bechaduriaid gael cyfle i glywed y rhybudd, a chael lloches ynddo cyn i ddigofaint Duw gael ei dywallt. {GC88}
Hi a ysgrifenodd hwn yn y flwyddyn waradwyddus o 1888. Dygodd Sesiwn Gvnhadledd Gyffredinol gynnen i'r eglwys. Daeth dau weinidog, Wagoner a Jones, â neges i'r Gynhadledd Gyffredinol hon a rannodd yr eglwys yn ddau grŵp. Dyna oedd neges “Cyfiawnder trwy Ffydd”. Ond beth oedd y broblem gyda'r neges? Mae’r holl eglwysi Cristnogol wedi credu mewn “Cyfiawnder trwy Ffydd” ers Martin Luther yn yr 16eg ganrif. Y broblem oedd mai dim ond hanner y neges yw hyn. Anaml y sonnir am yr hanner arall: “...ac ufudd-dod mewn ffydd i holl orchmynion a gorchmynion Crist”. Yr oedd neges 1888 yn cynnwys ufudd-dod llym i bob peth a ddaw allan o enau Duw a'i broffwydi; nid i fod yn gadwedig ond am ein bod yn gadwedig. Ac mae hyn yn cynnwys ufudd-dod i'r negeseuon a dderbyniodd Ellen G. White gan Dduw dros Ei bobl: y neges iechyd a'i holl dystiolaethau. Ac yno yr oedd y broblem. Yr oedd Rhyddfrydwyr eisoes wedi cyrhaedd safleoedd uchel yn yr eglwys erbyn hyny, ac nid oeddynt am gydymffurfio a'r ail ran anghysurus o genadwri 1888 a ddygwyd gan Wagoner a Jones. Roedd y neges yn ddraenen yn eu cnawd, felly bu'n rhaid i'r neges ddiflannu.
Calon Neges Olaf Duw
Anfonodd yr Arglwydd yn ei fawr drugaredd neges werthfawr iawn at Ei bobl trwy'r Blaenoriaid [EJ] Wagoner ac [AT] Jones. Y genadwri hon oedd dwyn yn amlycach ger bron y byd y Gwaredwr dyrchafedig, yr aberth dros bechodau yr holl fyd. Yr oedd yn cyflwyno cyfiawnhad trwy ffydd yn y Meichnïaeth; gwahoddodd y bobl i dderbyn cyfiawnder Crist, yr hwn a wneir yn amlwg mewn ufudd-dod i holl orchymynion Duw. {LDE 200.1}
Roedd llawer wedi colli golwg ar Iesu. Roedd angen iddynt gael eu llygaid wedi'u cyfeirio at Ei berson dwyfol, Ei rinweddau, a'i gariad digyfnewid at y teulu dynol. Rhoddir pob gallu yn ei ddwylo Ef, i ddosbarthu rhoddion cyfoethog i ddynion, gan roi rhodd amhrisiadwy Ei gyfiawnder Ei Hun i'r dyn diymadferth. Dyma'r neges y gorchmynnodd Duw ei rhoi i'r byd. Dyma neges y trydydd angel, yr hon sydd i'w chyhoeddi â llef uchel, a mynychodd dywalltiad ei Ysbryd i fesur helaeth.-- TM 91, 92 (1895). {LDE 200.2}
Neges cyfiawnder Crist yw seinio o un pen y ddaear i'r llall i baratoi ffordd yr Arglwydd. Dyma ogoniant Duw, yr hwn sydd yn cau gwaith y trydydd angel.--6T 19 (1900). {LDE 200.3}
Y neges olaf o drugaredd sydd i'w rhoi i'r byd yw datguddiad o'i gymeriad o gariad. Plant Duw sydd i amlygu ei ogoniant Ef. Yn eu bywyd a'u cymeriad eu hunain y maent i ddatguddio yr hyn a wnaeth gras Duw drostynt.--COL 415, 416 (1900). {LDE 200.4}
Dyma neges y pedwerydd angel a fyddai'n goleuo'r holl ddaear â'i ogoniant:
Y mae amser y prawf ar ein gwarthaf, canys y mae llef uchel y trydydd angel eisoes wedi dechreu yn natguddiad y cyfiawnder Crist, y Gwaredwr pechu. Dyma ddechreuad goleuni yr angel y bydd ei ogoniant yn llenwi yr holl ddaear. Canys gwaith pob un y daeth neges y rhybudd ato, yw dyrchafu Iesu, ei gyflwyno i'r byd fel y'i datguddiwyd mewn mathau, fel y'i cysgodwyd mewn symbolau, fel y'i hamlygir yn natguddiad y proffwydi, fel y datguddiwyd yn y gwersi a roddwyd i'w ddisgyblion ac yn y gwyrthiau rhyfeddol a wnaed dros feibion dynion. Chwiliwch yr Ysgrythurau; canys y rhai sydd yn tystiolaethu am dano ef. {RH Tachwedd 22, 1892 par. 7}
Ond gwrthodwyd neges 1888 gan y Gynhadledd Gyffredinol, a dyna pam na allai Iesu ddod. Mae Ellen G. White yn defnyddio esiampl Israel hynafol eto i ddarlunio’r hyn a ddigwyddodd:
Dynion yr ymddiriedir iddynt gyfrifoldeb pwysfawrs, ond sydd heb unrhyw gysylltiad byw â Duw, wedi bod ac yn gwneud er gwaethaf i'w Ysbryd Glân. Maent yn gan ymroi i'r un ysbryd a Chora, Dathan, ac Abiram, ac fel y gwnaeth yr Iddewon yn nyddiau Crist. (Gweler Mathew 12:22-29, 31-37). {TM 78.2}
Y mae peryglon y dyddiau diweddaf arnom. Mae Satan yn cymryd rheolaeth pob meddwl nad yw'n benderfynol o dan reolaeth Ysbryd Duw. Mae rhai wedi bod yn meithrin casineb yn erbyn y dynion y mae Duw wedi eu comisiynu i ddwyn neges arbennig i'r byd. Dechreuon nhw'r gwaith satanaidd hwn ym Minneapolis. Wedi hynny, pan welsant a theimlent arddangosiad yr Ysbryd Glân yn tystio fod y genadwri o Dduw, hwy a'i casasant hi yn fwy, oherwydd yr oedd yn dystiolaeth yn eu herbyn. Ni ostyngasant eu calonnau i edifarhau, i roddi y gogoniant i Dduw, a chyfiawnhau yr iawn. Aethant ymlaen yn eu hysbryd eu hunain, yn llawn cenfigen, cenfigen, a drwgdybiaethau, fel y gwnaeth yr Iddewon. Agorasant eu calonnau i elyn Duw a dyn. Ac eto y mae y dynion hyn wedi bod yn dal swyddi o ymddiried, ac wedi bod yn mowldio y gwaith yn ol eu tebygrwydd eu hunain, hyd y gallent. . . . {TM 79.3}
“Mae hanes yn ailadrodd.” Mae Ysbryd Proffwydoliaeth yn ein rhybuddio dro ar ôl tro i ddysgu o ddigwyddiadau'r hen amser ar gyfer ein hamser presennol, ond nid yw llawer o arweinwyr eisiau dysgu oherwydd eu bod yn gwasanaethu eu diddordebau eu hunain yn unig. Mae Ellen G. White yn cymharu’r arweinwyr a wrthododd neges 1888 â gwrthryfel Korah, Dathan, ac Abiram, a bu eu diwedd trwy law yr Hollalluog. A fydd yr hanes hwn yn cael ei ailadrodd eto yn fuan iawn?
Bum mlynedd ynghynt, roedd Ellen G. White eisoes yn rhybuddio bod y nod ar fin cael ei golli:
Pe bai Adfentwyr ar ôl y siom fawr yn 1844 wedi glynu at eu ffydd a dilyn ymlaen yn unedig yn rhagluniaeth agoriadol Duw, gan dderbyn neges y trydydd angel ac yn nerth yr Ysbryd Glan gan ei gyhoeddi i'r byd, buasent yn gweled iachawdwriaeth Duw, buasai yr Arglwydd yn gweithio yn nerthol â'u hymdrechiadau, buasai y gwaith wedi ei gwblhau, a byddai Crist wedi dyfod cyn hyn i dderbyn Ei bobl at eu gwobr. . . . Nid ewyllys Duw oedd i ddyfodiad Crist gael ei ohirio felly. . . . {LDE 37.5}
Am ddeugain mlynedd bu anghrediniaeth, grwgnach, a gwrthryfel yn cau Israel gynt allan o wlad Canaan. Mae'r un pechodau wedi gohirio mynediad Israel fodern i'r Ganaan nefol. Nid oedd addewidion Duw ar fai yn y naill achos na'r llall. Yr anghrediniaeth, y bydolrwydd, yr anghysegriad, a'r ymryson yn mysg pobl broffesedig yr Arglwydd a'n cadwodd ni yn y byd hwn o bechod a thristwch cyhyd o flynyddoedd.--Ev 695, 696 (1883). {LDE 38.1}
Nawr ein bod ni'n gwybod y rhesymau pam y methodd Israel fodern, eglwys Adventist y Seithfed Dydd, fynd i mewn i Ganaan (nef) yn ystod amser Ellen G. White, rydym yn deall ei siom gyda'r bobl. Galwyd hi gan Dduw i wasanaethu fel cennad i baratoi ffordd ail ddyfodiad yr Arglwydd, fel y galwyd Ioan Fedyddiwr i baratoi'r ffordd ar gyfer dyfodiad cyntaf Crist. Methodd Moses, a arweiniodd Israel hynafol, fynd i mewn i Ganaan yn union fel Ellen G. White, a arweiniodd eglwys Adventist y Seithfed Dydd ym 1888. Methodd â mynd i mewn i'r nefoedd yn ôl cynllun Duw oherwydd eu bydoldeb eu hunain.
Oni fyddai'n ddoeth inni astudio'n ddyfnach sut y llwyddodd arweinydd nesaf Israel hynafol i fynd i mewn i Ganaan o'r diwedd? Ar ôl yr holl debygrwydd rhwng Israel hynafol a modern y mae Ysbryd y Darogan yn ei ddangos i ni, oni fyddai’n dra thebygol y bydd yr “hanes honno’n ailadrodd,” hefyd?
Pwy oedd arweinydd Israel a lwyddodd i fynd i mewn i Ganaan? Josua! Mae hanes yr arweinydd llwyddiannus hwn o Israel hynafol wedi'i ysgrifennu yn y llyfr a enwir ar ei ôl. Ar ôl 40 mlynedd o grwydro yn yr anialwch, roedd bron pob un o'r rhai oedd wedi gweld y gwrthryfel yn erbyn Duw ar y dynesiad cyntaf i Ganaan wedi marw. Dim ond Caleb a Josua oedd ar ôl. Gosododd Moses ei ddwylo ar Josua a thrwy Ysbryd Duw ei gadarnhau fel ei olynydd ac arweinydd nesaf pobl Dduw.
Nid oes llawer o bobl wedi darllen yn ofalus y prolog o weledigaeth gyntaf un Ellen G. White a sut mae hi'n cysylltu Josua a Caleb a'u hadroddiad o Ganaan â'i gweledigaeth nefol:
Gan fod Duw wedi dangos i mi deithiau’r Adfent i’r Ddinas Sanctaidd a’r wobr gyfoethog sydd i’w rhoi i’r rhai sy’n aros am ddychweliad eu Harglwydd o’r briodas, efallai mai fy nyletswydd yw rhoi braslun byr i chi o’r hyn y mae Duw wedi’i ddatgelu i mi. Mae gan y saint anwyl lawer o dreialon i fyned trwyddynt. Ond bydd ein gorthrymderau goleuni, y rhai nid ydynt ond am ennyd, yn gweithio i ni gryn lawer yn fwy tra-rhagorol a thragywyddol o ogoniant, — tra nid edrychwn ar y pethau a welir, canys tymmorol yw y pethau a welir, ond y pethau ni welir sydd dragywyddol. Ceisiais ddwyn yn ol adroddiad da ac ychydig rawnwin o'r Ganaan nefol, am ba rai y byddai llawer yn fy llabyddio, fel y gorchmynnodd y gynnulleidfa faen i Caleb a Josua am eu hadroddiad. (Num. 14:10.) Ond yr wyf yn mynegi i chwi, fy mrodyr a'm chwiorydd yn yr Arglwydd, wlad dda yw hi, a nyni a allwn yn dda i fynu a'i meddiannu. {EW 13.3}
Mae tystiolaeth glir y dylem edrych yn fanwl iawn ar yr hyn a ddigwyddodd gyda Josua yn ystod goncwest gwirioneddol Canaan. Fe wnaeth Ellen G. White hyd yn oed ein cynghori i wneud hynny:
Byddaf gyda thi: ni’th ffaelaf, ac ni’th wrthodaf. Josua 1:5.
Astudiwch yn ofalus brofiadau Israel yn eu teithiau i Ganaan. . . . Mae angen inni gadw'r galon a'r meddwl mewn hyfforddiant, trwy adnewyddu'r cof â'r gwersi a ddysgodd yr Arglwydd i'w bobl hynafol. Yna i ni, fel y cynlluniodd Ef y dylai fod iddynt hwy, bydd dysgeidiaeth Ei Air byth yn ddiddorol ac yn drawiadol.
Pan aeth Josua allan yn y bore cyn cymryd Jericho, ymddangosodd o'i flaen ryfelwr yn llawn arfogaeth. Gofynnodd Josua, “Ai trosom ni ai tros ein gwrthwynebwyr yr wyt ti?” ac efe a atebodd, "Fel Capten llu yr Arglwydd yr wyf yn awr wedi dod." Pe buasai llygaid Josua wedi eu hagor, fel llygaid gwas Eliseus yn Dothan, ac y gallasai efe oddef y golwg, buasai wedi gweled angylion yr Arglwydd yn gwersyllu o amgylch meibion Israel; oherwydd yr oedd byddin hyfforddedig y nefoedd wedi dod i ymladd dros bobl Dduw, ac yr oedd Capten llu yr Arglwydd yno i orchymyn. Pan syrthiodd Jericho, ni chyffyrddodd llaw ddynol â muriau'r ddinas, oherwydd dymchwelodd angylion yr Arglwydd yr amddiffynfeydd, a mynd i mewn i gaer y gelyn. Nid Israel, ond Capten llu yr Arglwydd a gymerodd Jericho. Ond yr oedd gan Israel eu rhan i weithredu i ddangos eu ffydd yn Nghapten eu hiachawdwriaeth.
Mae brwydrau i'w hymladd bob dydd. Y mae rhyfela mawr yn myned yn mlaen dros bob enaid, rhwng tywysog y tywyllwch a Thywysog y bywyd. . . . Fel asiantau Duw yr ydych i ildio eich hunain iddo, er mwyn iddo gynllunio a chyfarwyddo ac ymladd y frwydr drosoch, gyda'ch cydweithrediad. Tywysog bywyd sydd ar ben Ei waith. Y mae i fod gyda thi yn dy frwydr feunyddiol â hunan, fel y byddoch yn driw i egwyddor; y gall angerdd hwnnw, pan yn rhyfela am y meistrolaeth, gael ei ddarostwng trwy ras Crist; eich bod yn dyfod i ffwrdd yn fwy na choncwerwr trwy'r hwn a'n carodd ni. Mae Iesu wedi bod dros y ddaear. Mae'n gwybod grym pob temtasiwn. Mae'n gwybod sut i gwrdd â phob argyfwng, a sut i'ch arwain trwy bob llwybr o berygl. Yna beth am ymddiried ynddo Ef? {QC 117.1-4}
Nawr gadewch i ni ddarllen y stori gyfan am goncwest Jericho fel y'i hadroddir gan Ysbryd y Darogan mewn cytgord llwyr â'r Beibl. Yn gyntaf, rydyn ni'n dysgu bod Joshua wedi cwrdd â “dyn arbennig iawn”:
Fel yr ymneilltuodd Josua o fyddinoedd Israel, i fyfyrio a gweddïo am bresenoldeb arbennig Duw i'w wasanaethu, efe a welodd ŵr uchel, wedi ei wisgo mewn gwisgoedd rhyfelgar, a'i gleddyf wedi ei dynnu yn ei law. Nid oedd Josua yn ei adnabod fel un o fyddinoedd Israel, ac eto nid oedd ganddo unrhyw olwg ei fod yn elyn. Yn ei frwdfrydedd efe a'i cyhuddodd, ac a ddywedodd, Ai trosom ni ai tros ein gelynion yr wyt ti? Ac efe a ddywedodd, Nage; ond fel capten llu yr Arglwydd yr wyf yn awr yn dyfod. A Josua a syrthiodd ar ei wyneb i’r ddaear, ac a addolodd, ac a ddywedodd wrtho, Beth a ddywed fy arglwydd wrth ei was? A thywysog llu yr Arglwydd a ddywedodd wrth Josua, Rhydd dy esgid oddi ar dy droed; canys sanctaidd yw y lle yr wyt yn sefyll arno. A Josua a wnaeth felly.”
Nid angel cyffredin oedd hwn. Yr Arglwydd lesu Grist ydoedd, yr hwn oedd wedi tywys yr Hebreaid trwy yr anialwch, wedi ei amgylchu yn y golofn dân liw nos, ac yn golofn o gwmwl liw dydd. Gwnaethpwyd y lle yn gysegredig trwy ei bresenoldeb, am hynny gorchmynnwyd Josua i ddileu ei esgidiau. {1SP 347.3–348.1}
Iesu oedd yr angel, a gorchmynnwyd Josua i dynnu ei esgidiau. Beth yn union mae hyn yn ei olygu? Mae'r testun yn mynd ymlaen:
Yr oedd y llwyn llosgedig a welodd Moses hefyd yn arwydd o'r Presenoldeb Dwyfol ; ac fel yr oedd efe yn nesau i weled yr olygfa ryfeddol, yr un llais, yr hwn sydd yma yn llefaru wrth Josua, a ddywedodd wrth Moses, Na thynwch yn nes yma. Diffodd dy esgidiau oddi am dy draed; oherwydd y mae'r lle yr wyt yn sefyll arno yn dir sanctaidd.”
Gogoniant Duw a sancteiddiodd y cysegr; ac am hyny ni ddaeth yr offeiriaid erioed i'r lle a sancteiddiwyd trwy bresenoldeb Duw, ag esgidiau ar eu traed. Gallai gronynnau o lwch lynu wrth eu hesgidiau, a fyddai'n anrheithio'r noddfa; felly yr oedd yn ofynol i'r offeiriaid gadael eu hesgidiau yn y llys, cyn mynd i mewn i'r cysegr. Yn y cyntedd, wrth ymyl drws y tabernacl, yr oedd y llofft bres, yn yr hwn yr oedd yr offeiriaid yn golchi eu dwylo a'u traed cyn mynd i mewn i'r tabernacl, er mwyn dileu pob amhuredd, “fel na byddont feirw.” Roedd yn ofynnol gan Dduw i bawb oedd yn gwasanaethu yn y cysegr i wneud paratoadau arbennig cyn mynd i mewn i'r man lle datguddiwyd gogoniant Duw. {1SP 348.2–3}
Moses a Josua yw'r unig bersonau yn y Beibl y gorchmynnwyd iddynt dynnu eu hesgidiau oherwydd eu bod yn symbolaidd yn mynd i mewn i'r cysegr nefol lle roedd presenoldeb Iesu Grist. Sylwch fod yr esgidiau wedi eu gadael yn y cwrt! Beth mae hyn yn ei olygu yw bod y pethau roedd Iesu ar fin eu dweud wrth Josua Byddai'n digwydd yn symbolaidd yn y cysegr.
Er mwyn cyfleu i feddwl Josua nad oedd efe ddim llai na Christ, yr un dyrchafedig, dywed, “ Gollwng dy esgid oddi ar dy droed.” Yna dywedodd yr Arglwydd wrth Josua pa gwrs i'w ddilyn er mwyn cymryd Jericho. Gorchmynnir i'r holl wŷr rhyfel amgylchynu'r ddinas unwaith bob dydd am chwe diwrnod, ac ar y seithfed dydd dylen nhw fynd o amgylch Jericho seithwaith. {1SP 348.4}
Mae Iesu ei Hun yn esbonio i Josua sut mae’n rhaid gorchfygu Jericho. Mae Jericho yn symbol o'r waliau sy'n ein gwahanu ni oddi wrth y ddinas nefol, y Jerwsalem Newydd. Pe bai'r wal hon o bechod yn disgyn, byddai gennym fynediad rhydd i'r nefoedd. Bydd hyn yn digwydd ar ail ddyfodiad Iesu. Cyn hynny, fodd bynnag, esboniodd Iesu i Josua sut mae’n rhaid amgylchynu Jericho, ac mae hyn o’r pwysigrwydd symbolaidd mwyaf i ni heddiw.
“A Josua mab Nun a alwodd yr offeiriaid, ac a ddywedodd wrthynt, Codwch arch y cyfamod, a dyged saith offeiriad saith utgorn o gyrn hyrddod o flaen Arch yr Arglwydd. Ac efe a ddywedodd wrth y bobl, Ewch ymlaen, ac amgylchwch y ddinas, ac aed i’r hwn sydd arfog fyned rhagddo o flaen Arch yr Arglwydd. Ac wedi i Josua lefaru wrth y bobl, aeth y saith offeiriad oedd yn cario saith utgorn o gyrn hyrddod ymlaen gerbron yr Arglwydd, ac a chwythodd â'r utgyrn; ac arch cyfamod yr Arglwydd a'u canlynodd hwynt. A’r gwŷr arfog a aethant o flaen yr offeiriaid oedd yn canu â’r utgyrn, a’r cefn yn dod ar ôl yr arch, yr offeiriaid yn mynd ymlaen ac yn seinio â’r utgyrn. A Josua a orchmynnodd i’r bobl, gan ddywedyd, Na waeddwch, ac na wrandewch â’ch llais, ac nid â gair allan o’ch genau, hyd y dydd y dywedaf arnoch floedd; yna y gwaeddwch. Felly arch yr Arglwydd a amgylchodd y ddinas, gan fyned o'i hamgylch unwaith; a hwy a ddaethant i'r gwersyll, ac a lettyasant yn y gwersyll.” {1SP 349.1}
Mae Ellen G. White yn cysylltu’r gorymdeithiau hyn o amgylch Jericho, chwythiad yr utgyrn, a chludo arch y cyfamod yn uniongyrchol â ni fel Adfentyddion y Seithfed Dydd yn “Tystebau i Weinidogion a Gweithwyr yr Efengyl”:
Y mae Satan wedi gosod pob mesur posibl na ddaw dim yn ein plith fel pobl i'n ceryddu a'n ceryddu, ac i'n hannog i ddileu ein cyfeiliornadau. Ond y mae pobl a fydd yn dwyn arch Duw. Bydd rhai yn mynd allan o'n plith ni fydd yn dwyn yr arch mwyach. Ond nis gall y rhai hyn wneuthur muriau i rwystro y gwirionedd ; oherwydd bydd yn mynd ymlaen ac i fyny hyd y diwedd. Yn y gorffennol y mae Duw wedi cyfodi dynion, ac y mae yn dal i fod â dynion o gyfle yn aros, yn barod i wneud ei gynigion - dynion a fydd yn mynd trwy gyfyngiadau nad ydynt ond fel waliau wedi'u gorchuddio â marwor di-dymher. Pan fydd Duw yn rhoi ei Ysbryd ar ddynion, byddan nhw'n gweithio. Cyhoeddant air yr Arglwydd; dyrchefant eu llef fel utgorn. Ni fydd y gwirionedd yn cael ei leihau neu golli ei rym yn eu dwylo. Byddant yn dangos i'r bobl eu camweddau, a thŷ Jacob eu pechodau. {TM 411.1}
Mae hanes concwest Jericho yn mynd ymlaen:
Gorymdeithiodd y llu Hebraeg mewn trefn berffaith. Yn gyntaf aeth corff dethol o wŷr arfog, wedi eu gwisgo yn eu gwisg ryfelgar, nid yn awr i arfer eu medrusrwydd mewn arfau, ond yn unig i gredu ac ufuddhau i'r cyfarwyddiadau a roddwyd iddynt. Yna dilynodd saith offeiriad â thrwmpedau. Yna daeth arch Duw, yn disgleirio ag aur, a llewyg o ogoniant yn hofran drosti, yn cael ei ddwyn gan offeiriaid yn eu gwisg gyfoethog a hynod, yn dynodi eu swydd gysegredig. Dilynodd byddin helaeth Israel mewn trefn berffaith, pob llwyth o dan ei safon briodol. Felly dyma nhw'n amgylchynu'r ddinas ag arch Duw. Ni chlywyd swn ond gwadn y llu nerthol hwnnw, a llais uchel yr utgyrn yn atseinio wrth y bryniau, ac yn atseinio trwy ddinas Jericho. Gyda rhyfeddod a dychryn y mae gwylwyr y ddinas dyngedfennol honno yn nodi pob symudiad, ac yn adrodd i'r rhai mewn awdurdod. Ni allant ddweud beth mae'r holl arddangosiad hwn yn ei olygu. Y mae rhai yn gwawdio y syniad fod y ddinas hono yn cael ei chymeryd fel hyn, tra y mae eraill yn arswydo, wrth weled ysprydoliaeth yr arch, a gwedd urddasol ac urddasol yr offeiriaid, a llu Israel yn canlyn, a Josua yn ben arnynt. Cofiant i'r Môr Coch, ddeugain mlynedd ynghynt, wahanu o'u blaenau, a bod tramwyfa newydd gael ei pharatoi ar eu cyfer trwy afon Iorddonen. Maen nhw wedi dychryn gormod i chwaraeon. Y maent yn llym i gadw pyrth y ddinas yn agos, a rhyfelwyr nerthol i warchod pob porth. Am chwe diwrnod, bydd byddinoedd Israel yn cynnal eu cylchdaith o amgylch y ddinas. Ar y seithfed dydd, dyma nhw'n amgylchynu Jericho seithwaith. Gorchymynwyd i'r bobl, fel arferol, fod yn ddistaw. Llais yr utgyrn yn unig oedd i'w glywed. Yr oedd y bobl i arsylwi, a phan fyddai'r utgyrn yn chwyth yn hirach nag arfer, yna roedd pawb i weiddi â llais uchel, oherwydd Duw a roddodd y ddinas iddynt. “ Ac ar y seithfed dydd y cyfodasant yn fore, ynghylch gwawrio y dydd, ac a amgylchasant y ddinas, yr un modd, seithwaith; yn unig y dydd hwnnw yr amgylchasant y ddinas seithwaith. A’r seithfed amser, pan ganodd yr offeiriaid yr utgyrn, Josua a ddywedodd wrth y bobl, Bloeddiwch; canys yr Arglwydd a roddes y ddinas i chwi." “Felly dyma'r bobl yn gweiddi pan ganodd yr offeiriaid yr utgyrn. A phan glywodd y bobl sain yr utgorn, a'r bobl yn bloeddio â bloedd fawr, syrthiodd y mur i lawr yn wastad, nes i'r bobl fyned i fyny i'r ddinas, pob un yn union o'i flaen ef, a hwy a ddaliasant y ddinas.”
Bwriadai Duw ddangos i'r Israeliaid nad oedd goncwest Canaan i'w phriodoli iddynt. Gorchfygodd capten llu yr Arglwydd Jericho. Roedd ef a'i angylion yn cymryd rhan yn y goncwest. Gorchmynnodd Crist i fyddinoedd y Nefoedd daflu muriau Jericho i lawr, a pharatoi mynedfa i Josua a byddinoedd Israel. Duw, yn y wyrth ryfeddol hon, nid yn unig a gryfhaodd ffydd ei bobl yn ei allu i ddarostwng eu gelynion, ond a geryddodd eu hanghrediniaeth gynt.
Roedd Jericho wedi herio byddinoedd Israel a Duw'r Nefoedd. A phan welent lu Israel yn gorymdeithio o amgylch eu dinas unwaith bob dydd, hwy a ddychrynasant; ond edrychasant ar eu hamddiffynfeydd cryfion, eu muriau cadarn ac uchel, a theimlent yn sicr y gallent wrthsefyll unrhyw ymosodiad. Ond pan chwalodd eu muriau cadarn yn sydyn a chwympo, gyda chwalfa syfrdanol, fel pelau o daranau cryfaf, cawsant eu parlysu gan arswyd, ac ni allent gynnig unrhyw wrthwynebiad. {1SP 349.2–351.2}
Nawr gadewch i ni ailadrodd yr hyn yr ydym wedi'i ddysgu:
Mae Iesu yn cyflwyno ei hun i Josua â chleddyf fel Capten y llu nefol ac yn dweud yn gyntaf wrth Josua am dynnu ei esgidiau:
A phan oedd Josua yn ymyl Jericho, efe a ddyrchafodd ei lygaid ac a edrychodd, ac wele ddyn yn sefyll gyferbyn ag ef. a'i gleddyf wedi ei dynnu yn ei law: a Josua a aeth ato, ac a ddywedodd wrtho, Ai trosom ni ai tros ein gwrthwynebwyr yr wyt ti? Ac efe a ddywedodd, Nage; ond fel capten llu yr ARGLWYDD yr wyf yn awr wedi dod. A Josua a syrthiodd ar ei wyneb i’r ddaear, ac a addolodd, ac a ddywedodd wrtho, Beth a ddywed fy arglwydd wrth ei was? A dywedodd capten llu yr ARGLWYDD wrth Josua, Rhydd dy esgid oddi am dy draed; canys sanctaidd yw y lle yr wyt yn sefyll arno. A Josua a wnaeth felly. (Josua 5:13-15)
Er mwyn deall pa amser eschatolegol y mae hyn yn cyfeirio ato, rhaid inni archwilio'r holl symbolaeth a roddir yma. Deallwn mai Iesu ei Hun sy’n siarad â Josua, ond mae Ef hefyd yn nodi moment arbennig iawn yng nghwrs hanes. Cyn i'r olygfa hon ddigwydd, roedd yr Israeliaid wedi mynd heibio'r Iorddonen (Josua 5:1), newydd eu henwaedu (Josua 5:3-8), wedi paratoi'r Pasg, ac wedi newid eu hymborth o fanna i ŷd a ffrwythau gwlad Canaan. Mae'r rhain i gyd yn symbolau ar gyfer derbyn aberth Iesu Grist, Ei farwolaeth ar y groes drosom. Nid yw’r testun yn dweud sawl diwrnod a aeth heibio ar ôl i’r Israeliaid ddathlu’r Pasg nes i Josua weld Iesu’n sefyll o flaen Jericho gyda chleddyf yn ei law, ond gallwn gasglu pa mor hir o fath y Pasg, a oedd yn symbol o farwolaeth ac atgyfodiad Iesu. Aeth 40 diwrnod heibio cyn i Iesu fynd i'r nefoedd. Pan gyrhaeddodd Iesu y nefoedd, dechreuodd Ei weinidogaeth gyntaf yn y cysegr nefol yn y flwyddyn 31 OC, a dylai pob Adventist wybod bod hwn yn lle sanctaidd y cysegr nefol. Hon oedd ei weinidogaeth archoffeiriad cyntaf.
Pan orchmynnodd i Josua dynnu ei esgidiau, roedd Iesu yn cyfathrebu â ni yn union ble rydyn ni yn llif hanes Cristnogol. Bu'n rhaid i'r offeiriaid dynnu eu hesgidiau pan ddaethant i mewn i'r lle sanctaidd, gan adael eu hesgidiau yn y cyntedd fel y gwelsom o'r blaen. Gall hyn ond golygu y bydd yr hyn y bydd Iesu yn ei ddweud o'r eiliad honno ymlaen yn dechrau pan ddaeth Iesu i mewn i'r Lle Sanctaidd yn y flwyddyn 31. Dyma'r foment a eglurwyd mewn un adnod gan yr apostol Paul yn y llythyr at yr Hebreaid:
Nid trwy waed geifr a lloi ychwaith, ond trwy ei waed ei hun aeth i mewn unwaith i'r lle sanctaidd, wedi cael prynedigaeth dragywyddol i ni. (Hebreaid 9:12)
A beth ddywedodd Iesu wrth Josua a ninnau yn awr? Beth oedd yn rhaid iddo/i ni ei wneud i orchfygu Jericho a mynd i mewn i Ganaan/Nefoedd?
A’r ARGLWYDD a ddywedodd wrth Josua, Wele, rhoddais yn dy law di Jericho, a’i brenin, a’i wŷr cedyrn. A chwi a amgylchwch y ddinas, chwi oll wŷr rhyfel, ac a ewch o amgylch y ddinas unwaith. Fel hyn y gwnei chwe diwrnod. A bydd saith offeiriad yn dwyn o flaen yr arch saith utgorn o gyrn hyrddod: a'r seithfed dydd yr amgylchwch y ddinas seithwaith, a'r offeiriaid a seinio â'r utgyrn. A phan wnant chwyth hir â chorn yr hwrdd, a phan glywoch sain yr utgorn, yr holl bobl a floeddiant â bloedd fawr; a mur y ddinas a syrth yn wastad, a'r bobloedd a esgynant bob un yn union o'i flaen ef. (Josua 6:2-5)
Mae Iesu’n disgrifio yma holl hanes Ei bobl o’r eiliad y daeth i mewn i Le Sanctaidd y cysegr nefol yn y flwyddyn 31 ymlaen hyd at wir goncwest y nefoedd. Mae'n rhaid cael chwe gorymdaith ar y chwe diwrnod cyntaf ac yna saith gorymdaith ar y seithfed diwrnod. Dyma sylfaen yr holl ddealltwriaeth o ailadrodd y seliau, eglwysi, a hyd yn oed yr utgyrn fel y gwelwn mewn erthygl yn y dyfodol. Yn y dehongliad Adventist clasurol, dim ond diwedd y chweched diwrnod yr ydym wedi cyrraedd!
Gan ein bod yn gwybod athrawiaeth y cysegr, deallwn heddiw fod Iesu wedi mynd o'r Lle Sanctaidd i'r Lle Mwyaf Sanctaidd yn 1844. Dechreuodd ei ail wasanaeth a'i weinidogaeth yn y Lle Mwyaf Sanctaidd: glanhau'r cysegr nefol. Dyma ddiwrnod olaf hanes y ddaear: dydd y farn ymchwiliadol yn y nef ; dydd rhif saith yng ngorchfygiad Jericho. Mae Iesu’n esbonio bod yn rhaid i’r gorymdeithiau o amgylch Jericho gael eu hailadrodd unwaith eto yn ystod y diwrnod hwnnw: a'r seithfed dydd yr amgylchwch y ddinas seithwaith.
Parhewch i ddarllen rhan II o Hanes yn Ailadrodd am gymhariaeth fanwl rhwng y dehongliadau clasurol a modern o’r seliau yng ngoleuni Jericho a dehongliad modern o’r saith eglwys a pham nad yw neges Orion yn “seryddiaeth”...